چند سالي است كه تلويزيون سعي كرده است با پوشش زنده برگزاري مراسم عزاداري در اطراف و اكناف كشور و حتي خارج از كشورمان، هم به گسترش فرهنگ حسيني كمك كند و هم باعث زنده ماندن آيينهاي مذهبي سنتي اقوام مختلف ايراني گردد. امسال برنامهريزيهاي رسانه ملي براي پوشش مراسم عزاداري در دهه اول محرم در ايران و ديگر نقاط جهان با استقبال خوب مخاطبان مواجه شد.
طي 35 سالي كه از عمر انقلاب اسلامي گذشته سياستگذاران فرهنگي كشورمان كوشيدهاند شرايطي را فراهم كنند كه آموزههاي ديني برآمده از روش زندگي امام حسين عليهالسلام بيشتر از قبل و از طريق تلويزيون وارد سبد تصويري خانوادهها شود.
استقبال مخاطبان برنامههاي تلويزيون
امسال برنامهريزيهاي رسانه ملي براي پوشش مراسم عزاداري در دهه اول محرم در ايران و ديگر نقاط جهان با استقبال خوب مخاطبان مواجه شد. با برنامهريزيهاي منظمي كه در نشستهاي مديران شبكههاي راديويي و تلويزيوني پيش از آغاز محرم امسال برگزار شد، همه شبكهها موظف به انعكاس برنامههاي عزاداري هيئتها، مساجد، حسينيهها و دستجات در شهرهاي مختلف كشور شدند. طبق اظهارنظرهايي كه امور مخاطبان اداره كل روابط عمومي سازمان صدا و سيما ضبط كرده است، مخاطبان از ايجاد فضايي عاشورايي در برنامههاي صدا وسيما در دهه اول به ويژه در روزهاي تاسوعا و عاشورا رضايت داشتند.
پخش زنده برنامههاي عزاداري شهرهاي مختلف كه در شبكههاي يك، سه، تهران و به ويژه شبكه خبر انعكاس بيشتري داشت، با استقبال خوبي همراه بود. رسانه ملي در اين اقدام از نداي لبيك ياحسين مردم زنجان در اجتماع عظيم اين شهر در حسينيه اعظم، تا فرياد ياابوالفضل مردم اردبيل در اجتماع پرشكوهشان و از نغمههاي منظم مردم يزد در سوگ امام حسين(ع) تا فرياد ياعباس مردم لرستان تصاوير زندهاي را در قاب شبكههاي مختلف خود آورد.
در روزهاي تاسوعا و عاشورا مردم ايران در قابهاي تصويري خود مويههاي مردم سيرجان و سراوان در جنوب شرقي كشور را در كنار نغمههاي دلسوز مردم سنندج و سردشت در شمالغربي ايران اسلامي و نالههاي آهنگين مردم اهواز، دزفول و آبادان را در جنوبغربي كشور و عزاداريهاي حزنانگيز مردم گلستان و شيروان را در شمالشرقي ايران بزرگ مشاهده كردند. به عبارت ديگر با اين اقدام رسانه ملي ميتوان گفت هيچ نقطهاي از ايران اسلامي از نگاه دوربينهاي اين سازمان پنهان نماند.
پخش تصاوير كربلاي معلي در ارتباطهاي مستقيم شبكههاي مختلف و نشان دادن عزاداري ميليونها شيعه در حرم مقدس حضرت اباعبداللهالحسين (ع) و حرم حضرت عباس(ع) نيز از پربينندهترين بخشهاي برنامههاي تلويزيوني در روزهاي تاسوعا و عاشورا بود، تصاويري كه ميليونها مشتاق را از طريق امواج تلويزيون به پابوس مرادشان ميبرد و امكان سير عاشقانه در بينالحرمين را براي مشتاقان اين مسير مقدس فراهم ميكرد. پخش سخنراني واعظان و سخنوران عاشورايي در طول دهه اول محرم نيز از ديگر ويژگيهاي برنامههاي رسانه ملي بود كه مشاهدهكنندگان، استقبال چشمگيري از اين سخنرانيها كردهاند. آنچه برنامههاي تاسوعا و عاشوراي شبكههاي صدا و سيما را جذابتر كرد، انعكاس عزاداريهاي مردم با گويشهاي مختلف بود. نمايندگيهاي صدا و سيما در خارج از كشور نيز در اين روزها بسيار پركار ظاهر شدند و با ارسال تصاوير و گزارشهايي از عزاداري مسلمانان سراسر جهان، مخاطبان رسانه ملي را از فراگير بودن عزاي حسيني آگاه كردند. انعكاس مراسم نماز ظهر عاشورا نيز از نقاط قوت رسانه ملي در روز عاشورا بود. نماز ظهر عاشورا در بيشتر شبكههاي راديويي و تلويزيوني منعكس شد.
