در يكي از آخرين ويدئوهاي يوتيوب متعلق به داعش، كودكاني ديده ميشوند كه به صف شدهاند و در حال شعار دادن و دكلمه مطالبي با صداي بلند و به شيوهاي هستند كه مربي از آنها ميخواهد. كودكان كه بسياركم سن هستند و به نظر ميرسد پنج يا شش ساله باشند براي جنگيدن آموزش ميبينند.
كودكان در اين ويدئو فرياد ميزنند:«الله اكبر». سپس كودكان را ميبينيم كه دايرهوار روي زانو نشستهاند و به صحبتهاي مربي گوش ميدهند كه توضيح ميدهد آنها بخشي از «مؤسسه فاروق» سوريه هستند كه به نظر ميرسد نام يك برنامه آموزشي باشد. مربي، اين كودكان را «بچههاي خلافت» خطاب ميكند و ميگويد آنها درباره اسلام و آموزههاي شهادت آموزش ميبينند.
اين كودكان، نخستين كودكاني نيستند كه به عنوان سرباز به خدمت گرفته شدهاند. به كارگيري كودكان براي جنگيدن، بخشي از يك سنت ادامهدار گروههاي شبه نظامي است.
چرو لاتا هاگ، از سازمان بريتانيايي «كودك سربازان بينالمللي» ميگويد:«پديده كودك سربازان با توجه به رواج آن در كشورهاي آفريقايي و آسيايي پديدهاي شناخته شده است.» اما هاگ بيان ميدارد اين بار اين پديده با موارد مشابه يك تفاوت مهم دارد؛ «داعش دقيقاً به ما نشان ميدهد اين كار چگونه انجام ميشود.»
شيوه استفاده داعش از رسانههاي اجتماعي، از نمايش گردن زدن اسيران گرفته تا انتشار سخنرانيهاي تهديدآميز، بيسابقه است. اكنون كار به نمايش شيوه آموزش كودك سربازان توسط اين گروه رسيده است.
در اين ويدئوي يوتيوب، مشاركت پسر بچهها در برنامههاي معمول يك اردوگاه نظامي و تلاوت آيات قرآن توسط آنها نشان داده ميشود. همچنين از كودكان خواسته ميشود تا چيزهايي را كه آموختهاند با صداي بلند تكرار كنند. از دقيقه هفت ويدئو به بعد، پسر بچهها آنچه ياد گرفتهاند را تكرار ميكنند. آنها دشمنان خليفه را ميكشند يا آنان را به بردگي ميگيرند.
بنا بر گزارش سال ٢٠١٤ ديدهبان حقوق بشر، داعش از كودكان به عنوان سلولهاي مخفي براي عمليات آينده يا جاسوساني براي جمعآوري اطلاعات استفاده ميكند. از كودكان همچنين به عنوان جنگجو يا در مأموريتهاي انتحاري استفاده ميشود. اين گزارش همچنين نشان ميدهد تعدادي از بچهها از خاورميانه حتي خود داوطلب انجام عمليات انتحاري ميشوند.
فرد آبراهامز از سازمان ديدهبان حقوق بشر ميگويد در چنين مواردي كودكان قادر به تحليل و درك شدت و اهميت فعاليتهايشان نيستند. او تأكيد ميكند:«آنها بزرگسال نيستند و نميتوانند بر اساس واقعيات و مبتني بر دادهها تصميمگيري كنند.» آبراهامز اضافه ميكند:«اين كودكان در فضاي شبه نظامي، تحت فشار و اجبار هستند، آنها در وضعيت پيچيدهاي گرفتار شدهاند.»
هاگ ميگويد:«تحت تأثير قرار دادن كودكان بسياري كه شرايط جنگي را در سوريه و عراق تجربه كردهاند و يتيم شدهاند براي داعش بسيار آسان است.» او ميگويد:«اين كودكان به اجبار به استخدام داعش درميآيند.» هاگ اضافه ميكند:«با توجه به اينكه در سوريه همچون هر كشور جنگزده ديگري سيستم آموزش و پرورش مؤثري وجود ندارد، برنامه درسي داعش جايگزين شده و تلقين بچهها از طريق اين سيستم عملي ميشود.»
