با وجود تداخل زماني دو هفتهاي بازيهاي جام جهاني برزيل با ايام ماه مبارك رمضان، روز گذشته مسئولان سيما با خيالي راحت همچون سالهاي گذشته اسامي سريالهاي ماه مبارك رمضان شبكههاي سيما را اعلام كردند.
اين در حالي است كه در ساير كشورهاي اسلامي صاحب صنعت تلويزيون، تداخل زماني پخش سريالهاي ماه رمضان با بازيهاي جام جهاني غوغايي را در فضاي برنامهسازي به راه انداخته و بسياري از برنامهسازان تازهوارد شبكههاي عربي را ناچار به نشستن در خارج از گود كرده است.
به گزارش « جوان »، بازيهاي جام جهاني فوتبال از 22 خرداد ماه آغاز ميشود و تا 22 تير به مدت يك ماه ادامه خواهد داشت. ماه مبارك رمضان نيز احتمالاً از هفتم تير آغاز ميشود. اين دو مناسبت به مدت دو هفته با يكديگر همپوشاني دارند؛ اتفاقي كه به ايام ماه رمضان امسال و برنامههاي مناسبتي آن حال و هواي خاصي ميبخشد. در واقع زماني كه ماه مبارك رمضان آغاز ميشود هنوز 16 بازي مهم از مسابقات جام جهاني باقي مانده است. از نظر برخي شمار زيادي از مخاطبان سريالهاي مناسبتي رمضان امسال جذب پخش زنده بازيهاي جام جهاني ميشوند به خصوص آنكه اكثر بازيهاي تيم ملي نيز در ساعات پر بيننده تلويزيون و شب هنگام به وقت ايران برگزار ميشود و مسئولان سيما نيز گفتهاند كه هر 64 بازي جام جهاني را به طور زنده پخش خواهند كرد.
شاخ و شانه كشيدن سريالسازان عرب براي جام جهانيماه رمضان به عنوان نهمين ماه تقويم قمري در عين حال كه زماني براي عبادت است، دورهاي براي استخراج بهترين توليدات صنعت تلويزيون ايران و ساير كشورهاي اسلامي است؛ روزهايي كه شمار بينندگان تلويزيون و نرخ تبليغات و آگهيهاي بازرگاني به اوج خودش ميرسد و صحبت از برنامههاي تلويزيوني به گفتوگوهاي عاميانه سطح كوچه و شهر كشيده ميشود اما در سيستم دولتي تلويزيون ايران به نظر ميرسد كه انباشت مخاطب و بيننده پاي يك برنامه تلويزيوني و بيمخاطب ماندن برنامهاي ديگر چندان اهميتي نداشته باشد. در اين سيستم تمامي مخاطبان پاي تماشاي بازيهاي جام جهاني از شبكه سوم و ورزش بنشينند يا توجه خود را معطوف به سريالهاي مناسبتي ماه رمضان بكنند فرقي نميكند؛ اهم هزينههاي توليد اين برنامهها پيشتر از منابع دولتي تأمين شده و از مسير پخش آگهيهاي پيش از برنامه و ميانبرنامهاي نيز بخشي از اين هزينهكردها به خزانه صدا و سيما باز ميگردد. بنابراين مهم اين است كه آنها بيننده رسانه ملي باشند و كليت مخاطبان اين رسانه را تشكيل دهند اما اين معادله در ساير كشورهاي اسلامي كه همزمان در تدارك پخش سريالهاي مناسبتي هستند، سر و شكل ديگري دارد.
اخيراً در تركيه گروهي از تهيهكنندگان برنامههاي تلويزيوني با توجه به نزديكي ماه رمضان و نيز آغاز مسابقات جام جهاني به بحث و تبادل نظر درباره همپوشاني اين دو مناسبت ورزشي و مذهبي پرداختهاند. شماري از قدرتمندترين تهيهكنندگان برنامههاي مناسبتي ماه رمضان در تركيه بر اين عقيده بودند كه اين تقارن زماني بر كسب و كارشان تأثيري نميگذارد. اما باقي معتقد بودند كه مسابقات جام جهاني مخاطبان تلويزيون و سريالهاي مناسبتي ماه رمضان را نصف خواهد كرد به اين ترتيب كه بينندگان مرد به سراغ تماشاي بازيهاي جام جهاني خواهند رفت اما بينندگان زن همچنان به تماشاي برنامهها و سريالهاي مناسبتي رمضان وفادار خواهند ماند.
