بيست و دومين شبكه تلويزيوني سيما با نام افق از روز 13 خرداد ماه پخش برنامه خود را آغاز كرد. شبكه افق كه تا پيش از راهاندازي نامهاي گوناگوني براي آن ذكر شده بود، قرار است رويكردي فرهنگي داشته باشد؛ رويكردي كه ميتوان آن را ناشي از پيادهسازي شعار امسال در سازمان صدا و سيما دانست.
به گزارش «جوان»، سال گذشته بود كه خبر راهاندازي شبكهاي با محوريت دفاع مقدس در تلويزيون جدي شد، حتي روز بيست و دوم بهمن و سالروز پيروزي انقلاب اسلامي به عنوان زمان احتمالي آغاز پخش آزمايشي اين شبكه نيز اعلام شد، اما با عبور از دهه فجر خبري از راهاندازي اين شبكه نشد تا همه چيز به امسال كشيده شود.
شبكههاي تخصصي راهي براي پاسخ به سليقههابا وجود آنكه بحث تخصصي شدن شبكههاي تلويزيون به اواسط دهه 80 باز ميگردد اما در عمل آنچه به عنوان تخصصي شدن شبكهها رخ داده است، با ظهور شبكههاي ديجيتال بود.
پيش از اين اولين شبكه تخصصي با نام شبكه «خبر» از سال 78 كار خود را آغاز كرد. اين شبكه كه صرفاً به عنوان پخش اخبار و گزارشهاي خبري فعاليت ميكرد، بعد از راهاندازي چند شبكه تلويزيوني استاني به عنوان ششمين شبكه سيماي جمهوري اسلامي آغاز به كار كرد. بعد از آن نيز صحبت از تخصصي شدن شبكهها بود به همين خاطر روي هر شبكه نامي گذاشته شد، به طور مثال در تعريف جديد شبكه دوم سيما به عنوان شبكه زندگي، شبكه سوم سيما با عنوان شبكه جوان و شبكه چهارم سيما شبكه فرهيختگان نام گرفتند كه البته اين نامها بيشتر در رويكردهاي برنامهسازي لحاظ شدند تا اينكه به عنوان شعار شبكه از سوي مردم مورد استفاده قرار بگيرند. در اين رويكرد شبكه دوم بيشتر مختص برنامههاي خانواده محور و كودك و نوجوان شد، شبكه سوم دست به توليد برنامههاي مورد علاقه جوانان زد و مثل سابق نيز برنامههاي ورزشي را پوشش ميداد، شبكه چهارم نيز برنامههايي با محوريت علم، دانش و فناوري را در دستور كار خود قرار داد.
دومين شبكه تخصصي سيما شبكه «آموزش» بود كه امروز با نام شبكه 7 نيز در بين بينندگان برنامههاي سيما شناخته ميشود. اين شبكه نيز شعار «فرصتهاي برابر آموزشي» را براي خود انتخاب كرد. تا پيش از ديجيتاليشدن سيما، شبكه تخصص قرآن و معارف سيما به عنوان هشتمين شبكه سيما كار خود را آغاز نمود. با راهاندازي هر شبكه جديد و رويكرد تخصصي شبكه بينندگاني كه به دنبال علاقهمنديهاي خاص خود بودند با قدرت انتخاب بيشتري ميتوانستند از برنامههاي سيما استفاده كنند. اين كار ميتوانست به صورت مستقيم بر روند كاهش آمار بينندگان سيما اثر گذاشته و حتيالقدور سرعت آن را كند كرده يا حتي جهت نمودار را بر عكس كند.