٢٤ ماه مارس، ديدهبان حقوق بشر سوريه مستقر در لندن گزارش داد داعش به پسر بچههاي بالاي ١٥ سال پيشنهاد كرده است در قبال دريافت حقوق به عنوان جنگجو استخدام شوند. داعش موقعيت يك جنگجوي خود را به عنوان يك موقعيت مستحكم و پايدار نمايش ميدهد. موقعيتي كه به آنها امكان ميدهد «داراي خانواده و هدف در زندگيشان شوند، عضويي از يك تيم باشند و احساس تعلق كنند.»
آبراهامز ادامه ميدهد:«من ميتوانم درك كنم چرا يك كودك پناهنده به داعش علاقهمند و جذب ميشود.»
اما همچنانكه عمليات نظامي عليه داعش در سوريه و عراق تشديد ميشود، اين گروه نشان داده است كه از كودكان در خط مقدم بيش از پيش استفاده خواهد كرد. داعش ويدئوهايي از مشاركت پسر بچهها در اعدام منتشر كرده است كه آخرين مورد آن هم اعدام يك اسير فلسطيني است. ژنرال بازنشسته لبناني هاشم جابر ميگويد:«هنگام درگيري در جنگ، يك سرباز قادر نيست سن جنگجوي طرف مقابل را تشخيص دهد. در نتيجه سربازان به جنگ ادامه ميدهند، حتي اگر معني آن هدف گرفتن يك خردسال باشد.» جابر بيان ميدارد:«اگر او اسلحه دارد- هر كسي كه ميتواند با شما بجنگد- اين خيلي طبيعي است كه آنها بتوانند جنگجويان خوبي باشند.»
جابر تأكيد ميكند:«ارتش لبنان به طور مشخص حداكثر تلاش ممكن را ميكند تا كودك سربازان را نكشد و آنها را اسير كند. زيرا قاعدتاً كشتن يك كودك بسيار سخت است، اما آن كودك آمده است تا شما را بكشد.»
ژنرال جابر ميگويد:«كودكاني كه توسط ارتش لبنان گرفتار و اسير ميشوند به زندان جوانان منتقل ميشوند. سپس افرد بازداشتي در دادگاه محاكمه خواهند شد.» جابر تصريح ميكند:«اگر فرد بزرگسالي، كسي ديگر را كشته باشد، در دادگاه با حداكثر مجازات ممكن پيشبيني شده در قانون مواجه خواهد شد. اما اگر فرد قاتل براي مثال ١٥ ساله باشد، احكام زنداني بسيار سبكتر صادر خواهد شد.»
آبراهامز ميگويد: «وقتي جنگ در سوريه و عراق به پايان برسد اين بچهها داراي مشكلات زيادي خواهند بود، جنگ دشوار و بزرگ اينجاست.»
آبراهامز بيان ميدارد:«در همه جوامع بايد شيوههاي مشخص كردن نيازهاي رواني بچهها پس از اينكه با تروماي كودك سرباز بودن مواجه شدند را داشته باشند.»
هاگ ميگويد:«سطح ترومايي كه بايد به آن رسيدگي شود، بايد مشخص شود و كودك سربازان بايد به جامعه يعني محيط غير خشونت معرفي و شناسانده شوند.» اين فرآيند به حمايت جامعه و حكومت نياز دارد «و هر مداخلهاي بايد مبتني بر يك وضعيت خاص براي پسران و دختران باشد.»
جابر ميگويد:«هزاران كودك پناهجو در لبنان آواره هستند كه به طور بالقوه جنگجو هستند. كميسارياي عالي سازمان ملل براي پناهندگان تخمين ميزند كه لبنان خانه حدود ٢ ميليون پناهجوي سوري است. حدود ٧٥ هزار نفر از اين آوارهها پسران جواني هستند كه سن آنها بين ١٢ تا ١٧ سال است.»
جابر معتقد است براي مسدود كردن راه شبه نظاميان براي جذب و جلب نيروهاي جديد، همكاري و تلاش مشترك وزارتخانههاي دولتي، ارتش و سازمانهاي اطلاعاتي ضروري است. اما در فقدان هر جاي ديگري كه بتوان به آن احساس تعلق كنند، كودكان راه بقا و ابراز وجود خويش را در صفوف نيروهاي داعش باز مييابند. داعش كه رهبرانش با اين ويدئوها به دنيا امكان ميدهند كه بدانند آنها در حال پرورش بزرگترين سلاح خود هستند.
منبع: ال مانيتور