توجه رهبري به عزاداري هيئت
باغ گندم
اما يكي از جالبترين اتفاقات در رابطه با پخش تصاوير عزاداري مردم متدين كشورمان از طريق تلويزيون، تقدير و تشكر رهبر معظم انقلاب نسبت به نحوه عزاداري و نظم و محتواي نوحه «هيئت فدائيان ابوالفضل (ع) باغ گندم يزد» بود. در مراسم عزاداري قبل از تاسوعا، رهبر معظم انقلاب با مشاهده عزاداري هيئت باغ گندم از طريق تلويزيون، از عزاداريها، نوحهخواني و دعاهاي اين هيئت، در پيامي اين هيئت و ساير هيئتهاي عزاداري در يزد را مورد تفقد قرار دادند.
در پيام مقام معظم رهبري آمده بود: «برنامه شما را ديدم، خيلي خوب بود، هم به لحاظ سينهزني، هم از لحاظ مداحي و هم از لحاظ دعاهايي كه كرديد.» هيئت فداييان ابوالفضل(ع) محله باغ گندم يزد يكي از هيئتهاي پرجمعيت و صاحب سبك يزد است كه زمان تأسيس آن به حدود سال 1280 هجري شمسي ميرسد.
محرمي بدون سريال
مخاطب تلويزيون چند سالي است كه عادت كرده علاوه بر مناسبتهايي چون رمضان و نوروز در ايام محرم هم سريالهاي مناسبتي جديد را نظارهگر باشد؛ رويكردي كه بعضاً از سوي افرادي كه معتقدند در مناسبتهاي مذهبي بايد مخاطب را به سمت تكايا و مساجد كشاند، مورد انتقاد هم قرار گرفته است اما از آنجا كه رسانه براي جذب مخاطبانش از طيفهاي گوناگون، ناگزير به توليد و پخش برنامههايي با ساختارهاي متنوع است، مسلما انتقال مفاهيم ارزشي و موضوعات ديني و اخلاقي، با بهرهگيري از قالبهايي چون فيلم و سريال در كنار پخش سخنرانيها و مراسم عزاداري مؤثرتر خواهد بود.
موفقيت سريالهايي چون «شب دهم»، «پريدخت»، «بانو» و «يلدا» در اين سالها، حاكي از اين است كه تلويزيون ميتواند براي آن دسته از مخاطبانش كه طرفدار پر و پا قرص برنامههاي نمايشي هستند، در ايامي چون محرم هم خوراك داشته باشد تا آنتن شبكههاي بيگانه محلي براي جذب چنين افرادي نباشد. اما مسئولان تلويزيون در حالي از «پردهنشين» به عنوان تنها سريال محرمي امسال تلويزيون ياد كردهاند كه اين مجموعه اين روزها در حال توليد است؛ اينگونه عنوان شده كه «پردهنشين» در نيمه دوم ماه محرم و صفر به روي آنتن ميرود. اما پيشتر خبرهايي درباره توقف سريال بهروز شعيبي به دليل مشكلات مالي عنوان شده بود. «پردهنشين» اولين سريالي است كه به موضوع روحانيت ميپردازد و قرار است از شبكه اول سيما پخش شود. تلويزيون در دهه محرم امسال به پخش تكراري برخي مجموعههاي محرمي هم روي آورده است. شبكه دو سريال «رخنه» را كه سال گذشته پخش شد به روي آنتن دارد. شبكه سه سيما سريال «معصوميت از دست رفته» را در قالب دو تله فيلم به پخش ميرساند. شبكه تهران هم به فاصله يك سال از پخش «زماني براي عاشقي» باز هم در باكس 19 خود آن را قرار داده و همچنين در ساعات 23 مجموعه تكراري «شايد براي شما هم اتفاق بيفتد» را به روي آنتن ميبرد.
