پرسوجو كرد تا به يك مغازه تعميرات موبايل رسيد. تعميركار گوشي را ورانداز كرد و بعد نگاهي به پيرمرد كرد و گفت: پدر جان اين گوشي ايرادي ندارد سالم سالم است. پيرمرد درحاليكه اشكهايش را آرام پاك ميكرد با خودش گفت: پس چرا چند وقت است اين گوشي زنگ نميخورد؟ چرا بچهها زنگ نميزنند؟! اين داستان كوتاه شايد دنيايي حرف براي گفتن داشته باشد و از بيمهريهايي حكايت دارد كه به نظر ميرسد اين روزها بيشتر شده است. سرزدن به والدين و جويا شدن احوال آنها و رسيدگي به خواستههايشان علاوه بر اينكه وظيفه شرعي و اخلاقي هر فرزند به حساب ميآيد يك كار پسنديده و انسان دوستانه است كه البته آثار و نتايج بسيار ارزشمندي را نيز به دنبال دارد. آثار و نتايجي كه بخشي از آن در دنيا و بخشي ديگر در آخرت متوجه انسان ميشود و هرچقدر يك انسان به پدر و مادر خود نيكي كند علاوه بر اينكه در دنيا به يك آرامش خوبي دست خواهد يافت و بركات بسيار زيادي در اين دنيا نصيبش خواهد شد در آخرت نيز از پاداش الهي بهرهمند ميشود. خدمت به پدر و مادر ميتواند با مال، زبان و رفتار باشد به گونهاي كه اگر فردي توانايي مالي زيادي براي برآورده كردن نيازها و خواستههاي والدينش نداشته باشد ميتواند با خوش رفتاري و خوش زباني به آنها محبت كند. البته بايد اين نكته را نيز يادآور شد كه اين محبت و خدمترساني به پدر و مادر بايد بدون منت و تنها به نيت رضاي خدا و خشنودي پدر و مادر باشد. در دين مبين اسلام احاديث و روايات بسيار زيادي در خصوص رفتار مناسب با والدين و احترام گذاشتن به آنها ذكر شده، به گونهاي كه در آموزههاي اسلامي آمده خشنودي خداوند در خشنودي پدر و مادر است و اگر فردي رضايت والدينش را نداشته باشد هرچقدر هم كه عمل صالح انجام دهد چندان پيش خدا ارج و قرب نخواهد داشت.
تأكيد خداوند بر احترام به والدين
احترام به پدر و مادر به گونهاي است كه بر اساس آموزههاي اسلامي تنها در موردي كه اگر پدر و مادر خداي ناكرده كافر باشند يا حرفي كه ميگويند خلاف حرف خدا باشد فرزند اجازه دارد به حرف آنها اعتنا نكند در غير اين صورت هر فردي مكلف به عمل كردن به توصيه و حرفهاي پدر و مادرش است به گونهاي كه اگر فردي بدون رضايت والدينش روزه مستحبي بگيرد يا عمل مستحب ديگري انجام دهد اين عمل ثواب او قبول نميشود.
قرآن كريم در اين خصوص توصيههاي جدي براي انسانها دارد و ضمن برشمردن حقوق والدين بر فرزند بر احترام صددرصدي والدين توسط فرزندان تأكيد ميكند تا جايي كه ميفرمايد حتي به آنها «اف» نگوييد.
خداوند در آيه 15 سوره احقاف به انسانها توصيه ميكند كه به پدر و مادر خود احسان و نيكي كنند و ميفرمايد:«و آدمى را به نيكى كردن با پدر و مادر خود سفارش كرديم. مادرش بار او را به دشوارى برداشت و به دشوارى بر زمين نهاد و مدت حمل تا از شير باز گرفتنش، 30 ماه است تا چون به سن جوانى رسد و به 40سالگى درآيد. گويد، اى پروردگار من، به من بياموز تا شكر نعمتى كه بر من و بر پدر و مادرم ارزانى داشتهاى به جاى آورم. كارى شايسته كنم كه تو از آن خشنود شوى و فرزندان من را به صلاح آور. من به تو بازگشتم و از تسليم شدگانم.»
آيات و احاديث فراوان ديگري نيز در مورد احترام به والدين آمده كه يك مورد آن عبارت است از سوره الإسراء، آيات ۲4 ـ ۲3 كه در اين آيات خداوند به اصطلاح حداقل مرز احترام به پدر و مادر را نيز بيان ميكند و ميفرمايد:«پروردگارت مقرر داشت كه جز او را نپرستيد و به پدر و مادر نيكى كنيد. اگر يكى از آن دو يا هر دو نزد تو به پيرى رسيدند، به آنان «اف» مگو و آنان را از خود مران و با آنان سنجيده و بزرگوارانه سخن بگو و از روى مهربانى و لطف، بالِ تواضع خويش را براى آنان فرودآور و بگو: پروردگارا! بر آن دو رحمت آور، همان گونه كه مرا در كودكى تربيت كردند.»
