امروزه شاهد تبليغات وسيعي در رسانهها و بيلبوردهاي شهر درباره تشويق مردم به مطالعه و خواندن كتاب هستيم و هر ساله نمايشگاههاي متعددي در سراسر كشور براي ترغيب مردم به مطالعه كتاب برگزار ميشود ولي با همه اين تبليغات تا چه اندازه توانستهايم اين فرهنگ را در بين مردم رواج دهيم؟!
افزايش مؤلفها، كاهش مخاطبها!
امروزه با وجود كاهش تعداد علاقهمندان به كتابخواني روز به روز به تعداد مؤلفان كتابها افزوده ميشود و اين امر موجب ميشود كه مردم بدانند تمايل به مطالعه چه كتابي را دارند تا با وجود تعدد كثير كتابها و زمان كوتاه بهترين گزينه را براي مطالعه انتخاب كنند. هر چند متأسفانه امروز كتابهايي هستند كه نوشته و چاپ ميشوند ولي به دليل نداشتن محتوا يا تكراري بودن محتوا هيچ كسي رغبت نميكند آنها را بخرد و بخواند.
بسياري از افراد به دليل ناآشنايي با موضوع كتاب و حتي نويسنده آن شروع به خواندن كتابي كرده و به دليل آنكه به آن مطلب علاقه نداشته يا شناختي از تفكر نويسنده آن كتاب ندارند از ادامه مطالعه آن كتاب صرف نظر ميكنند.
بنابراين يكي از مباحثي كه ميتواند در گرايش مردم به كتابخواني تأثيرگذار باشد، شناسايي مباحث مورد علاقه و شناخت كلي نسبت به آثار مؤلفان و تفكر آنهاست. در گذشته به علت فراهم نبودن تحصيل و تأليف براي همه، معمولاً افراد شناخته شدهاي به ايجاد يك اثر علمي و ادبي دست ميزدند كه به دليل معدود بودن آنها خوانندگان راحتتر ميتوانستند آثار نويسندگان مورد علاقه خود را انتخاب كنند، اما امروزه اينگونه نيست بنابراين لازم است در انتخاب كتاب خوب و مفيد بيشتر دقت شود.
امروزه توصيه ميشود با وجود كتابها و مؤلفان فراوان به كتابهايي كه در حوزه علاقهمنديتان است رجوع كنيد و اگر كتابي براي شما جذابيتي ندارد يا خستهكننده است، از خواندن ادامه آن صرف نظر كنيد زيرا با اين روش علاقهتان به كتاب خواندن كم ميشود و اين يكي از آفتهاي مطالعه است.
سهم نهادها در كتابخوان كردن مردم
تشويق و تربيت افراد به مطالعه كتاب از دوران كودكي در خانوادهها آغاز ميشود و تا آخرين زمان يادگيري انسان نيز ادامه خواهد داشت.
شخصيت انسان نيز در خانواده شكل ميگيرد بنابراين بهترين افرادي كه ميتوانند در فرهنگسازي كودكان نقش عمدهاي داشته باشند، والدينند.
اگر در خانواده عشق و علاقه به كتاب و كتابخواني مورد توجه باشد، جدايي فرزندان از كتاب غيرممكن خواهد بود.
بعد از خانواده مدارس، دانشگاهها و مكانهاي آموزشي ميتوانند در رشد و پرورش اين عادت فرهنگي موثر باشند. فرهنگ مطالعه كتاب براي تمامي ملتها از اهميت زيادي برخوردار است و آمار سرانه مطالعه بالا از جمله افتخارات كشورها محسوب ميشود. جامعهاي كه در آن سرانه مطالعه بالاست ميزان ناهنجاريهاي اجتماعي كاهش مييابد.
بنابراين فرهنگسازي كتابخواني ميتواند در رشد و شكوفايي يك ملت مؤثر باشد زيرا انسانهايي كه داراي آگاهي بيشترند تصميمگيريهاي منطقيتر و هوشمندانهتري خواهند داشت.
