پروژه ای که برخی معتقدند بدون مطالعه و جانمایی مناسب کلید خورده و کشاورزی استانهای خوزستان، لرستان و بسیاری از آثار باستانی و میراث فرهنگی ایلام را مورد تهدید قرار داده است. اما برخی مسئولان معتقدند این طرح ملی با مطالعات دقیق کارشناسی در حال انجام است و باید به نتیجه برسد . تنظیم و کنترل سیلاب ها، تولید انرژی پاک برق آبی، تعادل بار شبکه سراسری برق، امکان تبادل برق با کشورهای همسایه، بهبود شرایط عمران منطقه و اشتغال زایی؛ از جمله مهمترین مزیت های اجرای طرح سد و نیروگاه سیمره و دلیل اصرار بر ادامه آن عنوان شده است.
*****
آثاری که ز یر آب رفت
مراحل ساخت سد سیمره بر وری رودخانه سیمره چندین سال طول کشید و بالاخره پس از حدود 20سال وعده ها تحقق یافت و عملیات آبگیری سد آغاز شد، به محض انتشار این خبر هشدار باستان شناسان و دوستداران میراث فرهنگی در خصوص زیر آب رفتن آثار و بناهای تاریخی موجود در پشت سد نیز شدت گرفت. ظاهرا 18 سال زمان برای انجام مطالعات و کاوش های باستان شناسی کافی نبود و درست پس از شروع آبگیری، مسئولان به فکر مستقر کردن هیئت های مختلف کارشناسان در پشت سد افتادند. پس از اولین دور آبگیری سد که البته با مجوز سازمان میراث فرهنگی صورت گرفته بود! احتمال زیر آب رفتن 120 محوطه و بنای تاریخی موجود در محوطه سد قوت گرفت. حالا چند سال گذشته و بر اثر آبگیری سد سیمره بیش از ۱۰۰ اثر تاریخی زیر آب رفته است و با اتمام آبگیری همه آثار نیز دفن می شوند .
در بین آثار تاریخی پشت سد سیمره یکی از مهمترین مناطق تاریخی استان ایلام به نام "للار" وجود دارد که در سال 1310 ثبت ملی شده و در زمانهای بسیار دور هیئت های مختلف خارجی از این منطقه بازدید و کاوش کرده اند. اما حالا ۷۰ درصد این اثر ۱۰ هکتاری زیر آب رفته و مابقی آن نیز در حال دفن شدن است.
این در حالی است که سد سيمره تا چند روز ديگر براي دومين بار آبگيري ميشود و هشت روستا، تعدادي از زمينهاي كشاورزي مردم منطقه و ۱۲۰ اثر تاريخي از دورههاي نوسنگي، عصر مفرغ، عصر آهن و دورههاي تاريخي تا اسلامي كه برخي كارشناسان آنها را مشابه «تيسفون» دانستهاند، زير آب ميرود. محمد تقي توكلي، نماينده الگودرز دراین خصوص می گوید: طبق قانون بايد قبل از هر كاري مطالعات اكتشاف توسط ميراث فرهنگي صورت گيرد چنانچه اكتشافي انجام شد اگر قابل جابهجايي هستند جابهجا شوند و اگر قابل نگهداري هستند، حفاظت و نگهداري شوند. وي با بيان اينكه تا زماني كه نتيجه مطالعات طرحهاي عمراني توسط ميراث فرهنگي تاييد نشود مجوز لازم به طرحها داده نميشود، می افزاید: سد سيمره يكي از طرحهاي بزرگ ملي است كه بايد براي اجراي آن خيلي از مسائل قانونمند باشد و اين باعث تاسف است كه چرا تا قبل از آبگيري اكتشافات توسط ميراث صورت نگرفته است.
بنابه گفته عضو كميسيون آب، كشاورزي و منابع طبيعي مجلس شوراي اسلامي تا قبل از آبگيري دوم ميراث ميتواند اكتشافات لازم را انجام دهد و چون سد در حال حاضر خالی است ميتواند هماكنون اقدام كند.
طق گزارشات رسیده گویا رييس جديد سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در نخستين فعاليت كاري خود، دستور پيگيري وضعيت آثار تاريخي در معرض خطر را در محوطه تاريخي سيمره صادر كرده است. مسعود سلطانيفر تاکید کرد: بايد پيگيريها براي نجات آثار و محوطههاي تاريخي واقع در دره سيمره به نتيجه برسد و نبايد گذاشت فرصتي در اين ميان از دست برود و در فرصت كوتاه باقيمانده بايد هر كاري كه ميتوان در اين زمينه انجام داد.
****
کشاورزی در معرض نابودی است
علاوه بر تهدید آثار و بناهای تاریخی ، از بین رفتن زمین های کشاورزی پایین دست رودخانه کرخه دراستان خوزستان نیز از دیگر تبعات آبگیری سد سیمره عنوان شده است.بنابه اظهارات رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان اقدام غیراصولی وزارت نیرو در آبگیری سد سیمره در استان لرستان میزان آب موجود در رودخانه کرخه را به شدت کاهش داده و در صورت رهانشدن بخشی از آبهای ذخیره شده در این سد بهزودی این رودخانه خشک خواهد شد.کیخسرو چنگلوایی با بیان اینکه تاکنون سد سیمره 800میلیون مترمکعب آبگیری شده و این اقدام وزارت نیرو در ذخیرهسازی این میزان آب در پشت سد توجیهپذیر نیست می گوید: مشکل کمبود آب در حوضههای کرخه، مارون، زهره و خیرآباد در استان خوزستان در حال تبدیل شدن به بحران است و بیش از 40درصد از کشاورزی استان خوزستان قربانی تولید برق در کشور شده است.
