گزارش ميداني خبرنگار ما از محل، حكايت از ادامه عمليات و كشف مهمات در اين منطقه دارد. هنوز بعد از گذشت سه روز وقتي از خيابان كاج وارد خيابان شهيد فكوري ميشويد تعداد زيادي ماشين پليس، آتشنشاني، آمبولانس و شهرداري در خيابان خودنمايي ميكنند. در خيابان فكوري تعدادي مأمور پليس، آتشنشاني و عوامل اورژانس كنار ماشينهاي خود مستقر هستند. ابتداي كوچه ديدار، هنوز نوار قرمز رنگ هشدار عبور ممنوع كشيده شده و آن طرفتر نوار، چند سرباز در حال قدم زدن هستند. كمي آن طرفتر، درست مقابل بن بست غزني، تعدادي مأمور نظامي و لباس شخصي بيسيم به دست و مأموران پليس و عوامل آتشنشاني و شهرداري ايستادهاند.
عبور از نوار قرمز
بعد از معرفي خودم به عنوان خبرنگار، يكي از افسران پليس با خوشرويي اجازه ميدهد از نوار قرمز رنگ عبور كنم و به بن بست غزني وارد شوم. جلوي بن بست با گوني آبي رنگي كاملاً پوشيده شده و ماشيني كه به نظر ميرسد مخصوص حمل بمب است، مستقر است.
آرامش خاصي در كوچه و حوالي آن حاكم است. به گفته بعضي از افراد هنوز تعداد زيادي از خانههاي مسكوني تخليه هستند اما بعضي افراد را ميتوان ديد كه بعد از معرفي خود و اجازه از مأموران پليس، به خانههاي خود سركشي يا براي برداشتن وسايل ضروري مراجعه ميكنند.
يكي از مأموران لباس شخصي كه به نظر ميرسد سراكيپ گروه عملياتي خنثيسازي بمب باشد، ميگويد اجازه دادن اطلاعات را ندارد. به نظر ميرسد از رزمندگان دوران دفاع مقدس است. با خوشرويي به بعضي از سؤالاتم پاسخ ميدهد.
بعد از كشف مهمات، تعداد زيادي از نيروهاي فدايي مشغول جستوجو در اين تونل هستند تا مهماتي از آن دوران كه در اين مكان مخفي مانده، كشف كنند و بعد از اين خطري اهالي محل را تهديد نكند.
وي ادامه ميدهد: يك تيپ كامل در اين عمليات از خنثيسازي و كشف تا انتقال به مكان تعيين شده و امحاي آن فعاليت دارند. مأموران خنثيسازي بمب در حال جستوجو هستند اما تاكنون مهمات جديدي كشف نشده است.
پاي صحبت اهالي محل
يكي از اهالي محل هم ميگويد: من 50 سال است در اين محله زندگي ميكنم. اين محله پادگان نظامي قزلقلعه بود و حتي ساختمان وزارت كشور هم در آن زمان زندان بود. اين مكان بيابان بود و داخل پادگان هم چندين زاغه مهمات وجود داشت كه تا كنون مخفي مانده است. بعد از كشف مهمات مأموران هم به سراغ خانواده ما آمدند و خواستند خانهمان را تخليه كنيم، اما من قبول نكردم و گفتم كه خانهام فاصله زيادي با محل كشف مهمات دارد و به خاطر اينكه محلي براي رفتن نداشتم، خانهام را ترك نكردم و چندين روز است كه با دلهره در اين خانه زندگي ميكنم.
جايي براي سكني نداريم
يكي ديگر از اهالي محل ميگويد: مأموران تا چهار خانه اطراف محل كشف مهمات را تخليه كردند و از من خواستند تا خانهام را تخليه كنم اما من قبول نكردم. آنها براي خانوادههايي كه خانههايشان را تخليه كردهاند، مكاني در نظر نگرفتهاند.
زندگي در هتل
يكي از همسايههاي ما كه پسر دانشجويي بود مجبور شد خانهاش را تخليه كند و به هتل برود اما امروز برگشت و گفت كه هزينه هتل خيلي زياد است و توان پرداخت آن را ندارد.
آغاز ماجرا
شامگاه پنجشنبه 30 مردادماه امسال بود كه كارگر افغاني هنگام حفاري چاه در خانه نيمهسازي در حوالي خيابان كاج، انبار مهمات قديمي را كشف كرد. بعد از اين چند تيم خنثيسازي بمب در محل كشف مهمات مشغول به كار شدند تا اينكه به گفته سردار ساجدينيا فرمانده انتظامي تهران بزرگ تعداد 20 گلوله مرمي و 44 گلوله توپ از محل كشف و با ماشينهاي مخصوص حمل بمب به مكانهاي تعيين شده براي امحاي آنها منتقل شد. به گفته معاون سياسي انتظامي فرماندار تهران عمليات جستوجوي مهمات مستهلك به پايان رسيده و اين مهمات منتقل شده است و خطري مردم اين منطقه را تهديد نميكند.