در حديثي از پيامبر اكرم آمده است كه آن حضرت فرمودند:«بندهاي كه مطيع پدر و مادر و پروردگارش باشد، روز قيامت در بالاترين جايگاه است.»
يا اينكه ايشان در حديثي ديگر ميفرمايند:«نگاه محبتآميز فرزند به پدر و مادرش عبادت است.»
توجه به اين آيات و روايات اين نكته را يادآوري ميكند كه انسان همواره بايد در خصوص رفتار با والدين خود كمال احترام را داشته باشد و به گونهاي با آنان رفتار كند كه رضايت آنها را به دنبال داشته باشد.
اما به راستي فكر ميكنيد خوش رفتاري با والدين و احترام به آنها چه تأثيراتي در زندگي افراد دارد و بدرفتاري كردن با والدين نيز باعث به وجود آمدن چه اتفاقاتي در زندگي فرد خواهد شد.
حقوق والدين بر فرزندان
حجتالاسلام والمسلمين ميركريمي استاد حوزه و دانشگاه و پژوهشگر ديني در اين باره با اشاره به اينكه يكي از مسلمترين و روشنترين حقوقي كه خدا بر عهده انسان قرار داده حق والدين بر عهده فرزند است، ميگويد:«انسان همواره موظف است به پدر و مادر خود احترام بگذارد و حقوق آنها را به جا آورد.» وي ميافزايد: «اين احترام در همه سنين و موقعيتهاي فرزند و والدين بايد رعايت شود و انسان علاوه بر اينكه در سنين كودكي و نوجواني بايد به والدين خود احترام بگذارد بايد اين منش و روش را حفظ كند و تا زماني كه در قيد حيات است احترام به والدين را هرگز فراموش نكند مخصوصاً اگر پدر و مادر به سن پيري و ناتواني رسيدند فرزند بايد با احترام و دقت بيشتري با والدين خود رفتار كند.»
اين پژوهشگر ديني به بركات و آثار و نتايج ارزشمند احترام به پدر و مادر اشاره ميكند و ميگويد:«بررسي بسياري از انسانهاي موفق و افرادي كه به رفاه و آرامش نسبي دست يافته و موفقيتهاي بيشماري را كسب كردهاند نشان ميدهد اين افراد بيش از هر چيز ديگري به والدين خود احترام گذاشته و همواره مورد دعاي خير والدين خود قرار داشتند.»
حجتالاسلام ميركريمي به زيانهاي عدم احترام به پدر و مادر اشاره ميكند و ميگويد:«ذلت و درماندگي، رد شدن نماز، محروم شدن از نظر لطف خدا، برخوردار نشدن از بوي بهشت و... مهمترين زيانهايي است كه يك فرد به خاطر عدم احترام گذاشتن به والدين خود و بياحترامي نسبت به آنها به آن دچار ميشود.»
وي درباره آثار و نتايج ارزشمند احترام به والدين اظهار ميدارد:«اين آثار شامل آثار دنيوي و آثار اخروي ميشود كه به عنوان مثال دوري از فقر، فرزند صالح، عمر زياد، مرگ آسان و آثار دنيوي و رضايت الهي، دوري از جهنم و وارد شدن به بهشت، همنشيني با اوليا در بهشت و قرار گرفتن در سايه عرش الهي آثار اخروي احترام گذاشتن به والدين است.»
حجتالاسلام والمسلمين ميركريمي در ادامه صحبتهاي خود ميافزايد:«زماني كه صحبت از احترام به والدين ميشود بايد بدانيم كه احترام به آنها نبايد فقط از روي ظاهر باشد بلكه انسان بايد قلبا به پدر و مادر خود احترام بگذارد و اين احترام گذاشتن و خدمت كردن بايد بدون منت باشد، چراكه هرچقدر انسان به والدين خود محبت كند و قصد جبران زحمات آنها را داشته باشد به طور حتم نميتواند حتي ذرهاي از ايثار و از خودگذشتگي والدين درباره خودش را جبران كند.»
چند نمونه عيني
اين استاد حوزه و دانشگاه در ادامه صحبتهاي خود به نمونههاي عيني نيز اشاره ميكند و ميافزايد:«چندي پيش در جريان مشكل يكي از همسايهها قرار گرفتم كه براي رفع مشكلات خود به مسجد مراجعه كرده بود. وقتي با او صحبت كردم متوجه شدم سالهاي زيادي است از فقر و بيماري رنج ميبرد و در انجام اعمال ديني نيز بسيار سست و ناپايدار است.»
