اين كمكاري هم پاي همه نوشته ميشود. از 22 وزارتخانه و دستگاهي كه عضو كميته ترويج و گسترش فرهنگ حجاب هستند گرفته تا رسانهها و پدر و مادرهايي كه غفلت كردند و افرادي كه امر به معروف و نهي از منكر را فراموش كردهاند. همه كمكاري كردهايم.
حجاب در جامعه ما از ابتدا يك ارزش محسوب ميشده و بانوان ايراني همواره اين ارزش را براي خود حفظ كردهاند و در اين ميان نه تنها بانوان بلكه آقايان نيز براي موضوع عفاف و پوشش اهميت ويژهاي قائل بودند و بر اساس آنچه از متون تاريخي و اسناد و مدارك و كتابهاي دانشمندان و محققان بزرگ استنباط ميشود اين است كه موضوع حجاب و عفاف و توجه به پوشش در بين ايرانيان همواره به عنوان يك ارزش مطرح بوده است، به گونهاي كه در طول تاريخ حكومتها، افراد، جريانها و نظامهاي گوناگون موفق به تغيير نگاه بانوان ايران زمين به مقوله حجاب نشدند و اين ارزش همواره حفظ شده است.
تلاش بيفايده رضاخان
مهمترين حركت براي از بين بردن ارزش حجاب در جامعه و تغيير نگاه زن به نوع پوشش و حضور متفاوت وي در جامعه به دوره پهلوي اول و تحركات رضاخان برميگردد. اين قزاق قلدر و بيسواد وقتي در سفر به تركيه با بانواني ملاقات كرد كه نوع پوششان اروپايي بود تحت تأثير قرار گرفت و بلافاصله بعد از بازگشت به ايران دست به اقدام فجيعي به نام كشف حجاب زد. اقدامي كه با مقاومت جانانه بانوان و مردم متدين روبهرو شد و در نهايت نيز رضاخان به واسطه روشنگريهاي روحانيون و طبقه متدين جامعه به نتيجه دلخواه خود در كشف حجاب نرسيد.
اين روزها اما اقدامات رضاخاني به شكل ديگري در آمده و اين بار به جاي قزاقهاي چكمهپوش و چماق به دست در خيابانها كه چشمشان به دنبال بانوان باحجاب ميگشت تا به دستور شاه چادر از سرشان بكشند، شبكههاي مختلف ماهوارهاي با تبليغات مرموزانه خود سعي در جذب بانوان و گرايش آنها به بدحجابي و خودنمايي در جامعه دارند. تلاشها و تبليغات مرموزانهاي كه متأسفانه گاه برخي از بانوان را تحت تأثير قرار ميدهد.
در اين ميان عدم الگوسازي مناسب براي بانوان و دختران نوجوان نيز باعث شده تا موضوع بدحجابي در جامعه شكل و ابعاد تازهتري پيدا كند.
نيمه خالي، نيمه پر
اما اين تمام ماجرا نيست چراكه اگر بخواهيم نيمه خالي ليوان را نگاه كنيم وضعيت زنان ساپورتپوش و خانمهاي بدحجاب با روسريهايي كه فقط تا نيمه سر را پوشانده يا پشت گوش افتادهاند در شهرهاي مختلف خصوصا شهرهاي بزرگ كشور آزاردهنده است اما نگاه به نيمه پر ليوان به ما ميگويد نتايج يك پژوهش نشان ميدهد ٧٥ درصد زنان به حجاب كامل اسلامي اعتقاد دارند و بيش از 90 درصد زنان معتقد به ضرورت حجاب هستند.
اين پژوهش كه خبرگزاري فارس آن را منتشر كرده با هدف شناسايي عوامل مؤثر بر شيوع بدحجابي انجام شد و بر اساس نتايج اين پژوهش، ٣٠درصد از زنان در وضعيت بدحجابي بهسر ميبرند و همچنين با افزايش سن، ميزان بدحجابي در ميان زنان و دختران كاهش مييابد.
براساس نتايج، حدود ٤١درصد از شركتكنندگان داراي حجاب برتر، ٢٥درصد حجاب معمولي و ٣٤درصد داراي حجاب ضعيف هستند.
اعتراف بدحجابها به محاسن حجاب
نتايج اين پژوهش به خوبي نشان ميدهد اكثريت افراد جامعه به مقوله عفاف و حجاب اعتقاد دارند و در اين خصوص علاوه بر خانمها آقايان نيز خواستار گسترش عفاف و حجاب در جامعه هستند.
