پيشبينياش چندان پيچيده و سخت نيست؛ امروز ميدان بهارستان تهران، صحنه اجتماع سيل بيشمار جمعيتي ميشود كه در گردهم آمدنشان، گرايشها دخيل نيست؛ ميدان بهارستان ساعت 4 بعدازظهر امروز محل حضور سيل جمعيت مردم ايران به رسم «انسانيت به مفهوم واقعي» است، به آن معنا كه امروز همه مادرند؛ همه پدر، خواهر و برادر؛ نه يك مقام يا مسئول، خبرنگار، راننده يا معلم، امروز همه يك خانواده هستند. خانواده 175 شهيد غواص كه براي وداع و اداي احترام به فرزندانشان دور هم جمع ميشوند؛ فرزنداني كه براي دفاع از ناموس ميهن زندهزنده زير خاك دفن شدند، اما دستشان بسته بود تا جلوي صورتهايشان را بگيرند و حالا بسياري از مردم ميگويند «ما دست شرم به صورت گرفتهايم.» مردم، رسانهها، شبكههاي تلويزيون، جشنوارههاي فيلم، عكس و حتي هنرمندان از اقشار مختلف در ايران از مدتها پيش به استقبال اين مراسم رفتهاند.
اين يك ركوردشكني بيسابقه در همدلي و همراهي مردم با يك موضوع فرهنگي و اجتماعي است كه هم رويكرد آن در شبكههاي اجتماعي و فضاي سايبر بينظير است و هم رويكرد آن در فضاي حقيقي شهر.
از زمان بازگشت اجساد شهداي غواص به ميهن، مردم، رسانهها و هنرمندان به هر شكل ممكن براي غيورمردان جوان ايران سنگتمام گذاشتهاند، از نگارش دلنوشته و اداي احترام به اين سربازان شجاع در دل صفحات شبكههاي اجتماعي تا سرودن شعر و توليد نماهنگ و به راه انداختن جشنواره فيلم و عكس.
پيكرهاي ۱۷۵ شهيد غواص كه اخيراً از مرز شلمچه وارد كشور شده، متعلق به غواصان جمهوري اسلامي ايران در دفاع مقدس است كه در عدمالفتح كربلاي ۴ با دستان بسته به دست نيروهاي بعثي زندهزنده دفن شدند و به شهادت رسيدند. حالا امروز همان روز موعود براي اين غواصان دريادل و نيز 95 شهيد گمنام ديگر است. روزي كه آنها بعد از چند دهه دوري از وطن به كشورشان بازميگردند و با افتخار به آرماني كه براي آن از جان گذشتند، در خاك وطن ميآرمند. در مراسم امروز كه از ساعت 16 آغاز ميشود پيكر پاك سربازان شجاع ميهن از ميدان بهارستان به سوي معراجالشهداي تهران واقع در خيابان بهشت تشييع خواهد شد.
مردم از گروهها، اصناف، اقشار و گرايشهاي فكري و سياسي مختلف از ابزار مختلف خود براي اداي احترام به اين مردان شجاع استفاده كردهاند. واكنشها هرچند در ابتدا به صورت پراكنده بود اما در ادامه حركتهاي مردمي بيشتر شكل منسجم به خود گرفت از جمله آنكه در فضاي مجازي كمپيني اينستاگرامي ايجاد و به سرعت ميان كاربران دست به دست شد؛ علاوه بر مردم عادي، چهرههاي اجتماعي عرصه فرهنگ و هنر نيز به اين كمپين پيوستند كه از جمله آنها ميتوان به حامد بهداد، سيدجواد رضويان، رامبد جوان، سيدمهدي رحمتي، بهنوش بختياري، هدي پاكدل، اليكا عبدالرزاقي، صابر ابر، امين زندگاني، حجتالاسلام سرلك، حجتالاسلام عليپناه، رسول صدرعاملي، داريوش فرضيايي، اميرمحمد متقيان، مژده لواساني، سيدمحمود رضوي، نفيسه روشن، علي لهراسبي، حسن بيادي، علي صالحي، مجيد يراقبافان، اقبال شاكري، مجيد اخشابي، نجمالدين شريعتي، وحيد نوروزي، فريبا نادري، اميرحسين رستمي، باران كوثري، عليرضا دبير، آرش مجيدي، ابوالفضل طيبي، رابعه اسكويي و عبدالله روا اشاره كرد.
