بيشتر از يك ماه از افتتاح گروه «هنر و تجربه» و اكران برخي از فيلمها در اين گروه سينمايي ميگذرد. در اين مدت بحثهاي مختلفي درباره اين گروه دولتي شكل گرفته است. اين گروه با هزينه كردن پول بيتالمال، آن هم در حد و اندازه رقمهاي چندين ميليون توماني براي فيلمهاي متقاضي حضور در اين گروه، سعي ميكند به مسير رويايياش ادامه بدهد.
مسئولان وزارت ارشاد در تعريف ابعاد و حدود و ثغور اين گروه اعلام كردند: «گروه سينماهاي هنر و تجربه تلاشي براي نمايش آن دسته از فيلمهاي با ارزش در ميان فيلمهاي غيرتجاري است كه اكرانشان ميتواند جايگاه شايسته و درخور سازندگان آنها را در جامعة سينمايي روشن كند و به ارتقاي دانش سينمايي تماشاگران و ارتقاي كيفيت هنري سينماي ايران كمك كند.»
از جمله برخي از مفاد مصوب گروه سينمايي هنر و تجربه كه در سايت اين گروه منتشر شده است، ميتوان به موارد ذيل اشاره كرد: فرآيند آمادهسازي، تبليغات و پخش فيلمها توسط مديريت اجرايي طرح و طي قراردادي با مالك يا نماينده رسمي ايشان انجام خواهد شد. برنامه حمايتي براي فيلمها نيز مشخص شده است. فيلمهاي گروه Aتا سقف ۶۰ ميليون تومان؛ فيلمهاي گروه Bتا سقف 40 ميليون تومان و فيلمهاي گروه C تا سقف 20 ميليون تومان حمايت از سمت دولت خواهند شد. فروش بليت به هر ميزان در سالنهاي سينماي طرح جزو حقالسهم مالك فيلم است و سهم سينماها از بودجة اين طرح پرداخت خواهد شد. هزينه سالن سينما داده شده است فرقي نميكند دو نفر در سالن حضور داشته باشد يا ۲۰۰ نفر، سينما دار هزينهاش را از پيش گرفته است و سودش براي صاحب اثر است. با توجه به اينكه تمام درآمد فروش اين سالنها در اختيار صاحبان فيلمها قرار ميگيرد حدود سه برابر فيلمهاي ديگر ميشود در واقع اكران در چهار سينماي گروه هنر و تجربه درآمدي برابر با ۱۲ سالن ديگر سينما براي صاحبان اثر به همراه خواهد داشت. اكران گردشي كپي برداري از فرانسه است چراكه مسئولان طرح معتقدند كه فرانسه پس از ۳۰، ۴۰ سال به روش گردشي رسيده است.
از سوي ديگر براي آثاري كه قرار است در اين گروه اكران شوند 14 شرط اعلام شد. از جمله اين شروط ميتوان به اين مورد اشاره كرد كه «هزينه كمك مالي به هر فيلم بلند سينمايي براي تبليغات و اطلاعرساني از محل بودجه اين طرح پيشبيني شده و شوراي سياستگذاري بر اساس پيشنهاد مديريت اجرايي ميزان اين كمك مالي را به فيلمها تعيين خواهد كرد. مبلغ تعيينشده توسط واحد تبليغات طرح هزينه خواهد شد.» اما در زمينه واقعيت اين گروه و نحوه حاتمبخشي بيتالمال توسط مسئولان آن بايد گفت كه در آن از پرداخت تمام و كمال هزينه سالن سينما (حتي سالن خالي) توسط دولت، تا دادن پول مستقيم به هر فيلم براي تشويق كارگردانان كه فيلمهايشان را براي نمايش به اين گروه بدهند، ميتوان احصا كرد. علاوه بر اينها، انجام تبليغات و پخش فيلمها توسط مديريت اجرايي طرح است. همچنين از محل پول بيتالمال انتشار و توزيع مجلهاي با نوشتارهايي از منتقدين نام آشنا آن هم به صورت رايگان است. مجلهاي كه به صورت هفتهاي و در حدود 90 صفحه منتشر ميشود و توسط افراد مرتبط با گروه شكل گرفته و در آن بسياري از منتقدين و سينماگران يادداشت و مصاحبه دارند.
دستاندركاران گروه «هنر و تجربه»، از استقبال بالاي مردم از اين طرح خبر ميدهند و فروش فيلمهاي اين طرح را قابل قبول ميدانند. اين درحالي است كه با سپري شدن چندين روز از آغاز اين طرح، تاكنون هيچ آمار فروش رسمي از آن منتشر نشده است. نكته جالب و قابل توجه آنكه، در جدول فروش فيلمها در سينماهاي مكانيزه كشور كه سايت «سينما تيكت» آن را منتشر ميكند، خبري از فروش فيلمهاي گروه «هنر و تجربه» نيست. اين درحالي است كه در روزهاي ابتدايي اين طرح، آمار فروش اين فيلمها در جدول موجود بود و ظاهراً در روزهاي اخير حذف شده است.
