هنوز ۳۴ روز تا پايان سال ۹۳ باقي مانده و خريدهاي ميوه مردم براي ايام عيد، آغاز نشده است، اما از همين الان محتكران بازار ميوه دست به كار شده و با جمعآوري ميوههاي مرغوب از سطح شهر، تلاش دارنداين كالاها را به موقع و در شب عيد با توجه به عطشي كه در بازار به وجود خواهد آمد، به فروش رسانند.
امسال اولين سالي است كه قرار است وزارت جهادكشاورزي، كار تنظيم بازار ميوه شب عيد را انجام دهد. البته مسئوليت تنظيم بازار كالاهاي اساسي نيز با توجه به جداشدن شركت بازرگاني دولتي ايران و رفتن آن به وزارت جهاد كشاورزي، نيز با اين وزارتخانه است، اما مطابق معمول هر سال، ميوه از حساسيت بالايي برخوردار است و دولت چند سالي است كه خود را مكلف كرده تا ميوه شب عيد مردم را با قيمت مناسب تأمين كند.
در واقع، از سال ۸۴ كه برخي نوسانات قيمتي براي ميوه مورد نياز شب عيد مردم پيش آمد و محمود احمدينژاد به مسعود ميركاظمي، وزير بازرگاني كابينه خود دستور داد تا سيب و پرتقال شب عيد مردم را با قيمت مناسب و به اصطلاح يارانهاي تأمين كند، دولت رسماً وارد فاز تنظيم بازار ميوه شب عيد شد. آن سال، حتي اولين مصاحبههاي مطبوعاتي ميركاظمي با رسانههاي گروهي، در خصوص تنظيم بازار سيب و پرتقال شب عيد مردم بود و او وعده داد كه بازار بدون مشكلي تنظيم شود.
آن سالها، سياست تنظيم بازاري دولت اين بود كه سيب و پرتقال را از باغداران و كشاورزان خريداري كرده، ذخيرهسازي كند و در روزهاي پرتقاضاي سال يعني يك هفته مانده به عيد، عرضه گستردهاي را صورت دهد تا برخي محتكران و سوداگران، سوداي سوءاستفاده از بازار ميوه شب عيد را نداشته باشند و مردم هم با قيمت مناسب، كالاي خود را دريافت كنند، به مرور كه سالها پشت سر گذاشته ميشد، دولت در تنظيم بازار شب عيد خبره شده بود و حتي در سال ۸۹ كه رسماً، اجراي فاز اول قانون هدفمندي يارانهها كليد خورد و دولت نگراني زيادي بابت برخي سوءاستفادهها و تورمهاي ناشي از اجراي قانون داشت، كار به خوبي پيش ميرفت.
بعد از اين، سالها كه مسئوليت تنظيم بازار ميوه شب عيد و اقلام اساسي مورد نياز مردم به دست وزارت بازرگاني و بعد از آن وزارت صنعت، معدن و تجارت بود، امسال قرار است تنظيم بازار ميوه شب عيد ۹۴، به دست وزارت جهادكشاورزي باشد، اين تصميم را نمايندگان مجلس در سالهاي قبل گرفته بودند ولي هيچ گاه وزارت صنعت حاضر نشد مسئوليت تنظيم بازار را به وزارت جهاد بسپارد و البته وزارت جهاد نيز تا قبل از روي كار آمدن دولت حسن روحاني، رغبتي به دريافت اين مسئوليت نداشت.
اما اكنون قرار است تنظيم بازار ميوه شب عيد به دست وزارت جهادكشاورزي صورت گيرد. ناگفته نماند كه اين وزارتخانه اكنون قائممقامي را در اختيار دارد كه سال گذشته به دليل اختلاف با محمدرضا نعمتزاده بر سر تنظيم بازار شب عيد، از وزارت صنعت جدا شد و به وزارت جهاد كشاورزي پيوست.