ناصر صالحینسب نایبرئیس کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی نیز با بیان اینکه آبگیری سد سیمره عملاً باعث خشک شدن رودخانه کرخه و بیآب ماندن زمینهای کشاورزی استان خوزستان شده است بر این مورد مهر تایید زده و می گوید: در استان لرستان نیز آبگیری این سد مشکلات زیادی به همراه خواهد داشت، بهطوری که تنها در منطقه رودبار ۴۵۰ خانوار خانه، مزارع و باغهای خود را از دست خواهند داد.
گویا از ابتدای سال ۷۶ تاکنون بیش از یکهزار میلیارد تومان برای سد سیمره هزینه شده و این در حالی است که عملاً با شروع آبگیری این سد در استان ایلام، حجم آب ورودی به رودخانه کرخه کاهش یافته و طبق برآوردهای انجام شده به زودی رودخانه کرخه در شهرستان هویزه کاملاً خشک می شود.
نایبرئیس کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس شورای اسلامی تاکید می کند: تا مشخص شدن تکلیف کشاورزان و مدیریت صحیح، آبگیری سد سیمره باید متوقف شود و نمایندگان استان خوزستان با طرح پرسش از وزیر نیرو در صحن علنی مجلس خواستار این موضوع خواهند شد.در پایاب سد کرخه، 134 هزار هکتار و در مسیر رودخانههای زهره و خیرآباد نیز 33 هزارهکتار انواع محصولات کشاورزی کشت میشوند که به علت خشکسالیهای اخیر و همچنین آبگیری دو سد سیمره و کوثر وضعیت این رودخانهها و کشاورزی منطقه بسیار نگرانکننده شده است. این در حالی است که سد سیمره در استان لرستان همچنان به شکل غیراصولی و غیرکارشناسانه آبگیری میشود.
توقف بی توقف !
در حالی که بسیاری از مسئولان توقف عملیات آبگیری را تنها راه نجات زمین های کشاورزی و اثار و بناهای تاریخی می دانند چندی پیش وزير نيرو درمورد تصميم اين وزارتخانه براي ادامه روند آبگيري سد سيمره با توجه به وجود آثار تاريخي در منطقه، اعلام کرد آبگيري سد متوقف نميشود!حمید چیت چیان در سفر خود به استان ایلام و بازدید از پروژه سد سیمره با بیان اینکه فعالیت نیروگاه برق آبی سد سیمره در ماههای آینده و بعد از ذخیره سازی کافی آب در پشت دریاچه این سد آغاز خواهد شد به اخبار منتشره درمورد معلق ماندن وضعیت سد سیمره مهر باطل زد.
وزیر نیرو در این بازدید با اشاره به اینکه اگرچه که سد سیمره حدود دو سال است که تکمیل و فعالیت آن آغاز شده با این حال در حال حاضر آب کافی برای آغاز فعالیت نیروگاه آن ذخیره نشده است تاکید کرد: نیروگاه برق سد سیمره ایلام تابستان سال ۹۴ فعال میشود .چیت چیان همچنین در مورد احداث طرح تلمبه ذخیرهای در نیروگاه برق سد سیمره نیز اعلام کرد: با توجه به گذشت سه سال از پایان یافتن احداث سد و نیروگاه سیمره سرمایه گذاری مجدد در سد سیمره اقتصادی نیست، چرا که احداث طرح تلمبه ذخیرهای در سد سیمره هدر دادن سرمایههای ملی است و این طرح تا اطلاع بعدی متوقف است و اگر وضع بارشها بهتر شود میتوان ادامه این طرح را از سر گرفت.
البته قبل از بازدید وزیرنیرو، مجری طرح سد و نیروگاه سیمره از اتمام عملیات اجرایی بدنه سد و نصب سه واحد تجهیزات نیروگاه خبر داده و گفته بود: مراحل تست خشک آن در حال انجام است، در صورتی که تراز آب در مخزن سد به حداقل مورد نیاز برسد تست تر نیروگاه صورت خواهد پذیرفت!مجری طرح سد و نیروگاه سیمره با بیان اینکه در مهرماه سال جاری پست نیروگاه به شبکه سراسری برق متصل شده است و فقط نیروگاه باید راه اندازی شود که در این مورد مشکل خاصی نداریم گفت: درصورت تحقق حدود 65 درصد روان آب سال های نرمال در سال جاری ، تست تر نیروگاه را در فروردین انجام دهیم و اواخر اردیبهشت سال 94 به شبکه برق سراسری متصل شویم.
ابوالقاسم اقبال منش با اشاره به اقدام های پایانی صورت گرفته در تکمیل نیروگاه، افزود: با هماهنگی هایی که صورت گرفته با سازمان میراث فرهنگی عملیات و اکتشاف برای باستان شناسی در تراز های بالاتر در حال انجام است.
