در جريان بحراني شدن اوضاع تالابهاي كشور كه هرروز يك تالاب در ليست سياه نابودي قرار ميگيرد، اين روزها تالاب انزلي هم شرايط بحراني را كسب كرد. اين در حالي است كه مسئولان تنها به انتقال آب به تالابهاي در حال مرگ ميانديشند اما مدير كل حفاظت محيط زيست استان گيلان در رابطه با اوضاع اسف بار تالاب انزلي اظهارنظر كرده و گفته است: براي برطرف شدن مشكل تالاب انزلي بايد به مديريتهاي اكولوژيك، پسماندها، پسابها، فاضلابها، آموزش و اكوتوريسم تالاب توجه داشت.
متأسفانه در جريان رويكرد و عملكرد اشتباه و سياستهاي شتابزدهاي كه در دولتهاي گذشته در حوزه عمران و با عنوان «سازندگي» پي گرفته شد، محيطزيست دچار خسران شد و خواسته و ناخواسته لطمات جبرانناپذيري به اين حوزه حساس وارد شد. به اين مفهوم كه دولتپيشين در سوداي دستيابي به كميت ساخت و ساز و رسيدن به حجم انبوهي از سازههاي عمراني بود كه از مهمترين آنها ميتوان به ساخت و سازهايي در بخش راهسازي، سدسازي، ساخت مسكنهاي انبوه تحت عنوان مسكن مهر، ساخت ساختمانهاي اداري – فرهنگي ـ ورزشي اشاره كرد. اما طراحان و دستاندركاران پروژههاي عمراني در انجام اين خدمت (كه نسبت به نيازهاي روز جامعه صورت گرفته بود) هيچ توجهي به نابودي محيط زيست نداشتهاند. اين در حالي است كه با آغاز و رشد فيزيكي هر پروژه فعالان و كارشناسان محيطزيست تازه متوجه فاجعهاي ديگر ميشدند و بنا به حكم وظيفه اعتراض خود را اعلام ميكردند كه اعتراضهايشان متأسفانه كمترين باز خورد را داشت؛ چراكه رئيس دولت، مسئولان و دست اندر كاران پروژههاي عمراني حاضر نميشدند پروژهها را به نفع محيط زيست تعطيل نمايند. همين امر باعث شد كه هر روز فاجعهاي تازه در حوزههاي مختلف محيطزيست كشور رقم بخورد. تا جايي كه با پايان گرفتن عمر دولت نهم و آماري كه در سطح جهاني در اين مدت اعلام شد، محيط زيست ما از نظر شاخصهاي پايداري با كسب رتبه 132در بين 146كشور جهان، در انتهاي جدول جهاني قرار بگيرد. در اين جدول آماري، كشورمان در بين 146كشور جهان و بعد از كشورهايي همچون آنگولا، بوركينافاسو، ويتنام، ليبي، چاد و... در مقام يك صد و سي و دوم جهان قرار گرفت كه كسب اين مقام گوياي فجايعي است كه در محيط زيست كشور روي داده است و هنوز بسياري از اين رويدادهاي تلخ بر ما پوشيده است.
اما در جريان انجام اين سياستهاي وارونه به يكي از زيربخشهاي محيط زيست طبيعي بيشترين صدمه وارد آمد كه آن زير بخش «زير بخش تالابها» بود كه در اين ميان و در بين 24 تالاب بينالمللي، چند تالاب از جمله تالابهاي ميقان در استان مركزي، ميانكاله و خليج گرگان در مازندران، گلستان، تالاب گاوخوني در اصفهان، تالاب كانيبرازان در آذربايجان غربي، هامون هيرمند در سيستان و بلوچستان، تالاب درياچه اروميه و.... وضعيت اسفناكي دارند و حالا هم تالاب انزلي در استان گيلان به بدترين وضع موجود رسيده و تا نابودي كامل يك قدم فاصله دارد.
اما در اين بين تنها مشكل به نابودي و خشك شدن تالابها و مرگ پرندگان و گونههاي گياهي و جانوري موجود در آنها ختم نميشود، بلكه يكي از مهمترين و مرگبارترين پديدههايي كه در اثر نابودي تالابها گريبانگير انسانها و حوزه محيط زيست شهري شده، معضل نوظهور «ريزگرد»ها ميباشد كه در سالهاي اخير به جز مرگ و بيماري هموطنان ما هزينههاي سرسامآوري به دولتهاي نهم تا دولت حال حاضر تحميل كرده است.
تالاب انزلي در ليست سياه نابودي
«تالاب انزلي در ليست سياه نابودي» نقل قول محمدرضا برجي، مدير كل سازمان محيط زيست گيلان است كه شامگاه شنبه در جمع مديران استان گيلان در استانداري اين استان عنوان كرده بود. «فارس» از قول اين مدير نوشته است: تالاب انزلي به دليل مشكلات زيستمحيطي فراوان جزو ليست سياه تالابهاي در حال نابودي قرار گرفته است.
برجي با بيان اينكه در ايران هفت تالاب در ليست سياه قرار دارد كه يكي از آنها تالاب انزلي است، خاطر نشان كرده است: تالاب بينالمللي انزلي در سال 1354 در كنوانسيون رامسر به همراه دو تالاب اميركلايه لاهيجان و سفيدرود به ثبت رسيد و قرار شد براي برطرف شدن مشكلات آنها اقدامهاي لازم صورت گيرد. اما با گذشت سه دهه ميانگين عمق تالاب انزلي از 11 متر به كمتر از دو متر كاهش يافته و عرصه زيادي از اين تالاب نابود شده است. وي با اشاره به امضاي تفاهمنامه با آژانس همكاريهاي بينالمللي ژاپن «جايكا» در سال 82 افزود: اين تفاهمنامه بين سازمان حفاظت محيط زيست ايران و جايكا در راستاي احياي تالاب انزلي منعقد و يك مرحله طرح جامع آن در سالهاي 82 و 83 اجرا شد.
برجي ميافزايد: در فاز نخست اجرايي شدن تفاهمنامه مذكور، مشكلات تالاب انزلي مشخص شد و در فاز دوم اجرايي آن در سالهاي 85 و 86 خروجي مطالعات، دادن پيشنهادهاي اجرايي براي برطرف شدن مشكل تالاب بود. وي با بيان اينكه مشكل تالاب تنها آب نيست، گفته است: براي برطرف شدن مشكل تالاب انزلي بايد به مديريت اكولوژيك تالاب انزلي، مديريت پسماند تالاب، مديريت پسابها و فاضلابها، مديريت آموزش و مديريت اكوتوريسم تالاب توجه داشت. مدير كل حفاظت محيط زيست گيلان يادآور ميشود: ما اعتقاد داريم براي برطرف شدن مشكل تالاب انزلي بايد از ورود فاضلابها جلوگيري شود و اجازه ندهيم تا در حوزه آبخيزداري رسوبات به تالاب انزلي سرازير شود. ضمن آنكه مديريت بر تالاب انزلي نيازمند اعتبارات كافي است و ما اميدواريم با اختصاص اعتبارات لازم مدت دو سال آينده شاهد برطرف شدن مشكل تالاب انزلي و احياي دوباره آن باشيم.