اما اين تمام داستان نيست، بلكه به موازات اقداماتي كه وزارت جهادكشاورزي براي تنظيم بازار شب عيد اعم از كالاهاي اساسي و سيب و پرتقال مورد نياز مردم انجام ميدهد، دلالان و محتكران نيز دست به كار شدهاند و در سايه نبود نظارتهاي كافي از سوي سازمان حمايت مصرفكنندگان و توليدكنندگان، اقدام به ذخيرهسازي ميوه و جمعآوري برخي اقلام به خصوص سيب، پرتقال و موز كردهاند و همين امر، آنگونه كه برخي مغازهداران ميگويند، چند روزي است كه اين اقلام در ميادين ميوه و ترهبار بسيار گران شده است.
همچنين بررسيهاي مهر حكايت از آن دارد كه هماكنون قيمت موز در ميادين ميوه و ترهبار مركزي به 3 هزار و 800 تا 4 هزار و 800 تومان رسيده است و در مقابل، مغازهداران نيز آن را به قيمت 5 هزار و 800 تا 6 هزار و 800 تومان عرضه ميكنند، وقتي دليل اين گراني موز را از آنها جويا ميشويم، ميگويند كه موز را گران ميخرند و گران هم ميفروشند.
يكي از اين مغازهداران ميگويد: فروشندگان ميوه در ميادين ميوه و ترهبار ميگويند كه موز، سيب و پرتقال كمياب شده است و برخي دلالان با مراجعه به ميادين مركزي ميوه و ترهبار و گاهي هم در استانهاي مبدأ توليد اين ميوهها كه عمدتاً استانهاي شمالي كشور هستند و البته استانهاي جنوبي كشور نيز در تأمين پرتقال نقش دارند، ميوهها را خريداري ميكنند و ذخيرهسازي را براي شب عيد آغاز كردهاند.
او ميافزايد: البته وقتي ميوه گران باشد، مشتري هم كم ميشود، اما به هرحال مغازهداران مجبور به خريد ميوه هستند تا به اصطلاح، جنسشان جور شود و مطالبه هرچند اندك مراجعهكنندگان را پاسخ دهند.
اگر سري هم به ميوهفروشيهاي مركز، شرق و جنوب تهران بزنيم، به خوبي ميتوان كيفيت سيب و پرتقال را ديد كه نسبت به هفتههاي گذشته، افت پيدا كرده و در مقابل، قيمت نيز بالاتر رفته است، اما اگر ميوههاي مرغوب را از مغازهداران سراغ كنيم، آنها با قيمتي بسيار بالا آن را عرضه ميكنند، بنابراين ممكن است در برخي بررسيهايي كه مردم اين روزها از ميوهفروشيها دارند، اين نكته را به خوبي نمايان كند كه مرغوبيت ميوه كم شده و در مقابل، كالا گرانتر شده است.
بررسيهاي ميداني نشانگر اين است كه سيب مرغوب قيمتي بين 6 هزار و 500 تومان و گاه تا ۷ هزار تومان دارد، البته سيب با كيفيت متوسط در فاصله قيمتي 4 هزار و 500 تا 4 هزار و 800 تومان عرضه ميشود و سيب با كيفيت نه چندان مطلوب و به اصطلاح مغازهدارها لكدار، با قيمتي بين 3 هزار تا 3 هزار و 500 تومان عرضه ميشود. پرتقال هم همين وضعيت را دارد، اكنون قيمت اين ميوه در بازار براي نوع جنوبياش از 5 هزار و 500 تومان تا 6 هزار و 800 تومان متغير است و البته نوع شمالياش ارزانتر است و قيمتي بين هزار و 800 تومان تا 3 هزار و 500 تومان بسته به كيفيتش دارد، البته نوع مرغوب اين ميوه حتي در برخي ميوهفروشيها به 5 هزار تومان هم براي پرتقال شمالي ميرسد.
بنابراين به نظر ميرسد دولت بايد نظارت ويژهتري بر بازار ميوه از هماكنون داشته باشد تا نه مردم متضرر شوند و نه سياستگذاريهاي دولت براي تنظيم بازار شب عيد، بينتيجه باقي بماند.
