بر اساس گزارش اخير سازمان سنجش آموزش كشور كه در جلسه 623 كميسيون مشورتي شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرائت شد، دانشگاهها 522 هزار صندلي خالي دارند كه بخش عمده ظرفيتهاي خالي اعلام شده مربوط به دانشگاهها و مراكز آموزش عالي غيرانتفاعي است. اين در حالي است كه وزارت علوم نيز در گزارشي از وجود 357 مؤسسه غيرانتفاعي خبر ميدهد كه 230 مؤسسه زير يك هزار دانشجو دارند و اگر مؤسسهاي زير يك هزار دانشجو داشته باشد، زيانده است.
بر اين اساس بيش از 64 درصد كل مؤسسات غيرانتفاعي كشور زيانده هستند.
پيگيري و رصد آمار صندليهاي بيسرنشين و ظرفيتهاي خالي دانشگاهها و مراكز آموزش عالي از سوي جامعه، آن هم در شرايطي كه در سالهايي نه چندان دور كه كنكور غولي بود تنورهكشان خوابيده بر در دانشگاه كه بين جوانان و آرزوهايشان فاصله ميانداخت، طبيعي است.
علاوه بر اين، اعلام اين آمار تا چند سال قبل، افتخاري براي آموزش عالي براي به رخ كشيدن توانايي ظرفيتسازي دانشگاهي آن بود اما خيلي طول نكشيد كه اعلام شمار صندليهاي خالي دانشگاهها نه تنها نقطه قوت آموزش عالي نبود بلكه گزارش از حاكميت بخشينگر و حذف آيندهنگري در مديريت فرآيند جذب و تربيت نيروي انساني متخصص مورد نياز كشور ميداد. البته افزايش دامنههاي انتخابي براي برنامهريزي آينده جوانان و نوجوانان و گسترش افقهاي تازه، به اضافه تغييرات فرهنگي و ساختار فكري جامعه به نتيجه اين ضعف كمك كرد تا خالي ماندن صندليهاي دانشگاهها بيش از پيش جلوه كند.
البته ناگفته نماند كه در عين حال بسياري از اين افزايش ظرفيت راضياند و حتي آن را به قيمت بيقواره كردن آموزش عالي به خاطر اينكه فشار رواني دانشآموزان و خانوادهها را در آستانه ورود به دانشگاه كاسته، ميستايند. از طرفي گستردن فرصتهاي برابر شغلي را به فرصتهاي تحصيلي نابرابر اين افزايش ظرفيت، ميبخشند.
حذف ظرفيتهاي اضافه، گزينه مشترك همه گروهها با وجود اين، همه بر سر يك نكته توافق دارند كه از آمار فزاينده صندليهاي خالي دانشگاهها نميتوان به راحتي گذشت. به عبارتي آموزش عالي كه به اين شكل رشد كمي يافته، نميتواند نقش محوري در توسعه دانشبنيان ايفا كند و خيلي كه بتواند از عهده امور جاري خود بربياد هنر كرده است. بنابراين سند آمايش سرزميني آموزش عالي تدوين شد، هرچند كه اجراي تمام و كمال آن، منافع برخي را به خطر ميانداخت. اما امروز كه ديگر جاي تعارف در حوزه آموزش عالي نيست، همه متفقالقولند كه نه تنها رشد آموزش عالي به اين شكل بايد متوقف شود بلكه بايد در جاهايي شاخههاي زايد آن كه چشم تعادل نيروي بازار كار را كور كرده، هرس شوند.
بر اين اساس ميتوان گزارشي را كه ابراهيم خدايي، رئيس سازمان سنجش به كميسيون مشورتي شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه كرد و در آن از آمار 522هزاري صندليهاي خالي دانشگاهها گفت، اطلاعات مبنايي براي اخذ تصميمات تخصصي قلمداد كرد.
بر اساس آمار ارائه شده از سوي خدايي، در سال 1393، حدود 813 هزار نفر در آزمون سراسري ورود به مقطع كارشناسي ارشد شركت كردهاند كه اين تعداد نسبت به سال گذشته 137هزار نفر كاهش يافته است. اين گزارش ميافزايد در آزمون سراسري امسال از مجموع يك ميليون و 867 هزار نفر ظرفيت موجود، يك ميليون و 344 هزار جاي خالي پرشده و 522 هزار جاي خالي در دانشگاهها وجود دارد. خدايي در ادامه افزود: از ميان داوطلبان شركتكننده در آزمون سراسري تحصيلات تكميلي، حدود 40 درصد از آقايان و كمي بيش از 60 درصد از خانمها هستند.
