ايران با کشورهاي عراق، آذربایجان، ارمنستان، ترکمنستان، پاکستان، افغانستان
، ترکیه، روسیه، قزاقستان وحوضه خليج فارس
بیش از 8700 کیلومتر مرز خشکی و آبی دارد که اين مرزها جمعيت قابل توجهي از کشور
را در خود جا داده است .از آنجايي كه مردم اين مناطق نقش مهم وبرجسته اي درتامين
امنيت ايفا مي كنند، لذا توجه داشتن به نيازهاي اصلي آنها از مهمترين دغدغه هاي
تمامي مسئولان كشور است.
بررسي ها نشان مي دهد مشكلات اقتصادي وتامين نشدن نيازهاي مادي
مرزنشينان مي تواند به عنوان بزرگترين آفت امنيتي به شمار برود.در تمامی کشورهای جهان
به مرزهای مشترک بین کشورها به عنوان فرصت نگاه می شود. چرا كه نقاط مرزی معمولا فرصت
های اقتصادی مطلوبی هستند که با راه اندازی بازارچه های مرزی علاوه بر ايجاد رونق اقتصادی
و بازرگانی می تواند به ایجاد اشتغال در جوامع محلی و منطقه ای هم منجر شود.
از زمانهاي گذشته دولت ها با فراهم كردن شرايط دادوستدهاي اقتصادي
دربين مرزنشينان با همسايگان تاحدودي موفق شده اند ازمشكلات اقتصادي ومالي آنها بكاهند اما چون اين اصل مهم
چهارچوب خاصي نداشته باعث بروز برخي مشكلات درميان مرزنشينان شد.
به عنوان مثال در سال های گذشته بالا بودن نرخ بیکاری در استان های
مرزی باعث شد تا ورود غیرقانونی انواع کالاها و مواد ممنوع و غیره كه به شيوه «کول
بری» مشهور است حرفه اصلی برخي از ساکنان شهرهای مرزی کشور شده و برخي آثار
زيانباراقتصادي را به همراه داشته باشد.
موافقان ومخالفان بازارچه هاي مرزي
ميرجاوه يكي از بازارچه هاي مرزي
مهم در شرق كشور به شمار مي رود .اين مركز تجاري كه در75كيلومتري جنوب شرق
زاهدان قرار دارد از مهمترين مراكز تبادل كالا با كشور پاكستان به شمار مي رود . تجار
ايراني در اين منطقه محصولاتي مانند موزائيک ،سراميک و سيمان را به پاكستان صادر كرده
ودر عوض برنج ،ميوه هاي
گرمسيري،چاي و داروهاي گياهي وارد کنند. يكي از مهم ترين ويژگي هاي اين بازار اين
است كه ميزان صادرات كالاهاي ايراني سه برابر واردات اجناس پاكستاني است! همچنين
نبود تعرفه گمرکي وكاهش هزينه هاي جانبي تبادل کالا ، باعث شده تجار تمايل زيادي براي
مبادله کالاهايشان در بازارچه هاي مرزي داشته باشند و اين موضوع سبب شده تا تجار
ومردم منطقه سود خوبي را بدست آورند .
علاوه بر آن وجود پاسگاه هاي مرزي ونظارت دقيق سبب شده تا دراين مرز ورود
كالاهاي ممنوعه وقاچاق از جمله سوخت به
حداقل برسد.
سیدباقر حسینی نماینده زابل،زهک و هیرمند در مجلس شورای اسلامی
بامثبت خواندن وجود اين بازارچه ها درمنطقه مي گويد:وجود اين بازارچه باعث شده تا
براي مردم اشتغال ايجاد شود واز خالي شدن منطقه جلوگيري به عمل آيد.وي ادامه مي
دهد: يكي از موارد مهمي كه بايد مورد توجه قراربگيرد،ورود كالاهاي باكيفيت است چرا
كه اين موضوع مي تواند بر كيفيت كالاهاي توليدي تاثير بگذارد.
حسيني مي افزايد: وجود خشكسالي هاي پي در پي باعث مهاجرت افراد از
منطقه مي شود لذا فعالیت بازارچه های مرزی علاوه برایجاد اشتغال می تواند مهاجرت بی
رویه روستائیان و نقاط مرزی را به شهرهای دیگر کاهش داده و سبب ماندگاري مردم منطقه
شود .
اين نماينده مجلس مي گويد:از آنجا كه سقف قانوني تجارت براي مرزنشينان
منطقه 2ميليون تومان تعين شده لذا جاي دارد براي تاثير گذاري براقتصاد اين
اقشاراين سقف به 5مليون تومان برسد.
اما دراين بين گروهي مخالف توسعه اين بازارها هستند چرا كه معتقدند اين
موضوع سبب قاچاق كالاهاي غيرمجاز وبي ارزش شده واز طرفي برخي افراد سودجو از مردم
منطقه براي رسيدن به خواسته هاي خود سوءاستفاده مي كنند.
ولي الله افخمي راد رئيس سازمان توسعه تجارت ايران از مخالفان بازارچه
هاي مرزي در خصوص دلايل خود مي گويد: معيشت مرزنشينان بايد مورد توجه قرار بگيرد، اما
نبايد اين موضوع سبب شود تا عدهاي از اين فرصت سوء استفاده كرده و به نام مرزنشينان كالاهاي خارجي را در فرآيند غيررسمي
و مبتني بررانت وقاچاق وارد بازار اصلي كشور
كنند.
با همه اين وجود، درسالهاي اخير برخي مشكلات از جمله نداشتن نقدینگی و
قوانین دست و پاگیروكاهش ارزش پولي نسبت به ساير ارزها سبب شده تا از تعداد ۶۴ بازارچه مرزی ثبت شده در کشور دو سوم
آنها تعطیل شوند.
اين مشكلات سبب شده تا بازارچه مرزي ميرجاوه رونق گذشته را نداشته باشد. دراين بين مسئولان
در اين خصوص قولهايي را دادند كه دوبار اين منطقه به روزهاي اوج خود برسانند.