عصر ديجيتالي سيما و سرعت تخصصي شدنانقلاب ديجيتالي تلويزيون با تأخيري حدود دو دههاي به كشور ما آمد اما آثار آن با سرعت خود را نمايان كرد. ايجاد شبكههاي جديد كه همگي به صورت تخصصي تأسيس شده بودند، اولين دستاورد ديجيتالي شدن است. با وجود آنكه در بسياري از مناطق هنوز پوشش شبكههاي ديجيتالي وجود ندارد و بازار فروش گيرندههاي ديجيتالي هنوز هم گرم است، اما تلويزيون تلاش خود را روي ارضاي ذائقههاي مختلف متمركز كرده است. شبكههايي كه از صبح تا شب براي علاقهمندان، فيلم، سريال، كارتون، مسابقات ورزشي، تبليغ كالا و برنامههاي سرگرم كننده پخش ميكنند و ميخواهند به هر نحو ممكن شده نگذارند كسي بهانهاي براي ديدن ماهواره داشته باشد. با اين كار البته برخي از وظايف شبكههاي سراسري نيز به شبكههاي ديجيتالي سپرده شد، شبكه دو محوريت برنامههاي كودك را به شبكه پويا واگذار كرد و شبكه چهار هم كه بيشتر برنامههايش علمي بود، بخش مهمي از برنامههاي خود را كه فيلمهاي مستند بود به شبكه «مستند» واگذار كرد. اما شبكه سه به رغم ايجاد شبكه «ورزش» هنوز محوريت خود را در پخش مسابقات ورزشي مخصوصاً بازيهاي تيمهاي ملي ايران در رشتههاي مختلف و بازيهاي باشگاهي فوتبال را در مايملك خود حفظ كرده است. از اين نظر شبكه ورزش به عنوان يار كمكي و حتي بازيكن ذخيره شبكه سه فعاليت ميكند. در اين بين راهاندازي شبكه «افق» كه رويكردش را نميتوان در ساير شبكهها مشاهده نمود يا اينكه ريشه فعاليتهاي آن را در ديگر شبكهها رديابي كرد، در اين زمينه يك استثنا است. آمدن افق نه با فعاليتهاي شبكههاي سراسري تداخلي خواهد داشت و نه رويكردي كه اين شبكه اعلام كرده پيش از اين در سيما سابقه داشته است. اگرچه كليت برنامههاي سيما فرهنگي است اما كار تخصصي فرهنگي و پرداختن به فرهنگ دفاع مقدس، كاري نو در تلويزيون به شمار ميرود.
افق پيشروي يك شبكه شبكه افق در ابتداي كار خود است، با آنكه اين شبكه از درج كلمه تكراري و ملالآور «پخش آزمايشي» خودداري كرده است، طي چند روز گذشته به اعلام برنامههاي خود دست زده است كه در بين آنها ميتوان آنونس مستندهاي جذابي را نيز مشاهده كرد. از طرف ديگر در همين گام اول تفاوت عمده در كيفيت تصاوير ارسالي شبكه افق با ساير شبكهها قابل قياس است. بيست و دومين شبكه سيماي جمهوري اسلامي از اين مزيت برخوردار است كه بتواند رويكردي را كه اعلام كرده است بدون رقيب دنبال كند. ساختار اين شبكه به گونهاي است كه بر خلاف اكثر شبكههاي ديجيتالي كه تنها به پخش آثار آرشيوي و غيرتوليدي ميپردازند، دست به توليد محتوا بزند.
توليد محتوا بر محور فرهنگ و توجه به فرهنگ انقلاب اسلامي مثلاً كاري جهادي به شمار ميرود كه ميتواند شبكه افق را در زمره معدود كارهاي جدي صورت گرفته در حوزه فرهنگ طي سال جاري و رهنمود مقام معظم رهبري در اعلام سال اقتصاد، فرهنگ با عزم ملي و مديريت جهادي باشد. جالب اينجا است كه اين شبكه هنوز به صورت رسمي آغاز به كار نكرده كه برخي شروع به انتقاد از آن كردهاند! انتقادهايي كه بيشتر بوي فرافكني از آنها به مشام ميرسد. لازم به ذكر است شبكه افق اعلام كرده كه ديدار بعدياش با بينندگان همزمان با حلول ماه مبارك رمضان خواهد بود.
