يكي از نقاط حساس تاريخ جمهوري اسلامي، سالهاي تصدي امور كشور توسط نيروهاي ملي و مليـ مذهبي به رهبري مهندس مهدي بازرگان است كه در نگاه اغلب مورخين، از نقاط تاريك، مهآلود و سرابوار محسوب ميشود، اما امروز به مدد اسناد به دست آمده از لانه جاسوسي و نمايان شدن چهره واقعي برخي از اشخاص عمده اين جريان، تا حدودي ابهام يادشده برطرف شده است. هر چند مردم انقلابي كه تحليل امام(ره) و رهبران انقلابي را ملاك عمل قرار ميدادند، هيچگاه دچار ابهام نشدند و از همان ابتدا و در پي بيانات حضرت امام(ره)، نسبت به اين قضايا، آگاهي لازم را پيدا كردند. نهضت آزادي پس ازتصدي وسقوط دولت موقت، در نهايت با سقوط در دامان امريكا، در مقابله با انقلاب و حتي اسلام ناب محمدي(ص) كار را به جايي رساند كه امامخميني(ره) آن را غيرقانوني اعلام كردند و فرمودند: «نهضت به اصطلاح آزادي، صلاحيت براي هيچ امري از امور دولتي يا قانونگذاري يا قضايي را ندارد و ضرر آنها، به اعتبار آنكه متظاهر به اسلام هستند و با اين حربه جوانان عزيز ما را منحرف خواهند كرد و نيز با دخالت بيمورد در قرآن كريم و احاديث شريفه و تأويلهاي جاهلانه ممكن است موجب فساد عظيم بشوند، از ضرر گروههاي ديگر، حتي منافقين، اين فرزندان عزيز مهندس بازرگان، بيشتر و بالاتر است.» (1)
نهضت آزادي با صدور نظر امام، مرگ قانوني خود را به چشم ديد، اما در سيام ديماه 1373، قلب مهندس بازرگان ـكه براي درمان بيماري قلبي عازم امريكا بودـ حين توقف هواپيما در زوريخ در فرودگاه از حركت ايستاد. در اين روز نهضت آزادي نيز عملاً مرگ حقيقي خود را به نظاره نشست. بازماندگان نهضت كه نميخواستند اين مرگ را باور كنند، به صورتي كاملاً محدود و در انزواي مطلق به برخي به اصطلاح تلاشهاي خود ادامه دادند، اما ابراهيم يزدي كه رهبري اين نهضت را برعهده گرفت، هرگز چون بازرگان شخصيتي علمي نداشت و نتوانست در مسائل نظري و مذهبي چندان انديشهسازي كند. ضعف تشكيلاتي كه از آغاز حركت جبهه ملي به عنوان بيماري مزمن و ظاهراً لاعلاج در ميان آنان تبديل شده بود، باعث شد قلب نهضت آزادي با فوت يك نفر عملاً از حركت باز ايستد.
كتاب حاضر، پژوهشي متناسب با اطلاعات سياسي و ميزان آگاهيهاي نسل سوم انقلاب اسلامي و بهمنظور آشنايي آنها با يكي از مهمترين دورههاي حيات جمهوري اسلامي تدوين شده و به بررسي نحوه پيدايش، طرز تفكر و انديشههاي افراد تأثيرگذار، اقدامات و تحركات نهضت آزادي پيش و پس از پيروزي انقلاب اسلامي تا استعفاي دولت موقت و سرانجام اين گروه پرداخته است.
پينوشت:
(1) صحيفه امام، ج 20، ص 481.