اين حساب و كتابهاي دقيق بيدليل نيست. ماه رمضان امسال براي بسياري از شبكههاي تلويزيوني كشورهاي اسلامي فصل برد يا باخت است؛ براي بسياري از شبكههاي تلويزيوني عربي همچون امبيسي تداخل زماني بازيهاي جام جهاني با فصل تلويزيوني ماه مبارك رمضان مخاطرات بسياري را به همراه دارد. براي برنامهسازان تلويزيوني بخش خصوصي سطح سرمايه مورد نياز براي گرفتن امتياز برنامهسازي در اين ماه به اوج خودش ميرسد و براي آگهيدهندگان نيز سفارش آگهي به اين بازار بيثبات
مخاطرهآميز تلقي ميشود.
بسياري از كشورهاي اسلامي به دليل همپوشاني دو هفتهاي ايام ماه مبارك رمضان با بزرگترين رقابت جهاني فوتبال اعتبارات بيشتري را به ساخت سريالهاي مناسبتي ماه رمضان اختصاص دادهاند. مسابقات جامجهاني فوتبال به دليل محبوبيت فراوان چه در جذب مخاطب و چه در جذب آگهيهاي بازرگاني، رقيبي جدي براي ساير برنامههاي تلويزيوني به شمار ميآيند. اين موضوع باعث شده است كه برنامهسازان خصوصي اين شبكهها به صرافت تهيه برنامههايي بيفتند كه بتواند بهتر از سالهاي گذشته مخاطب را به خود جذب كند. در برخي كشورهاي عربي تازهواردان به عرصه تلويزيون به فكر اين افتادهاند كه جلوي ضرر را از همان ابتدا بگيرند و به خاطر تلاقي ايام ماه رمضان با مسابقات جام جهاني و احتمال عدم بازگشت سرمايه، وارد رقابت ساخت سريالهاي مناسبتي و ويژه اين ماه نشوند. موضوع حياتي براي اين برنامهسازان جذب آگهي است. آنها در هراس هستند كه مبادا در رقابت جذب آگهي بازي را به برنامههاي پخش زنده مسابقات جام جهاني ببازند و در اين بين قدرتمنداني وارد حيطه برنامهسازي ميشوند كه بهترين پلان، برنامهريزي، سناريو و سوژه را داشته باشند و سريالهاي مناسبتي با قابليت رقابت جهاني را بسازند.
بازار براي سريالهاي مصري، سوري و تركي داغ استاين حقيقتي است كه بايد با آن رو به رو شد؛ در طول ماه رمضان كه ماهي مبارك و مشترك ميان كشورهاي اسلامي است، رقابت براي جذب نگاه و توجه بينندگان و نيز جذب دلارهاي تبليغاتي در شبكههاي خصوصي به اوج خودش ميرسد. هيچ حركتي در مسير برنامهسازي بدون در نظرگيري بازگشت سرمايه نيست. شبكهها در سوداي بازگرداندن سرمايههاي بخش خصوصي خود ناگزير از جست و جوي دقيق و پيدا كردن بهترين سريالهاي اين ماه و خريدن حق و امتياز پخش آنها هستند. اين حساسيت فوقالعاده در درجه اول منجر به شكلگيري يك فضاي چالشي و رقابتي در سطح تلويزيون ميشود. از سوي ديگر امسال مسئولان سيما سياست كاهش تعداد سريالهاي مناسبتي ماه رمضان را در پيش گرفتهاند تا توليداتشان بهتر ديده شود. در طول ماه رمضان بسياري از شبكههاي سرگرمي تلويزيوني اسلامي بر اساس رسمي هر ساله بر سر خريد حق و امتياز پخش آخرين سريالهاي تركي، مصري و سوري به شدت با هم رقابت ميكنند. اينكه چرا سريالهاي مناسبتي تلويزيون ايران از اين بازار گرم به دور ميماند شايد دليلش را بتوان در همين فضاي غير رقابتي برنامهسازي دولتي جست و جو كرد. سريالهاي مناسبتي توليد شده در كشورمان كمتر تحت چنين شرايطي ساخته ميشوند و سوداي رقابت و جذب آگهي بيشتر را دارند. شايد براي تلويزيون هم فرقي نداشته باشد كه بيشترين آگهيها را برنامه ورزشي تلويزيون و پخش مستقيم فوتبال از آن خود كند يا يك سريال مناسبتي.
سریالهای ماه رمضون که خیلی وقته دیگه برای مردم جذابیتی نداره. از بس که ... 
