تجربه عيني ثابت كرده هررفتارو عملكردي كه بر پايه احساس شكل بگيرد براساس موج مثبت يا منفي حس پيش ميرود. اگر شما از جمله كساني هستيد كه كاري را با دلخوري شروع ميكنيد بدانيد كه قطعاً احساس منفيتان روي عملكردتان تأثير ميگذارد حتي اگر در مسير رسيدن به هدف تأثيرگذارياش را نبينيد. اما برعكس اگر جزو كساني هستيد كه كاري را با شوق شروع كردهايد مطمئن باشيد انرژياي كه داريد به شما در پيمودن مسير و رسيدن به هدف كمك ميكند حتي اگر بزرگترين مشكلات را بر سر راهتان داشته باشيد.
***
تمرين همدليبررسيها نشان ميدهد احساسات فقط نيمي از روابط را تشكيل ميدهند كه بيشتر به آن تمركز ميشود، زيرا هر فرد هر روزه با خود كلنجار ميرود. همه افراد ديگري كه براي شما مهم هستند احساسات، خواستهها، دلايل و ترسهاي خود را دارند. همدلي يكي از مهمترين مهارتها براي هدايت روابط به شمار ميرود كه در طول زندگي قابل آموختن است. اگر ميبينيد كه ميزان همدليتان در روز كم است ميتوانيد با چند تمرين اين احساس را در خودتان تقويت كنيد، چون قطعاً بدون تقويت اين حس نميتوانيد هوش هيجانيتان را مديريت كنيد.
«الن كريدمن» در يكي از فصلهاي كتاب «چراغ دل همسرت را روشن كن» به عنوان يكي از مهمترين دستورهاي روابط زوجين توصيه ميكند زماني كه كنار همسرتان هستيد كمتر سخن بگوييد و از پيشداوري دوري كنيد. او مينويسد «يك بار زماني كه همسرم كنارم نشست خواستم ميان حرفش بپرم اماچندبار از درون به خودم نهيب زدم كه سكوت كن، الان زمان صحبت كردن تو نيست همين سكوت باعث شد بيشتر بشنونم و درك بيشتري پيدا كنم.»
يكي از مهمترين تمرينهاي همدلي در مبحث هوش هيجاني «حرف نزنيد و تنها گوش كنيد» است. اگرچه اين مورد يكي از سختترين مهارتها در همدلي است اما قطعاً مهمترين مهارت است. شما نميتوانيد براي درك كردن همه افراد، زندگي آنها را تجربه كنيد، اما در عوض ميتوانيد به حرفهاي آنها گوش دهيد. گوش دادن يعني اينكه به طور كامل اجازه دهيد طرف مقابل حرف بزند و حرفها و كلمات را نشماريد، يعني شك و ترديدهاي خود را براي لحظاتي كنار گذاشته و اجازه دهيد طرف صحبتتان براي مدتي كوتاه حرفها و احساسات خود را بازگو كند. همدلي بسيار سخت است، اما در هر رابطهاي مكث كردن حداقل به مدت ۱۰ ثانيه و اجازه صحبت دادن به طرف، ميتواند به بهبود رابطه كمك كند. روانشناسان در صحبتهايي كه احساس ميكنيد سخن گفتن شما باعث ميشود طرف مقابل نتواند حس همدلي شما را درك كند، سكوت مطلق را توصيه ميكنند.
براي خودم نميپسندم براي تو نيزجايگيري مناسب داشته باشيد. اين دومين مرحله از تمرين ديگرخواهي از مهارت هوش هيجاني است. در اين مهارت شما بايد نمونه عيني بشويد از «هرآنچه براي خود ميپسندي براي ديگران بپسند» و بالعكس. در اين مرحله شما ياد ميگيريد در موقعيتهايي كه از نظر شما ناخوشايند است و از طرف ديگران برايتان ايجاد شده لحظهاي خودتان را بهجاي طرف مقابل بگذاريد و ببينيد اگر خودتان بوديد چه رفتاري انجام ميداديد. اگر چه بسياري از روانشناسان معتقدند اين تمرين درستي نيست چون عكسالعمل و تصميمگيري انسانها در شرايط مختلف متفاوت است اما اين يكي از بخشهاي مهارت هوش هيجاني است. يكي از سريعترين راهها براي محكم كردن يك نظر در ذهن اين است كه خود را با نظر مخالف آن مواجه كنيد. براي به انجام رساندن اين هدف، خود را در موقعيتي ناخوشايند قرار دهيد. اگر فكر ميكنيد رئيستان رفتاري غيرمنطقي دارد، اقدامهاي آنها را در ذهن خود مرور كنيد. اگر به جاي آنها بوديد رفتارهاي او را منطقي و با دليل ميدانستيد؟ پرسيدن اين گونه سؤالها با خود ميتواند همدلي و درك متقابل از طرف همصحبت را فراهم كند.
