«سالي كه نكوست از بهارش پيداست» اين ضرب المثل در بسياري از رويدادهايي كه جامعه را دربر ميگيرد به كار گرفته ميشود. مثل طوفان و بارندگيهاي تابستان امسال كه آخرين حوادث ناشي از آن منجر به جاري شدن سيلاب و مرگ 12 انسان بيگناه در سه استان كشور شد. با نگاهي به حوادث روي داده ميتوان دريافت به دنبال پديده خشكسالي، شرايط اقليمي كشور دگرگون شده، به گونهاي كه بارشهاي چند دقيقهاي با تلفات جاني و مالي بسياري همراه است؛ بنابراين حالا فارغ از نگراني براي قربانيان سوانح رانندگي بايد قربانيان بلاياي طبيعي را هم به ليست آن اضافه كنيم. پرسش اساسي اين است كه با نزديك شدن به فصل سرد سال و احتمال بروز حوادثي از اين دست چه بايد كرد؟ كليت ماجرا اين است كه سازههاي شهري و روستايي كشور براي گذران زندگي روزمره بنا شدهاند نه براساس اصول پيشگيري از بروز اينگونه حوادث. بالا بودن شمار قربانيان پس از بارشهاي چند دقيقهاي ميتواند مصداق اين موضوع را تأييد كند. در حال حاضر اصلاح وضعيت ايجاد شده به دليل بالا بودن هزينه و پيامدهاي حاصل از آن ممكن نيست اما براي مديريت وضعيت موجود هم بحرانهاي ديگري وجود دارد كه مديريت كردن آن تنها جنبه پيشگيري دارد و ميتواند از آسيبهاي احتمالي بكاهد.
اول: اولين نكته استفاده از ظرفيت رسانهاي براي آگاهي بخشي عمومي است. اين موضوع نيازمند شكلگيري اتاق فرمان در مديريت بحران كشور است كه بتواند تعامل رسانهاي را برقرار و براساس آنچه سازمان هواشناسي كشور در اختيارش قرار داده، شهروندان را از حوادث پيشرو آگاه كند. همكاري شهروندان و توجه به هشدارهاي ارائه شده، ميتواند امنيت آنان را تأمين كند. تجربه نشان ميدهد كه بسياري از قربانيان حوادث به هشدارهاي ارائه شده، توجه نميكنند.
دوم: رسيدن امدادگران و نيروهاي پليس قبل از بروز حوادث به محل حادثه. از آنجا كه پيشبيني كردن حوادث سيل بخشي از مأموريت سازمان هواشناسي كشور است بنابراين امدادگران به جاي اينكه ساعتها در ترافيك معطل بمانند و بعد از ماجرا به محل برسند، ميتوانند قبل از بروز حادثه در محل حاضر شوند و شهروندان را از آنچه در شرف وقوع است، آگاه كنند. اين موضوع در مورد مأموران پليس هم مصداق دارد؛ چراكه بخش بزرگي از بحران بعد از حادثه، متوجه جادهها و مسيرهايي است كه امدادگران براي كمكرساني به حادثهديدگان به آن نيازمند هستند. فراموش نكنيم كه مأموريت ذاتي پليس تأمين امنيت و برقراري نظم است. جاي تأسف است كه در حادثه سيل پاكدشت براساس تصاوير موجود مأموران كلانتري مشغول حمل اجساد هستند در حالي كه وظيفه ذاتي آنها چيز ديگري است.
سوم: پذيرش وضعيت موجود و تلاش براي بهبود آن است كه بخش مهمي از بهبود وضعيت موجود جنبه پيشگيري دارد. اين موضوع هم براي ستاد بحران كشور و هم براي عموم افراد جامعه مصداق دارد. فراموش نكنيم كه پيشگيري بهتر از درمان است.
