از تصميم و رفتار درست پسرم مطمئنم
مينا 29 ساله مادر خانهداري است كه پسري 9 ساله دارد. او درباره علاقههاي پسرش آرش به دنياي تكنولوژي، گوشيهاي جديد و رفتارهايش ميگويد: از وقتي آرش سه، چهارساله بود همسرم موبايل قديمياش را به او داد و همين موبايل، سرگرمي اوقات بيكاري پسرم شده بود. البته آرش زياد با آن بازي نميكرد و بيشتر موسيقي گوش ميداد و فيلمهاي طنزش را تماشا ميكرد. البته در همان روزها من، عمهها يا خالههاي آرش زماني كه او مشغول ديدن تصاوير و گوش دادن موزيكهاي موبايل بود براي اينكه احساس تنهايي نكند همراهياش ميكرديم. دقيق خاطرم هست آرش تا كلاس دوم به سرگرم شدن با همان موبايل قديمي راضي بود و هرچه اطرافيان اصرار ميكردند موبايل جديدتري بخرد به حرفشان گوش نميداد.
وي تأكيد ميكند: البته گهگاه با تبلت و موبايلهاي اطرافيان بازي ميكرد و از همه مسائل جانبي و ريزهكاريهاي گوشيهاي جديد اطلاع داشت اما زياد در حال و هواي عوض كردن موبايل نبود. بعد از يك مدت من گوشي خودم را به آرش دادم اما نوع استفاده و كاركردن آرش حتي با تلفن همراه من نيز تغيير نكرد. هميشه آرش در مورد كارهاي گوشياش حرف ميزند و نظر من را ميپرسد، هيچ وقت احساس خطر نكردهام كه بخواهم كارهايش را زير نظر داشته باشم چون خودش عادت دارد در همه موارد از من راهنمايي بخواهد و سؤال كند.
مينا ادامه ميدهد: وقتي وضعيت بچههاي همسن و سال آرش را ميبينم و مقايسه ميكنم، از شرايط پيش رو خيلي خوشحالم چون مطمئنم آرش بدون نظارت من هم دنبال سرگرميهاي بيخطر و سالم است.
دخترم به همه خواستههايش رسيد
فرحناز 36 ساله در يكي از بخشهاي دانشگاهي مدير است. او هم يك دختر 12 ساله دارد اما با اين تفاوت كه نميداند با دخترش چه رفتاري داشته باشد و احساس درماندگي ميكند. او در مورد روژان ميگويد: پس از بچهدارشدن سركار نرفتم و درست بعد از هفت سال وقتي دخترم به مدرسه رفت بار ديگر كار كردنم را شروع كردم. روژان از بچگي عاشق بازيهاي كامپيوتري بود و برعكس همه دختران بيشتر به كارتون و بازيهاي پسرانه علاقه نشان ميداد. از سه سالگي موبايل من و پدرش را با هر ترفندي ميگرفت و تا ديروقت مشغول بازي بود. پيشدبستاني كه رفت از من و پدرش خواست كه برايش موبايل بخريم و چون هميشه وعده داده بوديم «رفتي مدرسه برايت گوشي ميخريم» بايد به قولمان عمل ميكرديم.
فرحناز ادامه ميدهد: بيشتر اين كارهاي روژان تحت تأثير همبازي شدن با بچههاي فاميل بود چون آنها انواع و اقسام وسايل ارتباطي داشتند كه به روژان فخر ميفروختند و او از اين مسئله ناراحت بود. برايش گوشي آخرين مدل خريديم اما وقتي كلاس اول رفت از ما تبلت خواست. ما هم امروز و فردا ميكرديم، چون هنوز خيلي زود بود تا تبلت داشته باشد. قول داديم كه اگر شاگرد اول شود برايش ميخريم اما به خاطر اينكه دخترهاي خواهر و برادرم در مهمانيها با تبلتشان كار ميكردند دست بردار نبود، بد اخلاقيها و قهر كردنهايش تمامي نداشت و سرانجام اين ما بوديم كه تسليم شديم. سال قبل هم خواستههايش رنگ ديگري گرفت، گوشياش را عوض كرد و ما نتوانستيم در مقابل خواسته تنها فرزندمان مقاومت كنيم.
مادر روژان ميگويد: الان در تمامي شبكهها و نرمافزارهاي پيامرسان شبكهاي عضو شده و واقعاً از اين بابت نگرانش هستم چون وارد شرايط سني حساسي شده و نميدانم چطور رفتارها و كارهايش را كنترل كنم. هر وقت كنارش مينشينم تبلت و گوشي را كنار ميگذارد و پنهانكاري در رفتارش كاملاً مشخص است.
همسرم كارهاي پسرانم را كاملاً كنترل ميكند.
آقاي محمدي 42 ساله، كارمند است و دو فرزند پسر دارد كه يكي هشت و ديگري 15 ساله است. اين پدر در مورد تجربههايش با دو فرزندش ميگويد: فرزند اولم در بچگي زياد اهل بازيكردن و كار با موبايل نبود، اما بعد از مدرسه از ما خواست كه برايش گوشي بخريم. همسرم كاملاً با اين موضوع مخالف بود و تا وقتي راهنمايي رفت اجازه نداد. پسر كوچكترمان تقريباً پنج ساله بود كه برايمان خط و نشان كشيد و گفت: « يا برايم PSP ميخريد يا گوشي، همين!».
