اين محصول همدان که از محبوبيت خاصي برخوردار است، امسال در 25 هزار و 780 هکتار از اراضی زراعی استان کشت شده که 12 هزار و 55 هکتار از اراضی زراعی کشاورزی استان به زیر کشت سیبزمینی تابستانه و 13 هزار و 752 هکتار زیر کشت پاییزه رفته است. با اينکه مدتي پيش اين محصول در بازار از عزت زيادي برخوردار بود اما امروز از عرش به فرش آمده و کشاورزان از این بابت ناراحت و نگراناند.
**********
* افت شديد قيمت سيبزميني در همدان
بازاری که در این ایام فقط از سیب زمینیهای همدان تامین میشد با وجود مشکلاتي چون بيآبي و ورود رقبا، عرصه را بر کشاورزان همداني تنگ کرده و سبب نارضايتي آنها شده است. از سوی دیگر کشورهایي که پيش از اين، محصول همدان براي آنها صادر ميشد، نرخهای پایین را قبول نکرده و ترجیح میدهند از کشورهای دیگر محصولی ارزانتر وارد کنند بدون اینکه به کیفیت آن توجه کنند. اين در حالی است که محصول سیب زمینی همدان از نظر کیفیت بسیار بهتر از محصول سایر رقبا است. از اين رو سیبزمینیکاران تمام اميدشان به حمایت های دولت است و نگران اين هستند که اگر به موقع به دادشان نرسند چه بلايي براي آنها خواهد آمد.مدیر سازمان تعاون روستایی همدان با اشاره به کاهش قیمت سیب زمینی ميگويد: متاسفانه قیمت سیبزمینی کاهش يافته و علت عمده آن افزایش تولید و عرضه سیبزمینی از جیرفت کرمان است. اين استان با افزايش سطح کشت خود در نوبت اول، زودتر از موعد مقرر محصولات خود را به بازار عرضه کرده است. از سوی دیگر صادرات هم مثل سالهای گذشته پررنگ و چشمگیر نبوده و مجموع اين عوامل باعث شده که سیبزميني زیادی در انبارها انباشت شود.رضا عباسی ضمن اشاره به تاثير قیمت سیب زمینی موجود در انبارها که حدود 500 تومان و در بازار 900 هزار تومان است، ميافزايد: این مسئله به طور قطع در کشت بهاره سیب زمینی تاثیر منفی خواهد داشت و ممکن است عدهای رغبت خود را براي کشت اين محصول از دست بدهند. بنابراین دولت بايد برای حمایت کشاورزن چارهاي اساسي بيانديشد.وی نسبت به وضعیت آب و هوایی استان و افزایش ضایعات سیب زمینی در انبارهای چند منظوره هشدار داده و در اين باره می گوید: به علت بهاری بودن هوا؛ افت، ریزش و ضایعات سیب زمینی موجود در انبارهای چند منظوره نسبت به سالهای قبل بیشتر خواهد شد. چون این انبارها معمولی هستند و نهایتاً تا فروردین ماه بیشتر نميتواند از خراب شدن محصول جلوگيري کند.مدیر سازمان تعاون روستایی همدان با تاکيد بر اينکه بازار داخلی توان حل اين مشکل کشاورزان را ندارد، ميگويد: تنها اقدام موثر صادرات است چرا که با تمام هزینه ای که در مصرف آب و نیروی انسانی می شود حیف است دولت اقدام به خرید این محصول کند یا روی دست کشاورز بماند.بنابراین با صادرات این محصول، بايد ارز آوری کرد تا هیچ کشاورزی ضرر نکند.
