نشست بازنگري ان پيتي در نيويورك در حال برگزار است. اعضا آژانس بين
المللي انرژي اتمي گردهم آمدهاند تا براي كارآمد سازي و بروز رساني قوانين هستهاي
حاكم بر فعاليتهاي هستهاي را راهكاري بيابند. اين اقدام در سه حوزه كمك به كشورها
براي دست يابي به دانش صلح آميز هسته اي ، انهدام تسليحات هستهاي و مقابله با
اشاعه اين تسليحات ميباشد.
در اين ميان دو ديدگاه را در ماهيت رفتاري حاضران در نشست ميتوان مشاهده
كرد. آنچه از سوي اكثريت با محوريت جنبش عدم تعهد با 130 عضو و با رياست جمهوري
اسلامي ايران پيگيري مي شود، لزوم برخورداري تمام اعضا از دانش صلح آميز هستهاي و
لزوم تعهد پذيري آژانس در اين عرصه است. آژانس بر اساس اساسنامه و پادمان موظف به
ارائه تسهيلات به كشورها براي تحقق اين امر است در حالي كه اعضا نيز متقابلا خود
را متعهد به اجراي قوانين آژانس ميدانند. نكته ديگر مسئله خلع سلاح هستهاي و
جهاني عاري از بمب هستهاي است كه زمينه ساز عدم اشاعه ميگردد. اين كشورها تاكيد
دارند كه قدرتهاي بزرگ براي امنيت جهان بايد تسليحات هستهاي خود را منهدم نمايند
در حالي كه با اعمال فشار بر رژيم صهيونيستي بايد اين رژيم را به سمت شفافيت هستهاي
و انهدام تسليحات هستهاي سوق دهند. در مجموع ميتوان گفت ديدگاهي كه جمهوري
اسلامي ايران محور آن ميباشد و اكثريت نشست را تشكيل ميدهند، خواستار برابري
هستهاي و پايان يك جانبه گرايي و سلطه گري هستهاي قدرتهاي بزرگ هستند.
ديدگاه دوم
شامل دارندگان سلاحهاي هستهاي بويژه آمريكا به عنوان تنها استفاده كننده از سلاح
اتمي عليه مردم ژاپن است.
اين كشورها در
طول دورههاي برگزاري اين نشستها بر دو محور تاكيد داشتهاند. نخست وعده انهدام
تسليحات هستهاي خود براي دوره هاي 5 ساله و 10 ساله براي توبيخ نشدن از سوي ساير
كشورها. اين روند را در نشست اخير نيز قابل مشاهده است چنانكه آمريكا و انگليس
وعده كاهش تسليحات هستهاي خود تا سال 2020 را داده اند. نكته بسيار مهم آنكه اين
كشورها عملا تسليحات خود را منهدم نميسازند بلكه آنها را سلاحهاي قديمي را معدوم
و جاي آن را به سلاحهاي پيشرفته ميدهند چنانكه آمريكا 700 ميليارد دلار براي
نوسازي تسليحات هستهاي خود براي سالهاي آينده اختصاص داده است.
نكته ديگر
طراحي آنها براي تصويب قوانين سخت گيرانه براي كشورهايي است كه به دنبال دست يابي
به دانش هستهاي هستند. آنها برآنند تا قوانين را چنان تدوين نمايند كه از يك سو
كشورها حق داشتن غني سازي نداشته باشند و انحصار آن براي اين كشورها باقي بماند و
از سوي ديگر ساخت تاسيسات هستهاي صرفا در انحصار آنها باشد تا مولفهاي براي كسب
درآمد اقتصادي و حتي ابزار قدرتي در برابر ساير كشورها باشد.
نكته قابل
توجه آنكه كشورهاي مانند آمريكا براي رسيدن به اهداف سلطه گرايانه خود نه تنها
تسليحات هستهاييشان را نابود نميكنند بلكه با درخواست كشورها براي خلع سلاح
هستهاي رژيم صهيونيستي نيز مخالفت ميكنند. آنها با فضاسازي حاشيهاي عليه ساير
كشورها از جمله جمهوري اسلامي ايران، برآنند تا پرونده سياه هستهاي خود و رژيم
صهيونيستي را پنهان سازند. رويكردي كه البته با مخالفت و مقابله كشورها همراه شده
است چنانكه در دوره گذشته اجلاس بازنگري ان پي تي، 189 كشور ضمن رد درخواست آمريكا
براي قرار دادن نام ايران در ليست تهديدات هستهاي، خواستار مقابله با فعاليتهاي
هستهاي رژيم صهيونيستي و انهدام تسليحات هستهاي قدرتهاي بزرگ به عنوان تهديد
امنيت جهاني شدند. رويكردي كه شكستي سنگين براي آمريكا و معدود متحدانش بوده كه با
فضاسازي و دروغ پردازي به دنبال متهم سازي ايران و البته پنهان سازي پرونده ضد
بشري خود در حوزه هستهاي بودهاند.
به هر تقدير
ميتوان گفت آنچه اكنون در نشست بازنگري
ان پي تي در جريان است تقابل ميان دو ديدگاه است. يكي ديدگاه جمهوري اسلامي ايران
و اكثر كشورها كه خلع سلاح هستهاي جهان و برخورداري تمام كشورها از دانش هستهاي
را اصلي اساسي ميدانند و ديگري تفكر آمريكا و معدود حاميان آن كه انصار هستهاي و
مقابله با دست يابي ساير كشورها به دانش هستهاي را در دستور كار دارند. در روزهاي
آينده مشخص خواهد شد كه كدام تفكر ميتواند بر ديگري پيروز گردد يا مانند گذشته
اين نشست نيز بدون نتيجه و با بيانيهاي با محوريت اميد به نشست بعدي پايان خواهد
يافت. محور بودن ايران در ميان حاميان خلع سلاح هستهاي نشانگر اعتماد جهاني به
ايران و رويكرد جهاني به برخورداري از ظرفيتهاي جمهوري اسلامي براي تحقق اين مهم
است كه ميتواند مولفهاي براي تحقق صلح و ثبات در جهان باشد.
