خاورميانه از ژانويه سال 2011 به سرعت زيادي در حال تغيير است. اين منطقه به عنوان استراتژيكترين حوزه جغرافيايي جهان به دليل برخورداري از 30 درصد نفت خام و 40 درصد ذخاير گاز جهان در سياست خارجي قدرتهاي بزرگ حائز اهميت است. از اين رو تلاش براي تغييرات سياسي خاورميانه در دستور كار رهبران كشورهاي قدرتمند بوده و البته اين تغييرات بدون در نظر گرفتن اصول انساني، شعارهاي مبتني بر دموكراسي و ليبراليسم و برابري و صرفاً بر پايه منافع ملي آنها رخ دادهاند.
ايالات متحده پس از فروپاشي شوروي، تلاش كرد اجازه قدرت مانور به كشور ديگري در حوزه بينالملل ندهد. از اين رو با اتكا به ميليتاريسم، در اولين فرصت حضور نظامي خود در خاورميانه را تثبيت كرد. سناريوي حادثه يازدهم سپتامبر، حمله به افغانستان و سرنگوني رژيم بعث عراق كه در نهايت هزارانها انسان را به كام مرگ كشاند، در راستاي حفظ استيلاي واشنگتن بر معادلات جهان و جلوگيري از نفوذ رقبايي همچون چين، اروپا و روسيه در چاههاي نفت و گاز خاورميانه بود. بحرانهاي داخلي كشورهاي عربي تونس، مصر، ليبي و سوريه شرايط ويژهاي براي وضعيت امنيتي شكننده منطقه ساخت و زمينه دخالت گستردهتر امريكا را فراهم كرد. چنانكه پس از گذشت چهار سال از ناآراميهاي داخلي كشورهاي مذكور و سرنگوني حاكمان آنها، همچنان ما شاهد بيثباتي و ناامني هستيم. وضعيت سوريه نيز كماكان در پردهاي از ابهام قرار دارد. حضور صدها هزار تروريست مسلح، آوارگي هزاران نفر از مردم سوريه، رشد گروههاي بنيادگرايي همچون جبهه النصره و داعش كه حوزه فعاليت خود را به عراق نيز گسترش دادند، در نتيجه استفاده امريكا از اختلافهاي قومي، مذهبي، عدم توسعه انساني و سياسي ملتها و وابستگي برخي كشورهاي منطقه با اين قدرت فرامنطقهاي رخ داد. در اين شرايط كاخ سفيد كه پس از حمله به عراق و براندازي حكومت صدام نتوانست به حضور نظامي خود به دليل مخالفت بغداد با موافقتنامه امنيتي ادامه دهد، مجدداً به شكل حفاظت از پرسنل سفارت خود در برابر اقدامات داعش، تعداد سربازانش را افزايش داد. زمينه اين سياست نيز در هفت سال اول بعد از كنار زدن صدام با عدم تقويت مناسب دولت عراق و وابستگي اين كشور به نيروهاي امنيتي خارجي براي تأمين امنيت به دليل درگيري ارتش با مشكلات ساختاري آموزش و تجهيزات چيده شد. مقامات امريكا ميدانستند دولت تازهكار عراق به واسطه اختلافات قومي و مذهبي، منابع مالي محدود، زيرساختهاي نابود شده در جنگ و عدم وجود انديشههاي ناسيوناليسم در ميان ارتش جديد در نهايت با مسائل بسياري همچون تأمين ثبات، بودجه، حل درگيريها با اربيل و سنيهاي ناراضي روبهرو خواهد شد. در اين اوضاع واشنگتن اجازه حمايت مالي و تسليحاتي تركيه، قطر و عربستان به گروههاي افراطي همچون داعش و جبهه النصره را داد تا بتواند بر ميزان وخامت اوضاع بيفزايد. اشتباه دولت عراق در برخورد اشتباه با اعتراضات مسالمتآميز اهل سنت استان الانبار باعث ايجاد گرايشهاي تندروانه در سومين استان بزرگ عراق گرديد. در نهايت آنكه امروز ما شاهد پيشرويهاي روزافزون شبه نظاميان داعش در اين كشور حتي تا نزديكي بغداد و نيز شمال شرقي سوريه هستيم. شكلگيري ائتلاف بينالمللي ضد تروريسم به رهبري ايالات متحده با حضور چهل متحد اين كشور هم نوعي دور زدن براي كسب مجوز شوراي امنيت در راستاي مداخله نظامي در سوريه و عراق بود. زيرا واشنگتن به خوبي ميدانست مطرح كردن اين ايده با وتوي روسيه روبهرو خواهد شد. مسكو اگر چه از سلفيهاي مسلح تندرو هراس دارد اما همانند امريكا خاك اين كشور از سوي گروههاي مذكور تهديد نميشود. از اين رو نوع برخورد امريكا با داعش و ساير تروريستهاي افراطي را صرفاً فرصتي براي نزديك شدن به عراق و سوريه