* اختصاص يارانه راهي براي رهايي
معاون برنامهریزی و امور اقتصادی سازمان جهادکشاورزی استان همدان هم در اين باره ميگويد: با توجه به شرایط اقلیمی موجود بسیاری از انبارهای نگهداری سیبزمینی از لحاظ دما و رطوبت قابل کنترل نیستند و به علت سرد نبودن زمستان قدرت نگهداری کمتر شده و ايين امر منجر به کاهش قیمتسیب زمینی شده است. هچنين عدم قدرت رقابت در عرضه و صادرات اين محصول به افت قیمت سیبزمینی دامن زده است.منصور رضوانی جلال با بیان اینکه دولت با ارائه مشوقهای صادراتی میتواند صادرکنندگان را در امر صادرات کمک کند، ميافزايد: قیمت سیبزمینی به جایی نرسیده است که کشاورزان راضی به عرضه محصول خود به دولت شوند. در حال حاظر قيمت فروش در بازار بيشتر از قيمتي است که دولت براي کاهش خسارت، ميخواهد به کشاورزان پرداخت کند، چراکه در حال حاضر قیمت خرید از انبار بین 500 تا 700 تومان بوده اما خرید تضمینی دولت کمتر از این میزان است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی همدان نیز در ارتباط با تنها راه حل ممکن براي رفع مشکلات فعلي، اختصاص یارانه برای صادرات سیبزمینی را بهترین راهکار ميداند و ميگويد: براي تحقق اين امر بايد دولت در این زمینه وارد شود و تصميمهاي لازم را بگيرد.عیلرضا رنجبر ضرابی با بیان اینکه تکرار این مشکلات نیازمند تدبیر در این زمینه است، ميافزايد: یکی از تدبیرهای مهمی که باید در نظر داشت صادرات این محصول به بازارهای هدف همچون عراق، افغانستان، آذربایجان، روسیه و ترکمنستان است. البته مسئله صادرات به اين مناطق بسته به نیاز این کشورها هم هست. متاسفانه در چند سال اخير یکی از مسائلی که بازار سیبزمینی استان همدان را تهديد ميکند این است که کشورهایی که در سالهای گذشته واردکننده سیبزمینی بودند امروز به تولیدکننده سیبزمینی تبدیل شدهاند.وی با اشاره به اینکه نزدیک به 300 هزار تن سیبزمینی مازاد در انبارهای استان همدان موجود است، ادامه ميدهد: اگر بازار کشش تزریق 80 هزار تن سیبزمینی در ماه را داشت با مشکل کاهش قیمت مواجه نمیشدیم ولی افزایش تولید در کشور وضعیت را متفاوت کرده است. از اين رو در شرایط فعلی اختصاص یارانه برای صادرات سیبزمینی بهترین راهکار برای رفع معضلات این محصول است اما لازمه اين امر دخالت دولت است که ميتواند با ورود به موقع خود از مشکلات بکاهد.
* طمع کشاورزان، بازار و منابع آب را به خطر انداخت
مدیر امور زراعت جهاد کشاورزی همدان هم محاسبات نادرست کشاورزان را دليل اصلي نامتعادل شدن بازار سیبزمینی ميداند و ميگويد: کشت سیبزمینی بیش از حد کشاورزان در نقاط مختلف کشور، با این طمع که قیمت سیبزمینی افزایش دو برابری خواهد داشت، انجام شد و عدم تعادل در بازار سیبزمینی نتيجه بيتدبيري کشاورزان است.شهرام پرورش با بیان اینکه نسبت به سال گذشته بیش از 10 هزار تن افزایش صادرات سیب زمینی داشتیم، ميافزايد: برخی از کشاورزان با اجاره زمین سیبزمینی را تولید و در همدان ذخیرهسازی کردند که هنگام برداشت این محصول کیلویی 800 تومان بازار فروش داشت اما آن را به فروش نرسانده و انبار کردند تا با قیمت بیشتری بفروشند که پيشبينيشان محقق نشد. از اين رو کشاورز با هزینهکرد 950 تومان برای هر کیلو سیبزمینی اکنون با کاهش قیمت ضرر میشوند.
كارشناس مروج كشاورزي، هرمز سلطاني، با اشاره به اينكه سيب زميني از محصولات استراتژيك كشور و استان همدان است، ميگويد: توليد اين محصول در كشورهاي در حال توسعه در حال افزايش و در كشورهاي توسعه يافته رو به كاهش است. در ايران با توجه به قيمت تمام شده اين محصول، توليد سيب زميني حدود چهار و نيم تا پنج ميليون تن در سال است که ميزان دسترسي به منابع آبی و كمبود آن در سالهاي آتي توليد سيبزميني را در همدان تحت تاثير قرار خواهد داد.
هرمز سلطاني با اشاره به اینکه كمبود منابع آب كشاورزي در كشور، ما را به سوي رقابت در تولید محصولات گياهي ميبرد، ادامه ميدهد: علاوه بر آسيب به منابع آبی، آسيب به ساختمان خاك نیز در نتيجه تداوم كشت اين محصول صورت میگیرد پس بايد با برنامه ريزي و استفاده از روش آبياري قطرهای به پرورش سيبزميني دست زد تا بيش از اين منابع آب کشور به خطر نيفتد.
