در تعریف ژئوپارک می توان گفت گسترهای است با مرزهای کاملا آشکار و پهنه کافی که دربرگیرنده چند پدیده زمینشناسی کمیاب و برجسته بوده و در آن گستره جاذبههای طبیعی، تاریخی و فرهنگی ارزشمند نیز یافت شود. این گستره باید از برنامههای مدیریت گسترش و بهرهبرداری و طرحهای حفاظتی برخوردار باشد و توان بالابردن سطح اقتصادی جامعه محلی و جلب همکاریهای مردمی را دارا باشد. ژئوپارک ها زير نظر يونسکو به مراکزى کار آمد براى آموزش محيط زيست، پژوهش و کارورزى در زمينه هاى مختلف علوم زمين تبديل مى شوند. در واقع ژئوپارک ها به وجود آمده اند تا میراث زمین شناسی جامعه بشری را حفظ و علاوه بر استفاده نسل حاضر، آنها را برای نسل های آینده، بکر و قابل بهره برداری مجدد باقی بگذارند. بنابراین بدون حضور جامعه انسانی و مردم نمی توان ژئوپارک ها را کامل دانست. هر یک از میراث بشری اعم از فرهنگی، تاریخی، طبیعی، زمین شناسی، و یا به هر شکل دیگری زمانی مفهوم و کاربرد پیدا می کند که مایه پیشرفت بشریت و به خصوص مردم جامعه پیرامون خود شود.
ارسال مجدد پرونده تنها ژئوپارک خاورميانه در قشم
به گفته سرپرست مدیریت ژئوپارک، این مجموعه به عنوان اولين و تنها ژئوپارک خاور ميانه، در سال 2006 با وسعتى بیش از وسعت کل جزیره قشم در فهرست شبکه جهانی ژئوپارک ها به ثبت رسيد.
در این دوره تنها 19 کشور جهان ژئوپارک ثبت شده داشتند که ايران نيز به واسطه ژئوپارک قشم يکى از اين 19کشور دارای ژئوپارک در شبکه جهانی ژئوپارک ها قرار داشت. البته اين موضوع برکسى پوشيده نيست که ژئوپارک قشم بواسطه واقع شدن در منطقه استراتژيک خليج فارس از اهميت بالاترى برخوردار بوده و از طرف ديگر ژئوپارک قشم به دليل قرار گرفتن بين ژئوپارک هاى شرق آسيا و اروپا موقعيت خاصى را هم در منطقه و هم در بين ژئوپارک ها پيدا کرده است.حمیدرضا محسن پور سرپرست مدیریت ژئوپارک در اين خصوص می گوید: ژئوپارک قشم در مجموع شامل٩ ژئوسایت جذاب و دیدنی است. این ٩ سایت به این شرح هستند؛ گنبد و غار نمکی، دولاب، تنگه چاهکوه، دره شور، دره تندیسها، دره ستارهها، بام قشم، کُرکُراوه و جنگل حرا یا مانگرو.
اين مسئول یکی از مهمترین اهداف ژئوپارک را علاوه بر حفظ میراث طبیعی و زمین شناختی، احیای آداب و رسوم، توسعه پایدار و ارتقای اقتصاد جامعه محلی می داند . سرپرست مدیرت ژئوپارک آداب و سنن و صنایع دستی را که موجب رونق نشاط زندگی مردم جزیره و جذب گردشگران می شود را در زمره مهمترین امتیازات ژئوپارک قشم قرار می دهد.محسن پور حالا از ارسال مجدد پرونده ژئوپارک به شبکه جهانی سخن گفته و نوید جهانی شدن دوباره ژئوپارک را به مردم ایران می دهد.سرپرست مدیرت ژئوپارک در این باره مي گويد: پرونده ژئوپارک قشم که چندی پیش با دریافت کارت قرمز از شبکه جهانی ژئوپارک ها خارج شده بود ، پس از حل مشکلات موجود در آذرماه امسال مجددا ارسال شده است.وی ادامه داد: با حضور کارشناسان شبکه جهانی در جزیره در اوایل سال آینده ارزیابی های اولیه انجام و در صورت تایید آنان ژئوپارک به جمع ۱۱۲ ژئوپارک ثبت شده در شبکه جهانی اضافه خواهد شد.
محسن پور گفت: کنفرانس فنلاند که چندی پیش در این کشور برگزار شد فرصت مناسبی برای جلب توجه هرچه بیشتر شبکه جهانی به ژئوپارک قشم بود.سرپرست مدیریت ژئوپارک قشم با بیان برگزاری و ارائه کارگاه ها و مقاله های پربار علمی در این کنفرانس، مي افزايد: درخشش ژئوپارک قشم در کنفرانس فنلاند موجب شد ثبت دوباره این ژئوپارک در شبکه جهانی بدون ماندن در فهرست انتظار انجام شود.
وی همچنین از اهتمام سازمان منطقه آزاد قشم برای ثبت ژئوپارک خبر داد و افزود: رییس و مسئول بخش ژئوپارک های علوم زمین یونسکو با دعوت مدیرعامل سازمان منطقه آزاد به این جزیره دعوت شده در اسفندماه امسال در قشم حضور پیدا خواهند کرد. سرپرست مدیریت ژئوپارک قشم از دیگر اقدامات موثر برای بازگشت دوباره این ژئوپارک در فهرست ژئو پارکهای جهان راایجاد زیرساخت های مختلف از جمله تابلوگذاری، اطلاع رسانی جاده ای، افزایش وسعت ژئوپارک و افزوده شدن جزیره هنگام به آن و همکاری بیشتر ژئوپارک قشم با سازمان حفاظت از محیط زیست برای فعالیت در مناطق حفاظت شده و جنگل های حرا دانست.براساس استانداردهای تعیینشده یونسکو، ژئوپارک منطقهای است که در آن، میراث زمینشناختی آن ناحیه با مدیریتی دقیق و دائمی، حفظ و نگهداری میشود و با وسعت کافی که مرزهای آن مشخص شده و چندین پدیده بارز زمینشناسی در محدوده آن قرار گرفته باشد بطوریکه این محدوده بتواند در توسعه اقتصادی جوامع پیرامون خود نقش موثری ایفا کند.
ژئوپاک قشم تنها ژئوپارک خاورمیانه است که به جز شهر درگهان و شهر قشم هزار و پانصد و شصت و یک کیلومتر مربع از خاک جزیره را در بر گرفته است .