ميداند. اما مسئله قابل توجه در شكلگيري ائتلاف و شروع حملات هوايي كه به طور ميانگين روزانه 5/7 ميليون دلار براي پنتاگون هزينه دارد، اين است كه اين اقدامات نتوانست در برخورد با داعش كاري از پيش ببرد. بحث عدم تمايل كاخ سفيد به نابودسازي داعش براي استفاده ابزاري از اين گروه در پيشبرد سياستهاي خاورميانهاي اين كشور، اگرچه ميتواند تا حدي مسئله را توضيح دهد لكن تقليل موضوع به اين تحليل چندان درست نيست. نظاميان و تحليلگران امريكايي به خوبي ميدانند تنها راه استفاده از نتايج حملات هوايي، حضور نيروي زميني است. مسئلهاي كه امروزه تبديل به چالشي جدي در سياست خارجي ايالات متحده شده است. كاخ سفيد پيش بيني ميكند در صورت عدم موفقيت در نابودسازي داعش، نخواهد توانست بيش از اين حمايت و توجه كشورهاي متحدش را به دست آورد. ضمن آنكه عقب راندن شبه نظاميان داعش از اقليم كردستان و باز پسگيري سد موصل و حديثه عراق با حضور نيروي زميني كردها و ارتش و داوطلبان عراقي به سرانجام رسيد. از اين رو ادامه حملات هوايي و به واقعيت پيوستن برآورد هزينه 1/1 ميليارد دلاري اين عمليات، بدون نتيجه ملموس تأثيرات منفي در افكار عمومي جهان، منطقه و رهبران آنها در رابطه با سياستهاي امريكا خواهد داشت. بر همين اساس يكي از تحليلگران امريكايي تنها راه پيشبرد سياست كنوني واشنگتن را همكاري با ارتش بشار اسد و ايران ذكر كرد. لكن به نظر ميرسد كاخ سفيد درصدد است تا راه ديگري را بيازمايد. ايالات متحده به رغم آگاه بودن از مواضع تركيه در قبال احزاب كرد سوريه به ويژه حزب اتحاد دموكراتيك و نيز اظهارات اخير اردوغان در مورد وابسته بودن اين تشكيلات به پ.ك.ك، كمكهاي نظامي و پزشكي اربيل را به مدافعان شهر استراتژيك كوباني رساند. همچنين در نهايت وزارت خارجه اين كشور اعلام كرد اتحاد دموكراتيك در ليست سازمانهاي تروريستي امريكا قرار ندارد و خطاب به مقامات آنكارا از اهميت حمايت اين حزب در مقابل داعش خبر سخن گفت. در اين شرايط رويكرد جديد ايالات متحده، اگرچه تركيه را در برابر اين كشور قرار ميدهد، اما معضل نيروي زميني حملات هوايي را مرتفع خواهد كرد. به نظر ميرسد كردهاي سوريه در ديدار تاريخي خود با مقامات امريكا پذيرفتهاند با حمايت لجستيكي اين كشور همراه با حملات هوايي عليه داعش، نقش نيروي زميني ائتلاف را بازي كنند. علت اين انتخاب از سوي رهبران امريكا اين است كه آنها كردهاي سوريه را در رسته مخالفين ميانهرو بشار اسد به شمار ميآورند. از اين رو ميتوانند طبق سياست اعلامي قبلي خود، آنها را تجهيز كنند و در صورت لزوم آموزش دهند. همچنين كردهاي اين منطقه در يك سال و نيم اخير نشان دادند به خوبي از عهده دفاع از شهرهاي كردنشين خود برميآيند، موضوعي كه بيانگر توان رزمي و نظامي نيروهاي كرد است. تأسيس سه كانتون جزيره، عفرين و كوباني نشان از آمادگي آنها در مقابله با نيروهاي تروريست بدون حضور ارتش دمشق دارد. همچنين نيروهاي كرد سوريه در اين حوزه داراي منافع عيني هستند و بيش از نيروهاي ساير كشورها انگيزه نبرد خواهند داشت. در مقابل، كردهاي سوريه قادر خواهند بود ضمن دستيابي به تسليحاتي كه در اختيارشان گذاشته خواهد شد، مجدداً بر كانتونها و شهرهاي كردنشين تسلط يابند. داعش و ساير نيروهاي تروريست را عقب برانند و در مقابل تركيه در موضع چانهزني قرار بگيرند. همچنين آنها اميد دارند از اين طريق مانند اربيل بتوانند به خودمختاري مورد تأييد دولت سوريه برسند. ضمن آنكه رهبران اين حزب فرصت مذكور را راهي براي يك بازي سياسي برد- برد ميبينند. با اين تفاسير دور از ذهن نيست كه به زودي شاهد اتحاد و همكاري حزب اتحاد دموكراتيك سوريه و امريكا به رغم مخالفت تركيه، متحد منطقهاي واشنگتن باشيم.