چندين نويسنده و هنرمند نيز براي اداي احترام به 175 غواص شهيد، دلنوشتههايي را منتشر كردهاند از جمله آنها دلنوشته مربوط به احمد يوسفزاده، نويسنده كتاب «آن بيستوسه نفر» است كه در مطلبي تأثيرگذار و خواندني شهادت مظلومانه اين شهداي دست بسته را با شهادت حضرت ابوالفضل العباس(ع) مقايسه كرده است در بخشي از اين دلنوشته ميخوانيم: «يك روز ۱۷۵ نفر كه داشتند زندهزنده زير خاك دفن ميشدند، وقتي خاك بر سر و صورتشان ميريخت دست نداشتند تا جلوي صورتهايشان بگيرند، دستانشان را با سيم تلفن صحرايي كه سفت و برنده است بسته بودند.»
يادداشت و دلنوشته ديگر نيز مربوط به رضا اسماعيلي، شاعر و فعال فرهنگي ميشود كه او نيز در اين دلنوشته تكريم و تجليل نام بلند غواصان شهيد را تكريم از «انسان» و فضيلتهاي انساني عنوان كرده است.
در عين حال امروز رسانه ملي هم براي تكريم مقام اين غواصان خطشكن برنامههايي را در نظر دارد. شبكه اول سيما امشب بعد از خبر شبانگاهي و رأس ساعت 22، فيلم سينمايي «شيار 143»، دومين اثر سينمايي نرگس آبيار و فيلم محبوب و منتخب مردمي در جشنواره فيلم فجر دو دوره گذشته را پخش ميكند كه درباره چشمانتظاري مادر يك شهيد است.
شبكه «مستند» نيز جشنواره فيلم و عكس مردمي «معراج» را با محوريت شهداي غواص برگزار ميكند كه طي آن علاقهمندان ميتوانند تا دوشنبه اول تيرماه، تصاوير و فيلمهاي خود را با موضوع مراسم تشييع پيكر مطهر و وداع مردم با شهداي غواص و خطشكن در تهران و شهرستانهاي محل تشييع به اين شبكه ارسال كنند؛ شبكه افق هم كه سفارش بازتوليد نماهنگ «برخيزيد» را داده است اين نماهنگ را پخش و آن را به 175 شهيد غواص تقديم ميكند. مهدي نقويان كه دارنده بيشترين جايزه در ادوار جشنواره مردمي عمار است كليپ «برخيزيد» را ساخته است. اين اثر بازخواني و بازتوليد اثر معروف و انقلابي «برخيزيد اي شهيدان راه خدا» است كه شعر آن توسط حميد سبزواري سروده شده و تنظيم و آهنگ آن برعهده حميد شاهنگيان بوده است.
آنچه كه در اين ميان كم است اختصاص و نامگذاري يك روز در تقويم ملي به نام و احترام 175 شهيد غواص و خطشكن است، اما فقدان اين ساز و كارها هم باز نميتواند مانعي براي بروز احساسات مردمي در مراسم امروز شود. سالانه پيكرهاي تازه كشف شده شمار زيادي از شهدا در منطقههاي جنگي به كشور منتقل و تشييع ميشود اما كشف پيكر 175 غواص شهيد كه به دست نيروهاي بعثي زنده دفن شدهاند، يكي از تكاندهندهترين موضوعات يك ماه اخير در كشور و نزد اذهان و افكار عمومي بوده كه با درك درست و روايت منطقي و احساسي تا اين حد بازتاب و بازخورد و همدردي ملي را نيز برجاي گذاشته است.