در تحقيقات انجام شده مشخص شده است بسياري از بانوان حجاب را ضامن امنيت زنان در جامعه ميدانند و معتقدند حجاب مصونيت است و گسترش حجاب و عفاف در جامعه امنيت بانوان را تضمين ميكند.
گزارش چند روز پيش يكي از بخشهاي خبري صدا و سيما نيز اين موضوع را تأييد ميكند. خصوصا آن جايي كه گزارشگر در اين برنامه با تعدادي از خانمهاي بدحجاب نيز مصاحبه ميكند و آنها نيز به محاسن حجاب اعتراف ميكنند.
در اين گزارش تمامي مصاحبهشوندهها اعم از بانوان با حجاب و بانوان بدحجاب به محاسن حجاب اعتراف كرده و اعتقاد دارند حجاب داراي ويژگيها و محاسني است كه باعث ميشود بانوان با خيالي آسودهتر و با امنيت رواني كاملتري در جامعه حضور يابند.
اين در حالي است كه جامعهشناسان نيز بر علاقهمندي بانوان به رعايت حجاب اعتقاد دارند و بر اين باور هستند كه حجاب پيش از آنكه يك تكليف باشد، يك نياز و حق انساني است چراكه حجاب و پوشش از گذشتههاي دور در همه جوامع بشري و در طول حيات انساني مطرح بوده است.
پوشش در ايران هم از قبل از اسلام به عنوان يك امر اخلاقي و اجتماعي مورد پذيرش بوده و در اديان هم اين حق را از نگاهي بالاتر، والاتر و كاملتر مطرح كردهاند اما آنچه در روند تغيير و تحولات پوششها در جوامع روي داده تابعي از عوامل تبليغي است كه جوامع فرنگي به تناسب نوع فرهنگ و نياز اقتصادي خود ايجاد كردهاند.
عدم الگوسازي مناسب
در اين ميان اما برخي كارشناسان بر اين عقيده هستند كه شايد مهمترين دليل گسترش بدحجابي در جامعه عملكرد ضعيف دستگاههاي دولتي و غيردولتي متولي عفاف و حجاب است به گونهاي كه هنوز نتوانستهايم يك الگوي مناسب براي پوشش بانوان و حضور آنها در جامعه ارائه دهيم.
موضوع ديگر عدم الگوسازي شخصيتي براي بانوان است به گونهاي كه جز تعداد محدودي از چهرههاي برتر، هرگز نميتوان از بين گروههاي مرجع اين قشر همچون هنرمندان و بازيگران، الگوهايي مناسب براي بانوان معرفي كرد.
زماني كه يك بازيگر خانم در فيلمهاي سينمايي يا سريالهاي پرمخاطب باحجاب كامل حاضر ميشود اما در جشنوارههاي گوناگون خصوصاً جشنوارههاي خارجي با وضعيتي ظاهر ميشود كه وضعيت پوشش او در آن همايش زمين تا آسمان متفاوت با وضعيت پوشش در فيلمهايي است كه بازي ميكند و هيچ سنخيتي با فرهنگ اصيل ايراني – اسلامي ندارد، چگونه ميتوان انتظار داشت كه عفاف و حجاب و موضوعات مرتبط با آن به درستي در جامعه تبيين شود.
جامعهشناسان براين عقيده هستند كه مهمترين خاستگاه حجاب و عفاف كانون خانواده است، به گونهاي كه در خانوادههايي كه به موضوع حجاب اهميت داده و فرزندان خود را از همان دوران كودكي با حجاب و پوشش مناسب آشنا كردهاند، حجاب به شكل پررنگتري ديده ميشود. جامعهشناسان در عين حال اعتقاد دارند سختگيريهاي بيمورد خانواده درباره حجاب و عفاف ميتواند بر كاهش علاقهمندي افراد به حجاب تأثيرگذار باشد.
در اين ميان به طور حتم نميتوان از نقش رسانههاي مختلف از جمله شبكههاي ماهوارهاي و شبكههاي اجتماعي مانند فيس بوك غافل شد كه تأثير بسيار زيادي در گرايش افراد به بدحجابي دارند.