اول تلاش، بعد استمرار تلاش
بدون شك تنها تلاش براي كتابخواني لازم و كافي نيست بلكه بايد براي تداوم آن نيز تلاش كرد تا هدف و مقصود مطالعه را تحقق بخشد. براي دستيابي به اين هدف بايد تمامي نهادها و رسانهها و... همكاري كنند تا تداوم اين امر در جامعه صورت گيرد.
آمارها نشان ميدهد كه درصد سرانه مطالعه كل كشور نسبت به كشورهاي ديگر بسيار پايين است و اين اعداد و ارقام براي جامعهاي كه درصد تحصيلكردگان آن بالاست نگرانكننده است.
ديني متعالي و كتاب محور
همچنين علاوه بر داشتن قدرت علمي و تاريخي كه داريم بايد گفت جامعهاي كه ما در آن زندگي ميكنيم جامعه اسلامي است و دين اسلام كه از كاملترين دينهاست با كتاب عجين شده است و اولين معجزاتش را با كتاب الهي به مردم نشان داد.
دين اسلام با قرار دادن ثوابهاي بسيار براي خواندن قرآن، از همان ابتدا مسلمين را تشويق به مطالعه و تفكر و تدبر در اين گنجينه الهي ميكرد.
اين موضوع نشان ميدهد كه مطالعه و يادگيري در توسعه و پرورش دين نقش بسزايي داشته و با همين ابزار هم توانست بتپرستي را ريشه كن كند و اعراب جاهل را به سفيران دين الهي تبديل كند. بنابراين امر به كتاب و كتابخواني امر به معروف است و بياهميت شمردن اين امر آفتهاي فرهنگي و اجتماعي زيادي را در پي خواهد داشت.
اما آنچه مهمتر از اين امر به نظر ميرسد، چگونگي رواج اين فرهنگ در بين مردم است.
بزرگان چه ميگويند؟
رهبر معظم انقلاب يكي از شاخصههاي كشورهاي پيشرفته را بالا بودن سرانه مطالعه كتاب ميدانند و بارها در سخنان خود در ديدار با افراد مختلف جامعه آنان را به خواندن كتاب سفارش كردهاند. ايشان در مورد ارزش كتاب و كتابخواني فرمودهاند:
- لازم است كه مردم را كتابخوان كنيم؛ اما از اين واجبتر، آن است كه استعداد نويسندگى در مردم ايجاد كرده و توليد كتاب كنيم.
- امروز كتابخوانى و علمآموزى، نه تنها يك وظيفه ملى است، بلكه يك واجب دينى است.
- اگر ملتي با كتاب سر و كار نداشته باشند بيشترين خسارت به آن جامعه وارد ميشود.
- كتاب، دروازهاى به سوى جهان گسترده دانش و معرفت و مادر تمدنهاست.
ويكتور هوگو درخصوص مطالعه كتاب خوب گفته است: «خوشبخت، كسي است كه به يكي از اين دو چيز دسترسي دارد؛ يا كتابهاي خوب يا دوستاني كه اهل كتاب باشند.» اينشتين نيز در مورد كتاب ميگويد: «افكار و انديشههاي انسان به گونهاي است كه ممكن است فقط خواندن يك كتاب پايه انديشهها و افكار انسان را بر مبناي جديد يا در مسير خاصي قرار دهد و چه بسا ممكن است كتابي مسير سرنوشت ميليونها انسان را در راه مخصوصي بيندازد.»
در خاتمه بايد گفت مطالعه كتاب به قشر خاصي تعلق ندارد و هر فرد بايد با كتاب زندگي كند و به عنوان يك نياز دائمي و هميشگي با آن رفتار كند و زماني كه اين احساس در بين مردم رواج يابد كتاب بخش جداييناپذير زندگي افراد خواهد شد و كشور در آستانه پيشرفت و توسعه قرار خواهد گرفت.
بنابراين با توجه به اهميتي كه اين گنجينه عظيم دارد اگر بتوان با فرهنگسازي در جامعه مردم را به مطالعه كتاب ترغيب كرد، استعدادهايي كه در جامعه وجود دارد شناسايي شده و موجبات رشد و توسعه كشور فراهم خواهد شد.