خسرو معتضد، تاريخدان، درباره كشف زاغه قديمي مهمات حوالي خيابان فاطمي به خبرنگار ما گفت: اواخر دوره قاجاريه كه رضاخان وزير جنگ بود، پادگان قزلقلعه در اين محدوه ساخته شد و قسمتي از آن به عنوان زاغه مهمات مورد استفاده ارتش قرار گرفت. رضاشاه مرتب از كشورهاي اروپايي مانند آلمان، سوئد و چكسلواكي مهمات جنگي ميخريد و انبار ميكرد.
گلولهها مربوط به دوران جنگ جهاني نيست
معتضد درباره گلولههاي پيدا شده گفت: اين گلولهها مربوط به دوران جنگ جهاني دوم نيست و اينكه گفته ميشود اين مهمات متعلق به كشورهاي بيگانه بوده كه در آن زمان در اين مكان ذخيره شده، نادرست است بلكه مهمات كشف شده مربوط دولت وقت آن زمان است كه از كشورهاي خارجي خريداري شده بود. وي افزود: روي گلوهاي توپ كشف شده، مشخصات كارخانه سازنده نوشته شده كه لازم است كارشناسان بررسي كنند تا سازنده آن مشخص شود اما به نظر من 99 درصد گلولههاي توپ ساخت كشور آلمان است كه دولت وقت خريداري كرده است. وي ادامه داد: اينكه گفته ميشود گلولهها متعلق به امريكا است هم درست نيست، چون آن زمان كشورمان از كشور امريكا مهمات خريداري نميكرد.
درباره مخفيماندن مهمات
اين تاريخدان درباره چگونگي مخفي ماندن زاغه مهمات به خبرنگار ما گفت: اين امر مربوط به شتابزدگي و بيمسئوليتي مسئولان آن زمان است كه الان توسط يك كارگر افغاني كشف ميشود. بعد از كودتاي 28 مرداد سال 32، تعداد زندانيهاي سياسي افزايش يافت، به طوري كه فرماندار نظامي وقت براي زندانيهاي سياسي زندان كم آورد. از اين رو با هزينه 120 هزار تومان، پادگان قزلقلعه را به زندان تبديل كرد. بعد از اين زاغهها و انبارهاي اين منطقه تخليه و به مناطقي در جنوب كشور و حوالي تهران منتقل شد كه به نظر من بر اثر شتابزدگي و بيمسئوليتي مسئولان آن زمان، تخليه چند انبار فراموش شد.
فراخوان براي شناسايي محلهاي بيشتر
خسرو معتضد با اشاره به اينكه اين زاغهها در اطراف قزلقلعه در سالهاي بين 1314 تا 1320 به وسيله آلمانيها ساخته شد، گفت: سر تا سر عباسآباد و حوالي پادگان قزلقلعه زاغه مهمات بود كه بعدها به مكانهاي ديگري در خارج از شهر منتقل شد. به نظر من اين زاغهها، از اطراف بازار ميوه قزلقلعه در همان حوالي شروع ميشود. لازم است دولت با فراخواني از افراد قديمي كه اطلاعاتي درباره اين منطقه دارند بخواهد اطلاعاتشان را براي بررسي بيشتر و كشف اين زاغهها در اختيار مسئولان قرار دهند.
مهمات كشف شده بيخطر نيستند
خسرو معتضد درباره خطر مهمات كشف شده به خبرنگار ما گفت: اين مهمات كه مربوط به 70 تا 80 سال قبل است بيخطر نيستند، چون ممكن است با يك انفجار كوچك، تبديل به فاجعه شود، بنابراين مسئولان بايد براي كشف و بررسي بهتر از كارشناسان زبده و حتي خارجي كه در اين زمينه تخصص بيشتري دارند، استفاده كند.
پراكندگي زاغهها در تهران
اين تاريخنويس با اشاره به اينكه اين زاغهها در تهران پراكنده است، افزود: بعد از كشف مهمات من بلافاصله با يكي از دوستان قديميام كه سرهنگ بازنشسته ارتش است، تماس گرفتم. او گفت 28 زاغه مهمات در آن زمان در اين منطقه ساخته شده كه بعضي از زاغهها هم در مناطق ديگر پراكنده است.
درباره علت عدم اطلاعرساني
وي در پايان در پاسخ به سؤال خبرنگار ما كه چرا از سوي مسئولان در اينباره به مردم اطلاعرساني نميشود، گفت: آنها در اينباره اطلاعات ندارند، اما من كه اطلاعات دارم و در زمينه تاريخنويسي نظامي تخصص دارم ميتوانم اطلاعاتم را از طريق رسانهها در اختيار مردم قرار بدهم البته به نظر من مسئولان هم در حال بررسي موضوع هستند و زماني كه به نتيجه برسند اطلاعرساني خواهند كرد.
