اواخر شهريور ماه سال جاري شعله هاي آتش بيش از 3هکتار از نيزارهاي تالاب در حريم روستاي "شانگهاي پرده" را در خود بلعيد. آتشي که ساعت ها بي امان زبانه کشيد و پس از ساعتها تلاش آتش نشانان خاموش شد. کمتر از ده هفته بعد باز آتش ديگري آسمان نرگستان اين منطقه را دردآلود کرد و به دليل نبود راه هاي دسترسي مناسب و سختي عمليات مهار آتش، بيش از 100 هکتار ديگر از نيزارها سوخت. اين اتفاق در سال گذشته و سالهاي قبل تر هم بارها و بارها پيش آمد و هر بار پس از گذشت چند روز و دادن وعده هاي بسيار براي بررسي دقيق علت آتش سوزي همه چيز به فراموشي سپرده مي شد. تا اينکه چند روز پيش باز اين خبر تلخ تکرار شد و اتش سوزي از ناحيه سیاهکشیم در جنوب غرب تالاب آغاز شد و به مناطق مجاور رسيد. به دليل گستردگي مسير حرکت شعله ها اکيپ هايي متشکل از مسئولان شهرستان انزلي، صومعه سرا و سازمان محيط زيست و ارگان هايي چون سپاه پاسداران بالاخره حريق مهار شد. آتشي که با سوزاندن حدود 10 هکتار از نيزارهاي تالاب انزلي در حاشيه روستاهاي «کوچکمحله»، «سیاه خالهسر» و «کرکان» بخش مرکزی شهرستان انزلي ضربه ديگري بر پيکر نيمه جان تالاب انزلي وارد کرد و بار ديگر سبب تقويت احتمال تعمدي بودن اين اتفاق پي در پي شد!
اگرچه حالا پس از گذشت چند روز از ماجرا مسئولان اداره حفاظت از محيط زيست اعلام مي کنند دلیل حریق در نیزارهای تالاب انزلی هنوز مشخص نشده و کارشناسان محیط زیست مشغول بررسي اند، اما برخي مسئولان و فعالان حوزه محيط زيست تعمدي بودن اين موضوع را قطعي مي دانند.
پس از آتش سوزي نيزارها در مهرماه امسال برخي مسئولان احتمال بروز آتشسوزی در اثر بي دقتي گردشگران پیک نیک رفتن اهالی بومی را مطرح و سعي کردند مانع رسانه اي شدن اين موضوع شوند اما همان زمان لیلا مسروری دبیر کمیسیون محیطزیست انجمن طرفداران توسعه انزلی اعلام کرد:وقتی منطقه ای آن قدر به قول رئیس محیطزیست و مدیرکل به سختی در دسترس است به نحوی که اطفای حریق آن بدون بالگرد ممکن نیست، پس احتمال آتشسوزی توسط گردشگران و بي دقتي اهالی بومی خود به خود منتفی است ضمن اينکه هنگام بروز این حادثه باد گرمی هم در کار نبوده که ذرهبینی عمل کردن خرده شیشهها و شرایط خشک محیط را مسبب آتش سوزی بدانیم، پس به احتمال زیاد تعمدی بودن ماجرا محرز است!
سوزاندن براي مالک شدن!