بدانيد و درك كنيد گاهي عكسالعملهاي احساسي ما در مقابل ديگران براساس ندانستن موضوع نيست بلكه به اين خاطر است كه ميدانيم اما درك صحيحي از شرايط او نداريم. درك كردن مهمترين كليد همدلي است. درك كردن تفاوت بين دانستن و تجربه كردن است. بسياري از ما از جمله كساني هستيم كه عبارت «من ميدانم، اما...» را به دفعات در طول روز تكرار ميكنيم. اين جمله را ابتدا كم و سپس حذف كنيد. ياد بگيريد زماني كه كسي از تجربيات خود صحبت ميكند، زماني را صرف كرده و فكر كنيد كه اگر شما به جاي آن فرد بوديد و تجربيات او را داشتيد چه ميشد. اشكالي ندارد اگر زمان زيادي را براي اين منظور صرف نميكنيد اما حتي چندين ثانيه و دقيقه ميتواند كارآمد باشد.
قدرت كنترل احساس در پي شناخت از خودخلاصه كلام اينكه بعد از پشت سرگذاشتن همه اين تمرينها و مهارتها شما بايد به مرحلهاي برسيد كه چون شناخت درستي نسبت به خودتان داريد، قدرت كنترل احساس خود را داريد، شناخت و درك درستي هم از اتفاقات و رفتارهاي پيرامونتان داريد پس درست تصميم بگيريدو در نهايت درستترين رفتار را بروز دهيد.
دنيل گلمن در اين باره ميگويد: «مهارتهاي اجتماعي تمامي عملكرد شما هم در محل كار و هم در زندگي شخصيتان را تحت تأثير خود قرار ميدهد. ميتوانيد نقطه آغاز را مشكلات اجتماعي در نظر بگيريد؛ حل و فصل يك اختلاف. اين درست زماني است كه تمامي مهارتهاي خود را در زندگي واقعي به كار ميبريد. زماني كه با كسي اختلاف داريد، شرايط سختتر ميشود. اگر طرف مقابل در شرايط احساسي قرار داشت سعي كنيد ابتدا اين مسئله را حل و فصل كنيد. وقتي را صرف آرام كردن خود كنيد و سپس براي حل مشكلات تمركز و اقدام كنيد. در روابط احساسي قبل از انتقاد به طرف مقابل خود متذكر شويد كه همواره او را به ياد داشته و به فكرش هستيد. زماني كه شما در شرايط مناسب و آرامي قرار گرفتيد، سعي كنيد اختلافات را پيدا كنيد. قبل از كشف راهحلها، از خود و طرف مقابل مطمئن شويد كه هر دو مشكلات موجود را قبول كردهايد. برخي مواقع ارائه راهحلها زماني كه طرف مقابل حتي خود مشكلات را قبول نميكند، سازنده و كاربردي نخواهد بود.»
نتيجهدهنده خوبي باشيمرسيدن به اهداف ايدهآل از عهده هركسي ساخته نيست. علاوه بر اين تعريف ايدهآلها در منظر هركس مختص به خودش است پس طبيعي است كه رسيدن به دو پايان متفاوت ميتواند در يكي احساس رضايت ايجاد اما ديگري را برآشفته كند. ياد بگيريم در هر شرايطي ما پايان دهنده خوبي براي رابطهها باشيم. چه در كسب و كار باشيد چه در زندگي شخصي، زماني لذت به وجود خواهد آمد كه هر دو طرف يك نگرش و هدف داشته باشند حتي اگر نميتوانيد پايان خوشي را ايجاد كنيد، از اين مورد اطمينان حاصل كنيد كه هدفي مثبت از رابطه داشتهايد. همواره اين تصور را به همكار، دوست و رئيس خود القا كنيد كه با آنها همراه و هدفي يكسان داريد، حتي اگر هدف شما متفاوت باشد.
برخي از مهارتهاي اجتماعي موجب ايجاد و برقراري روابط جديد و معاشرت با افرادي با طرز فكرهاي متفاوت ميشود. اگرچه حل اختلافات يكي از بهترين راهها براي استفاده از مهارتهاي احساسي و عاطفي است. اختلافات زماني به بهترين شكل قابل حل هستند كه شما بدانيد واقعاً چه خواستههايي داريد، بعد از آن ميتوانيد به راحتي ارتباط برقرار كنيد، خواستههاي ديگران را درك و شرايط مطلوب را مهيا كنيد. اگر به اندازه كافي توجه كنيد خواهيد ديد كه تمامي مهارتهاي هوش هيجاني خود را به كار بردهايد. اگر قرار است شراكتي را كنسل كنيم، از فاميلي جدا شويم يا رابطه دوستي را قطع كنيم پيش از اين تصميم خوب فكر كنيم و ببينيم احساس كنترل شدهمان چطور تصميم ميگيرد در مرحله بعد تلاش كنيم كه به خوبي پايان بدهيم.