وي ميافزايد:«وقتي با او صحبت كردم متوجه شدم سالهاست كه با پدر پير خود قهر كرده و به ديدار او نميرود و به خاطر يك مسئله كاملاً كماهميت و پيشپاافتاده با پدرش دعوا هم كرده و پيرمرد را كه در اين دعوا بيتقصير بوده حسابي رنجانده و دل او را شكسته است. براي همين وقتي از مشكلاتش برايم گفت و از اينكه در كنار مشكلاتي كه دارد از ناراحتيهاي روحي نيز رنج ميبرد و آرامش ندارد اولين چيزي كه به ذهنم رسيد اين بود كه او بايد براي رفع مشكلاتش پدر را راضي كند براي همين به او توصيه كردم قبل از هركاري به سراغ پدرش برود و با او آشتي كند و دل پيرمرد را به دست آورد.»
اين استاد حوزه و دانشگاه ميگويد:«اين مرد نيز به اين توصيه عمل كرد و چند روز بعد در حالي كه گل و شيريني خريده بود به منزل پدرش رفته، از او حلاليت طلبيد، دست پدر را بوسيد و خواست كه او را ببخشد. خوشبختانه پدر نيز كه از پسرش كينهاي به دل نداشت از تقصير پسرش گذشت و خدا را شكر رابطه بسيار خوبي دارند.»
حجتالاسلام والمسلمين ميركريمي ميافزايد:«اين رفتار پسر باعث شد تا از آن پس زندگي جديدي را تجربه كند و علاوه بر اينكه به آرامش روحي و رواني دست يافت بسياري از مشكلات او نيز رفع شد و او حالا براي اينكه بتواند بيشتر از گذشته به پدر پيرش خدمت كند منزلش را به نزديكي منزل پدر منتقل كرده و حداقل روزي يك بار به او سر ميزند.»
اين پژوهشگر ديني در ادامه به فرد ديگري نيز اشاره ميكند و ميافزايد:«در بين دوستانم فردي را ميشناسم كه به رغم اينكه داراي يك شغل معمولي و درآمد متوسطي است اما خوشبختانه از مشكلات مالي رنج نميبرد و انگار خدا به كار او و به درآمدش حسابي بركت ميدهد به گونهاي كه با همين درآمد متوسط موفق به خريد خانه شده و خدا را شكر از نظر مالي مشكلي ندارد.»
وي ميافزايد:«وقتي با او صحبت كردم متوجه شدم كه وي مادر پيري دارد كه اتفاقاً سيده نيز ميباشد و او تمام و كمال در خدمت مادر است و طبقه پايين خانهاش را مرتب كرده و مادر در اين خانه كنار پسر، عروس و نوههايش است و اين مرد هيچ چيزي براي مادرش كم نميگذارد، از خوراك و پوشاك گرفته تا دوا و دكتر و از همه مهمتر همدلي و مهرباني با مادر و محبت فراوان و رفتار سنجيده با اين پيرزن است.»
اين استاد حوزه و دانشگاه ميگويد:«خوب كه دقت ميكنم ميبينم هيچ چيزي جز محبت كردن اين مرد به مادرش و دعاي خيري كه مادر در حق او ميكند نميتواند باعث شود تا او به اين موفقيتها دست يابد.»
حجتالاسلام والمسلمين ميركريمي ميافزايد:«در لابهلاي صحبتها و خاطراتي كه برخي از بزرگان نيز تعريف ميكنند ميتوان به خوبي به اين موضوع دست يافت كه موفقيت بزرگان اگرچه دلايل گوناگوني ميتواند داشته باشد اما به طور حتم مهمترين دليل موفقيت آنها دعاي خير پدر و مادر و خدمت بيمنت آنها به والدينشان است.»
وي ميگويد:«به عنوان مثال مقام معظم رهبري به عنوان يك فقيه جامعالشرايط و به عنوان رهبر امت اسلامي يكي از اين شخصيتهاست كه موفقيت خود را مديون خدمت بيمنت به پدر بزرگوار خود ميدانند به گونهاي كه ايشان در خاطرات خود به اين موضوع اشاره دارند كه در سنين جواني بعد از اينكه قرار بود براي ادامه تحصيل در قم اقامت داشته باشند به دليل بيماري پدر و كهولت سن، ايشان مجبور به ماندن در مشهد و مراقبت از پدر ميشوند و در همان شهر نيز به ادامه تحصيل دروس حوزوي ميپردازند.»
وي ميافزايد: بسياري از افراد در آن روزها دوست داشتند ايشان در قم ادامه تحصيل دهند و اعتقاد داشتند اگر ايشان در قم بمانند ميتوانند دروس حوزوي را به خوبي پشت سر گذاشته و خيلي زود به عنوان يك مرجع تقليد تراز اول يا يك استاد كامل و نمونه حوزوي مطرح شوند اما ايشان به دليل بيماري پدر مجبور به ماندن در مشهد ميشوند و آنطور كه در خاطرات معظم له آمده است ايشان بعد از اينكه اين موضوع را در جايي نقل كردند در پايان ميفرمايند: «اگر بنده در زندگي توفيقي داشتم، اعتقادم اين است كه ناشي از همان بري است كه به پدر، بلكه به پدر و مادرم انجام دادهام.»