چند روز پيش اکبر میغی رئیس اداره حفاظت محیط زیست انزلی هم با بيان اينکه به دلیل قرار گرفتن زمینهای کشاورزی در مجاورت نیزارهایی که دچار حریق شده، احتمال عمدی بودن این آتشسوزیها بیشتر است مهر تاييدي بر احتمال قبلي زد . اما اينکه چه افرادي و با چه انگيزه اي هر چند وقت يکبار اقدام به آتش زدن و سوزاندن نيزارهاي اين تالاب ارزشمند مي کنند خود جاي سوال بسيار دارد. برخی منابع میگویند آتش زدن عمدی نیزارهای تالاب انزلی با هدف تصاحب زمین سوخته آن صورت مي گيرد. برخي افراد محلي پس از بين بردن نيزارهاي حاشيه تالاب تصور مي کنند مساحت سوخته شده و بدون نيزار ديگر در حريم تالاب محسوب نمي شود و مي توانند ادعاي مالکيت قطعه مذکور را داشته باشند. متاسفانه اين ترفندها مدتهاست درگوشه و کنار کشور اجرا مي شود که برخي افراد به بهانه هاي مختلف با سوزاندن و قطع گونه هاي گياهي راه را براي تغيير کاربري و سوءاستفاده از راضي ملي باز کنند! اين مسئله در کنار اختلاف نظر بين مسئولان استان در خصوص تعيين حريم و حدود بستر تالاب انزلي، آب را براي سودجويان، گل الود مي کند!
البته مدیر ملی طرح حفاظت از تالابهای ایران در اين مورد مي گويد: صرف سوزاندن یا خشکاندن بخشی از تالاب، کسی نمیتواند مالک زمین آن شود و در صورت تشخیص عمدی بودن آتشسوزی با خاطیان برخورد قانونی خواهد شد، محسن سلیمانیروزبهانی می افزايد: آنچه ما در طرح حفاظت از تالابها پیگیری کرده و به دنبال گسترش آنیم، تبدیل بحث حفاظت از تالابها به یک خواسته عمومی و اجتماعی است که در این خصوص همه ذینفعان از جمله کشاورزان، جوامع محلی و دستگاههای ذیربط باید به یک تفاهم برسند. گويا تدوین «برنامه جامع مدیریتی حفاظت از تالابهای کشور» با کمک همه ذینفعان از جمله جوامع محلی به همين منظور در دست انجام قرار گرفته و پس از تصویب در شورای استانها وارد فاز اجرایی میشود. البته واضح است که اجرايي شدن مصوبه هاي مربوط به محيط زيست امري زمان بر بوده و تعلل بيشتر راه را براي سوزاندن مساحت بيشتري از نيزارهاي تالاب انزلي باز مي کند. اتفاقي که نه تنها نيزارهاي را از بين مي برد بلکه سبب نابودي تعداد زیادی از حشرات، جوندگان و حتی پرندگانی مي شود که در لابهای نیزار لانه دارند. ضمن اينکه در اثر اين آتش سوزي ها لایه نازک اما حاصلخیز خاک سطحی از بين مي رود که به سادگي قابل ترميم و جبران نيست.
اهمال کاري مسئولان محرز است!
از آنجا که تالاب بینالمللی بندرانزلی یکی از قطبهای مهم گردشگری ایران و گیلان و همچنین زیستگاه پرندگان مهاجر است و سالانه هزاران گردشگر از آن دیدن میکنند، مقوله حفاظت از اين منطقه از اهميت ويژه اي برخوردار است. با اين حال در طي چند سال اخير تاکنون هيچ اقدام اساسي براي شناسايي و برخورد با افراد خاطي مسبب آتش سوزي نيزارها صورت نگرفته است. با وجود اينکه مسئولان محیط زیست انزلی در چند روز اخير به رسانه ها اعلام کرده اند اتش سوزي هاي اخير نيزارهاي تالاب انزلي به عمدی بوده و به احتمال زياد توسط ساکنان روستاهای اطراف صورت گرفته است اما موردي که نشان دهنده حضور کارشناسان اين سازمان در محل و يا نيروهاي حفاظتي در منطقه باشد، به چشم نمي خورد.در اين خصوص رئیس اداره حفاظت محیط زیست انزلی همکاری نکردن دهیاران در معرفی افراد خاطی را مورد انتقاد قرا رداده و مي گويد: از سوی دادستان انزلی دستورهای لازم به بخشداری و دهیاریها صادر شده تا درخصوص معرفی و دستگیری افراد خاطی نهایت همکاری صورت پذیرد اما تا به امروز شاهد همکاري دهياران نبوده ايم.