رسيدگي به پرونده متهمان اصلي در اولويت اين در حالي است كه در گسترش بيبرنامه ظرفيتهاي دانشگاهي، راهاندازي بيرويه دانشگاههاي غيرانتفاعي و رقابت دانشگاههاي آزاد و پيام نور در جذب و پذيرش دانشجو، متهمان رديف اصلي هستند.
بنابراين اولين گزينه در اصلاح شرايط موجود، حذف ظرفيتهاي اين دانشگاهها است كه رشتهاي بيتناسب با فضاي كاري و فرهنگي يك منطقه را به داوطلبان عرضه ميكنند و در اين راه حتي به جنگ قانون بوميگزيني نيز ميروند تا حياتشان ادامه پيدا كند. اما انتشار خبري از وزارت علوم و به نقل از كارن ابرينيا، مديركل دفتر آموزش عالي غيردولتي اين وزارتخانه نشان از عزم آموزش عالي بر خود اصلاحي دارد. وي ديروز در گفتوگو با رسانهها از تجميع 13 مؤسسه غيرانتفاعي خبر داد و گفت: مؤسساتي كه بخواهند ادغام شوند، تشويق شده و امتياز دريافت ميكنند.
ابرينيا در خصوص آخرين وضعيت مؤسسات غيرانتفاعي و اينكه آيا ادغام يا تجميع خواهند شد، گفت: تجميع يا ادغام مؤسسات از پيشنهاداتي بود كه وزارت علوم به مؤسسات غيرانتفاعي در جهت ساماندهي و ارتقاي كيفيت و جلوگيري از ضرر و زيان ناشي از كمبود دانشجو ارائه داده است ولي اين مؤسسات چون خصوصي هستند بايد خود تصميم بگيرند كه كدام سياست را در پيش گيرند.
ابرينيا ادامه داد: در حال حاضر 13 مؤسسه غيرانتفاعي در خراسان رضوي اعلام كردهاند كه قصد دارند تجميع شوند و بر همين اساس زميني با متراژ بالا خريداري كردهاند تا مؤسسات را در اين زمين تجميع كنند، بر همين اساس صحبتهايي نيز با آنان شده است كه در سال آينده رشتههايي را كه راهاندازي ميكنند به نحوي تنظيم كنند كه كار تكراري ديگر مؤسسات نباشد و موازيكاري صورت نگيرد.
بيش از 64 درصد مؤسسات غيرانتفاعي زيانده هستندمديركل دفتر آموزش عالي غيردولتي وزارت علوم ادامه داد: اين 13 مؤسسه تجميع ميشوند ولي شخصيت حقوقي خود را از دست نميدهند و اين مانند اين است كه هر كدام به يك گروه يا دانشكده آموزشي تبديل شده و رشتههاي خاصي را ارائه دهند و كار تكراري هم نكنند، در مراحل بعدي اگر خود تصميم بگيرند كه ادغام و به يك شخصيت حقوقي تبديل شوند ما نيز تشويق كرده و به آنها امتيازاتي هم ميدهيم، از جمله اگر بتوانند گروههاي آموزشي را داشته باشند و فعاليت كنند، ميتوانند تبديل به چند دانشكده شوند و اگر چند سال موفق عمل كنند، تبديل به دانشگاه ميشوند.
وي ادامه داد: در حال حاضر 357 مؤسسه غيرانتفاعي داريم كه 80 مؤسسه زير500 دانشجو و 150 مؤسسه زير يك هزار دانشجو دارند. اگر مؤسسهاي زير يك هزار دانشجو داشته باشد زيانده است. مديركل دفتر آموزش عالي غيردولتي وزارت علوم در خصوص كاهش يا افزايش شهريه غيرانتفاعيها براي سال آينده نيز گفت: طبق آخرين مصوبه، تعيين شهريه اين مؤسسات بر عهده هيئت امناي مؤسسات است كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي تصميم ميگيرد. به ما مراجعه كرده خواستند كف و سقف را براي سال آينده تعيين كنيم كه در حال بررسي هستيم.
