در چند سال اخير بخش اعظمي از مساحت اين تالاب
چه در استان خوزستان و چه درخاک عراق در اثر عوامل طبيعي و انساني از بين رفته است
و تالابي که قرار بود مانع طوفان شن و گرد و خاک شود، خود به بستري براي ايجاد ريزگردها
تبديل شده است.اين در حالي است که در چند سال اخير خشکسالي، شرايط خودسوزي بخش هايي
از تالاب هورالعظيم را هم فراهم کرده است. چرا که با خشک شدن تالاب و واکنش بين گازمتان
يا گاز مرداب با نور خورشيد آتش سوزي بعضا گسترده اي صورت مي گيرد که از آن به عنوان خودسوزی تالاب نام میبرند. پديده اي که در
ماه هاي اخير سبب از بين رفتن بيش از 28هزارهکتار از مساحت اين تالاب در کشور عراق
و حدود ده هزار هکتار از آن در خاک ايران شده است. اگرچه برخي کارشناسان اين پديده
را طبيعي و تا حدي ناگريز مي دانند اما برخي کارشناسان داخلي معتقدند بي توجهي به مسئله
انتقال آب به اين تالاب در سالهاي اخير نقش بسزايي در خودسوزي و از بين رفتن هورالعظيم
داشته است.
بنا به گزارش سازمان حفاظت از محيط زيست کشور
به رغم اينکه حقآبه تالاب هورالعظیم و حقآبه کشاورزان منطقه مشترک است اما مدتي است
اين تالاب از آب کرخه محروم مانده است و در حال حاضر بخش زيادي از آب کرخه به کشاورزي
منطقه اختصاص يافته و ذخيره آب مخازن تالاب به شدت کاهش پيدا کرده است.
علاوه بر اين انتقال آب از سرشاخه های رودخانه
های استان به مناطق همجوار، بدون توجه به نياز حياتي تالاب هورالعظيم هم وضعيت را بدتر
کرده است. چند ماه پيش لاهيجان زاده مدیرکل حفاظت محیط زیست استان خوزستان اعلام کرد:
به منظور تامین حق آبه تالاب هورالعظیم جلسات متعددی از سوی سازمان حفاظت محیط زیست
با وزارت نیرو برگزار شده و
براساس مذاکرات صورت گرفته از سوی مقامهای
سازمان حفاظت محیط زیست با وزارت نیرو مقرر شده است که این وزارتخانه، سالانه ١,٢٧
میلیارد مترمکعب حق آبه برای تالاب بزرگ هورالعظیم در نظر بگیرد!
لاهیجان زاده متوقف کردن طرح و برنامه های
در حال اجرا و در حال مطالعه که حق آبه آنها از رودخانه کرخه تامین میشود را از دیگر
برنامه ها در راستای احیای این تالاب عنوان کرد. اين در حالي است که در گزارشات اخير
اين سازمان موردي مشاهده نشده که نشان دهنده
تحقق وعده هاي مربوط به احياي اين تالاب باشد.
گلايه مسئولان استان از نفتي ها!
چند سالي مي شود که عوامل متعدد دست به دست
هم داده اند تا آخرين جرعه حيات را از تالاب هورالعظيم بگيرند اما واگذاري بخشي از
اين تالاب براي عمليات نفتي از نظر کارشناسان حکم تير خلاص را براي زندگي اين تالاب
بين المللي داشته است. اواخر دهه هشتاد، سازمان حفاظت از محيط زيست برخلاف هشدار کارشناسان
حدود 7 هزار و 520 هکتار از اراضي تالاب مذکور را براي کشف و استخراج نفت به
مدت 5 سال در اختيار وزرات نفت قرار داد. از همان زمان گزارش هايي از وخيم تر شدن حال
هورالعظيم منتشر شد و گروه فعالان محيط زيست و برخي مسئولان خوزستان، وزارت نفت را
در اين خصوص مقصر دانسته و خواستار توقف فعاليت ها شدند. چرا که معتقد بودند عملیات
نفتی حیات این زیستبوم را بهشدت تهدید میکند اما دراين ميان بحث وضعيت استراتژيک
اين منطقه به عنوان ميدان نفتي مشترک ايران و عراق و سودآوري اقتصادي ان نيز مطرح شد
و از همان جا اختلاف نظرها شدت گرفت.
بعد از آن مسئولان اعلام کردند با توجه به
اينکه اين منطقه ارزش اقتصادی بالايي دارد و بهره برداری از آن باید براساس سیاستهای
کلان صورت گیرد، سازمان محیطزیست بايد با رایزنی تلاش کند ضمن بهرهبرداری از منابع
نفتی در این منطقه، کمترین آسیب به اراضی تالابی وارد شود! اما اين رايزني ها تا به
امروز به بار ننشسته است و همچنان اختلاف نظر بر سر تداوم عمليات هاي نفتي در محدوده
اين تالاب و توقف آن ادامه دارد.
اوايل سال جاري مسئولان استان خوزستان در کارگروه
حفاظت از تالاب ها گرد هم جمع شدند تا شايد گره اين مشکل چند ساله را باز کنند اما
عدم حضور مسئولان وزرات نفت در نشست مذکور نتيجه را به بن بست رساند. در جلسه مذکور
استاندار خوزستان با اظهار گله مندي از عدم حضور مسئولان نفت در کارگروه مذکور اعلام
کرد: این عدم حضور نفتیها مانع تصمیمات کارگروه حفاظت از تالابها نیست و تصمیماتی
که گرفته میشود، اجرایی خواهند شد. همچنين به نفت فرصتی یک ماه می دهیم؛ اگر در آن
بخشی که باید کارهایی را انجام بدهد، اقدام نکند جلوی فعالیتش در هورالعظیم را میگیریم!
به معاون رییس جمهور هم به خاطر تعللشان نامه مینویسیم و به آنها فرصت می دهیم، در
غیر این صورت جلوی تردد نفتی ها در هور را می گیریم! فرصت يک ماهه استاندار به پايان
رسيد و خبري نشد.بالاخره در شهريور ماه سال جاري مدیرکل حفاظت محیط زیست استان خوزستان
از همکاری ویژه وزارتخانههای نفت، جهاد کشاورزی و وزارت نیرو در راستای احیای
هر چه سریعتر تالاب بینالمللی هورالعظیم خبر داد! احمدرضا لاهیجان زاده تغيير در ساخت و سازهاي وزارت نفت در حوزه اين تالاب
را از جمله موارد مورد توجه در اين همکاري سه جانبه عنوان کرد. اين در حالي است که
از زمان امضاي قرارداد همکاري نه تنها مشکل مذکور برطرف نشده بلکه پرونده فعاليت هاي
بيش از حد شرکت نفت و بي توجهي اين وزراتخانه و دولتي ها به حيات اين تالاب همچنان
باز است.