وي ادامه ميدهد: نميدانستيم در مقابل اين خواسته با او چه رفتاري داشته باشيم. با زور به خواستهاش رسيد و پارسال هم كه شاگرد اول شد پايش را در يك كفش كرد كه «يا برايم گوشي ميخريد يا منم مثل دوستم تبلت ميخوام». پسر بزرگم كه تا آن روز از ما چنين درخواستي نكرده بود از رفتارهاي برادرش تعجب ميكرد. با اين شرط و شروط كه «با برادرت بايد مشترك استفاده كنيد» بالاخره تسليم شديم و تبلت خريديم. خدارا شكر با هم رابطه خوبي دارند و تقريباً خيالم راحت است كه برادرش كنترلش ميكند و گاهي ميبينم كه اخطار ميدهد «حق نداري از بعضي نرمافزارها استفاده كني»، در واقع فكر ميكنم با وجود برادرش نظارتي بر كارهاي او وجود دارد. البته ما به همين بسنده نميكنيم و همسرم نيز به خاطر حساسيتهايي كه دارد با دقت كارهاي هر دويشان را زيرنظر دارد.
مستأصل شدهام، نميدانم با فرزندم چه كار كنم؟
محمدامين 33 ساله، مهندس كامپيوتر، شغلش آزاد است و يك پسر چهار ساله دارد. وي از كارهاي پسرش عليرضا متعجب است، در مورد رفتارهاي فرزندش ميگويد: عليرضا به خاطر اينكه مركز توجه خانواده من و همسرم بود، هرچه ميخواست در چشم برهمزدني بهدست ميآورد. وقتي سه ساله بود وسيله بازياش لپتاپ، تبلت و گوشيهاي خانوادهها بود. شايد حرفزدنش كامل نبود اما آدرس برنامههاي لپتاپ و گوشي را بلد بود. هر چه بزرگتر ميشد و زمان ميگذشت بيشتر نگرانش شديم چون ديگر شبانهروز وقتش را با اين وسايل سپري ميكرد و فوري از هر چيز جديدي كه وارد بازار ميشد سر در ميآورد، اطرافيان هم تشويقمان ميكردند تا برايش گوشي و تبلت بخريم.
پدر عليرضا بيان ميكند: پسرم چهار سال بيشتر ندارد اما پا به پاي من سر از همه چم و خمهاي لپتاپم درميآورد، اكثراً با هم بازي ميكنيم و با نرمافزارهاي مختلف كلنجار ميرود. اگر همينطور پيش رود نميدانم چند سال ديگر چطور ميخواهم جلوي اين رفتارهاي عليرضا را بگيرم و برايش قاعده و قانوني تعيين كنم. به نظرم بايد در اين مورد از روانشناس و مشاور كمك بگيريم تا پسرم در اين خصوص ضربه روحي و عاطفي نخورد.
دخترهايم هنوز كار با وسايل جديد را ياد نگرفتهاند
سحر 29 ساله خانهدار، مادر دو دختر 5 و 9 ساله است. او كاملاً از فضايي كه در موردش حرف ميزنيم دور است و ابراز بياطلاعي ميكند. سحر در اين مورد ميگويد: خود من از وسايل اطلاعاتي جديد و كار با آنها اطلاع چنداني ندارم. از وقتي مادر شدم اصلاً وقت نكردم به اين جور مسائل فكر كنم و در موردشان اطلاعات كسب كنم. مهديه و مهربان در مهمانيهاي خانوادگي با همسن و سالانشان بازي ميكنند ولي چون نه من و نه پدرشان به استفاده از گوشيهاي جديد علاقه نداريم آنها هم زياد اين بازيها را بلد نيستند و در اين مورد مثل بچههاي ديگر نيستند.
وي ادامه داد: من اصلاً دوست ندارم اين بازيها را ياد بگيرند اما همسرم مخالفت چنداني ندارد. شايد دليل مخالفت من اين است كه خودم هنوز كار با تبلت و گوشيهاي جديد را ياد نگرفتهام و نميتوانم با اين اوضاع كارها و رفتارهاي آنها را كنترل كنم. بزرگكردن دو دختر با اين شرايط كمي سخت شده و من الان به مادرم كه همه كارهاي من و خواهرانم را كاملاً كنترل ميكرد، حق ميدهم چون خودم هم دوست دارم دخترها بدون اجازه من كاري انجام ندهند.
با گوشيداشتن بچهها مشكلي داريد ؟
تكنولوژي هر روز در حال پيشرفت است و نميتوان مانند سدي برابر آن قرار گرفت و خلاف جريان رودخانه حركت كرد چون اين موج و طرفدارانش آنقدر قدرتشان زياد است كه ممكن است شما را له كنند. از يك طرف تكنولوژي، از طرف ديگر كودكان و نوجوانان مشتاق و در جبهه وسط برخي والدين هستند كه با اين موضوع مخالفند، البته والديني وجود دارند كه نه تنها مخالفتي ندارند بلكه موافق و همراه هم هستند. موافقان دلايل موجهي براي اين كار داشته و مخالفها هم دلايل خاصي دارند كه اغلب مربوط به نگراني از وضعيت فرزندانشان است.