مشاهده وضعيت بدحجابي در كشور زماني آزاردهندهتر است كه درمييابيم شوراي عالي انقلاب فرهنگي در تاريخ چهارم مرداد ماه سال 1384، مصوبهاي را با عنوان «راهبردهاي گسترش فرهنگ عفاف» تصويب كرد كه اين مصوبه از سوي رئيسجمهور وقت براي اجرا ابلاغ شد، ضمن اينكه 22 وزارتخانه و سازمان عضو كميته ترويج و گسترش فرهنگ حجاب محسوب ميشوند.
بر اساس مصوبه «راهبردهاي گسترش فرهنگ عفاف» در چارچوب اصول و مباني روشهاي اجرايي گسترش فرهنگ عفاف كه پيش از اين در جلسه 413 شوراي عالي انقلاب فرهنگي در تاريخ 14 بهمن ماه 1376 تصويب شده بود، راهبردهاي گسترش فرهنگ عفاف تصويب شد.
طبق بند 46 اين مصوبه 47 بندي به منظور ايجاد هماهنگي بين دستگاههاي اجرايي و ساير اشخاص حقيقي و حقوقي فعال در امر ترويج و گسترش فرهنگ عفاف و حجاب در جامعه، كميته ترويج و گسترش فرهنگي عفاف با تركيبي از نمايندگان 22 وزارتخانه، دستگاه و سازمان مختلف در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تشكيل شد.
براساس اين مصوبه، رياست كميته بر عهده وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي است و نايب رئيسي آن را نيز رئيس سازمان تبليغات اسلامي بر عهده دارد.
دبير شوراي فرهنگ عمومي، دبير اين كميته است و نمايندگاني از وزارتخانههاي اطلاعات، آموزش و پرورش، علوم، بهداشت، بازرگاني، مسكن و شهرسازي، اقتصاد و دارايي، ارتباطات و فناوري اطلاعات، گمرك جمهوري اسلامي ايران، سازمان ملي جوانان (وزارت ورزش و جوانان)، وزارت كشور، كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي، سازمان صدا و سيما، ستاد امر به معروف و نهي از منكر، شوراي فرهنگي اجتماعي زنان، سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران، سازمان تربيت بدني و مركز امور مشاركت زنان در اين كميته عضويت دارند و بايد هر شش ماه يكبار گزارش عملكرد خود را به شوراي عالي انقلاب فرهنگي ارائه كند.
در مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي بر « تقويت بنيه اعتقادي، اخلاقي و اصول و مباني تربيت براي والدين، خصوصا مادران نسبت به امر عفاف و حجاب؛ اتخاذ تدابير مناسب براي جذب، تربيت و به كارگيري نيروي انساني شايسته نظير مديران، معلمان و استادان معتقد و عامل به رعايت حجاب و عفاف در همه مراكز اداري و آموزشي؛ احيا و ترويج سنت حسنه امر به معروف و نهي از منكر؛ تبيين فلسفه و پيامدهاي مثبت فرهنگي، اجتماعي، رواني و اخلاقي عفاف و حجاب در عرصههاي مختلف زندگي و اثرات منفي عدم رعايت آن در سست كردن بنيانهاي اخلاقي خانواده و جامعه؛ توجه دادن به رعايت و نيز باور پوشش نه به عنوان يك اجبار اجتماعي بلكه به عنوان يك ارزش انساني، ديني و معنوي و يك باور قلبي جهت مصونيت از زشتيها و آسيبهاي اجتماعي و اهتمام جدي نهاد خانواده نسبت به تأمين نيازهاي عاطفي و شخصيتي فرزندان بهويژه دختران و تأثير آن در شكلگيري هويت ديني و اجتماعي آنها» تأكيد شده است.
همچنين در مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي بر لزوم تسهيل ازدواج براي جوانان به منظور تقويت بنيان خانواده و همچنين الگوسازي شيوه زندگي معصومين براي جوانان بهويژه دختران در زمينه عفاف و حجاب در فيلم ها، سريالها و كتابها تأكيد شده است.
با وجود تمامي موارد ياد شده به نظر ميرسد بهرغم عضويت 22 وزارتخانه و سازمان در كميته ترويج و گسترش فرهنگ حجاب گام عملي براي گسترش فرهنگ حجاب و عفاف در جامعه از سوي دستگاههاي متولي برداشته نشده و اين گونه به نظر ميرسد كه عزم جدي براي تبيين سبك زندگي ايراني – اسلامي در بين متوليان وجود ندارد.