نكته قابل توجه اين است كه اين اقدام و تجربه مسير ادعايي گروه «هنر و تجربه» با عناوين و اسمهاي مختلف در دورههاي گذشته تكرار شده و متأسفانه هر دفعه با شكست مواجه شده است. اما رضا احساني معاون ارزشيابي و نظارت سازمان سينمايي در اين زمينه نظر ديگري دارد. احساني در اين رابطه ميگويد: كارگروه سينمايي هنر و تجربه، به نوعي در دورههاي قبل با عناويني ديگر كاري را آغاز كرد و چنين طرحي پيش از اين هم انجام شده بود اما ظاهراً درهر دوره مشكلاتي به وجود ميآمده و نتيجهاي كه متوقع بود، كامل حاصل نميشد. تيمي كه گروه سينماي هنر و تجربه را دست گرفتند، تيم حرفهاي در شوراي سياستگذاري هستند و مديريت خوب آقاي علمالهدي نقطه قوت اين طرح است، چراكه به اين عرصه آشنا است. اميد داريم امسال با بررسي اشكالاتي كه در دورههاي قبل بود و رفع آن مشكلات اين طرح به هدف اصلي برسد.
معاون ارزشيابي و نظارت سازمان سينمايي در پاسخ به اينكه آيا وزارت ارشاد قصد حمايت بيشتر از اين طرح را دارد، اظهار ميدارد: اين اتفاق، مقداري بستگي به عملكرد خود گروه دارد. اگر برنامهريزي كه صورت گرفته و سياستگذاريهاي دقيقي كه انجام شده است، دنبال شود و مخاطب خودش را پيدا كند، قطعاً اتفاقات بهتري ميافتد. از طرف ديگر وقتي سينمادارها متوجه شوند كه اين نوع سينما هم مخاطب دارد، قاعدتاً خودشان به نمايش اين فيلمها ترغيب ميشوند. سازمان سينمايي هم به هر حال سوبسيدي در اختيار اين گروه قرار داده است كه براي سينماها و صاحبان فيلمها تشويقكننده باشد! اظهارات احساني درباره سرازير كردن بخشي از بودجه سازمان سينمايي در اين طرح در حالي است كه مسئولان سازمان سينمايي وظايف مهمتري از جمله توسعه و پيشرفت زيرساختهاي سينمايي در تمام نقاط كشور به صورت عادلانه را نيز بر عهده دارند. از سوي ديگر دوستان سازمان سينمايي در حالي از تشويق و ترغيب ورود و سرمايهگذاري بخش خصوصي در عرصه فيلمسازي سخنراني و وعده ميدهند كه خودشان با راهاندازي چنين گروهي نهتنها زمينه رانتخواري و لابيگري را زياد ميكنند بلكه حتي ممكن است چنين اقداماتي به كاهلي و تنپرور شدن هر چه بيشتر سينما و سينماگران بينجامد؛ چه اينكه صاحب فيلم با ثبتنام در گروه هنر و تجربه، پول بليت به تعداد صندليهاي سينماي نمايشدهنده اثرش را پيش پيش و از محل سوبسيدي كه مورد اشاره آقاي احساني است، دريافت ميكند. از طرف ديگر نيز تمام درآمد سينما از محل فروش بليت به صاحب فيلم ميرسد. چه اينكه سازمان سينمايي و گروه هنر و تجربه هزينه سينمادار را نيز قبل از هر چيز به او پرداخت ميكنند. با اين تفاسير كه نهتنها سرمايهگذار و فيلمساز بدون هيچ دردسري بازگشت سرمايه دارند و سينمادار نيز حتي اگر يك نفر به تماشاي فيلم اكران شده نيايد تمام و كمال هزينههايش را ميگيرد، آيا ميتوان سراغي از سينماي مستقل و غير دولتي گرفت؟ آيا با اين كار سينما و سينماگران به سمت ساختن فيلمهاي معمولي و سطحي نميروند؟ آيا اجراي چنين طرحي باعث رانتخواري و لابيگري بين مسئولان اجرا و سينماگر نميشود؟ بهتر است وزارت ارشاد و سازمان سينمايي به جاي هديه دادن و دلجوييكردن از برخي سينماگران! از محل بيتالمال به فكر كارهاي مهمتر و برطرف كردن دغدغه مقام معظم رهبري و ديگر نخبگان و بزرگان نظام در رابطه با توليد آثار وجيه و قابلدفاع باشند.