برخي از پدر و مادرها در اين زمينه آمادگي و آگاهي ندارند و به خاطر حرفها و تعريفهايي كه از اين طرف و آن طرف ميشنوند با اين مسائل مخالفت ميكنند اما ميتوان با كمي تلاش اين فاصله را برطرف كرد. همه پدر و مادرها با اين احساس نگراني آشنا هستند و فراموش نكنيد اين احساس نگراني مخصوص والدين ايراني نيست ولي ميشود با رعايت برخي بايدها و نبايدهايي كه ميتوان در خانه و مدرسه حاكم كرد جلوي بسياري از اين قبيل اتفاقات را گرفت، بدون اينكه مشكلي پيش بيايد.
چهموقع بچهها گوشيدار شوند؟
واقعاً يك بچه سه، چهار ساله چطور از قابليتهاي گوشي و كاراييهاي آن سر در ميآورد؟ چطور يك كودك ميتواند خوب و بد استفاده از اين وسايل را تشخيص دهد؟ يك نوجوان چگونه و تا كجا ميتواند از وسايل ارتباط جمعي جديد استفاده كند؟ اكثر بچههاي كمسن و سال با اصرار، لجبازي و ترفندهاي جديد، پدر و مادرشان را مجبور ميكنند كه برايشان گوشي بخرند در حالي كه برخي والدين با داشتن گوشي تا مرحله نوجواني موافق نيستند و فرزندشان هر كاري هم بكند باز نميتواند به خواستهاش برسد.
تحقيقات نشان داده كه اكثر خانوادهها با وجود نرمافزارهاي پيامكي، تصويري و عرصهاي كه در گوشيهاي اندرويد ايجاد شده موافق نيستند و به شرايط فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي آنها ارتباطي ندارد. هر روز نيز يك شبكه اجتماعي جديد مثل وايبر، وي چت، تانگو، واتسآپ، ديدي، ميتاك، نيمباز، واكسر، اسكايپ و غيره به بازار ميآيد و فضاي باز اين شبكهها باعث ميشود كه خانوادهها نگرانتر شوند و نتوانند كنترل لازم را روي اعمال بچههايشان داشته باشند.
مشاوران و روانشناسان معمولاً براي اينكه نه سيخ بسوزد و نه كباب، پيشنهاد ميكنند والدين براي بچههايشان در سنين مدرسه موبايلي ساده خريداري كنند و بيشتر روي كاركرد ارتباطي و تماسهاي فرزندشان تأكيد داشته باشند. اگر مدل موبايل بالا باشد بچهها درگير ديدن فيلم، عكس و چتكردن ميشوند و همين مسائل است كه باعث شده در جمعهاي خانوادگي و مهمانيها دست هر بچه يك گوشي ببينيم. دقيقاً به همين دليل است كه ديگر خبري از هياهو و صداي شور و شوق بچهها نيست و رفتهرفته منزوي شدهاند.
در مرحله اول كودك و نوجوان ما بايد بداند وسيلهاي كه از آن استفاده ميكند چه كاربردهايي دارد. بهتر است دلايل لازم و كافي را برايش توضيح دهيم و او را از همه اين مسائل آگاه كنيم. در اين شرايط بايد موبايل فرزندمان را نامحسوس كنترل كنيم و بر نحوه استفادهاش نظارت داشته باشيم تا جايي كه اعتمادش به ما سلب نشود. زماني كه متوجه شديم فرزندمان به خوبي از گوشياش استفاده ميكند و اين دوره زماني سپري شد ميتوانيم با خيالي راحتتر، در مرحله بعدي سنياش به فكر يك موبايل بهتر باشيم.
در اين بين دانشآموزان متوسطه و دبيرستاني شرايط بهتري دارند، از آگاهي بيشتري برخوردار هستند و از نظر فكري به ثبات رسيدهاند. براي همين است كه پيشنهاد ميشود در اين مقطع براي نوجوانان موبايلي با امكانات بيشتر بخريم و برايشان كاربرد و قابليتهايش را در كنار آسيبها و معايبش بيان كنيم. نظارت والدين در اين راه اهميت بسيار دارد و نميتوان به بهانه كار و وقت نداشتن به راحتي از كنار آنها گذشت و نبايد زماني كه امنيت اخلاقي فرزندشان به خطر افتاد و دچار مشكلات مختلف شدند تازه به فكر چاره بيفتيم.
سلام من 14 سالمه و مدرسه ی تیز هوشانم اما هر چه قدر اصرار می کنم که برایم گوشی بخرند انگار نه انگار راستش دیگه گلافه شدم و به سرم زده چنان قهر شدیدی بکنم و من حاضرم بمیرم ولی قهرمو فراموش نکنم
