از جمله دلايلي كه اين موضوع را رقم زد، ورود 1+5 به مسائل موشكي و دفاعي و نظامي ايران بود، آنچنان كه سيدعباس عراقچي، معاون وزير خارجه و عضو ارشد تيم مذاكرهكننده بعد از پايان مذاكرات سه روزه در وين گفت: «در همه زمينهها اختلاف داشتيم؛ مسائل دفاعي و نظامي ايران هيچ جايگاهي در مذاكرات ندارد.» با اين حال اما شواهد و ظواهر امر نشان ميدهد همچنان طرفين غربي اصرار بر ورود به مسائل خارج از مذاكره را دارند و در «منطقه ممنوعه» به دنبال حل مسائل هستهاي ميگردند.
پيشرفت بدون تكيه به امريكا
بعد از بنبست هستهاي در دور چهارم مذاكرات، اتفاقاتي در كشورمان رخ داد و اخباري منتشر شد كه حاكي از مقاومت دائمي ايران بر سر خطوط قرمز و عدمعبور از آنهاست. حضور رهبر معظم انقلاب در دانشگاه افسرى و تربيت پاسداري امام حسين (ع) و سخنان ايشان، تأكيد دوبارهاي بود بر اينكه ايران در برابر تهديدات روزافزون دشمنان خود، حاضر نيست برگهاي برنده خود را روي ميز بگذارد. آنچنان كه ايشان خاطرنشان كردند: «ملت ايران توانايى خود را در ميدانهاى مختلف اثبات كرده است، ملت ايران اثبات كرده كه بدون تكيه به امريكا، هم ميشود پيشرفت علمى پيدا كرد، هم ميشود پيشرفت اجتماعى پيدا كرد، هم ميشود نفوذ بينالمللى پيدا كرد، هم ميشود عزت سياسى در دنياى بشريت پيدا كرد.»
اين سخنان و قاطعيت هميشگي رهبر معظم انقلاب اسلامي در حالي بود كه در جريان مذاكرات اخير ايران و 1+5 در وين، پايگاه اطلاعرساني وزارت خارجه امريكا گزارش داد يكي از مقامات ارشد دولت امريكا در ارتباط با دور چهارم مذاكرات و راهحل جامع ايران و 1+5 در «وين» معتقد است: «اينكه بخواهيم در هر لحظه، روند پيشرفت مذاكرات را مورد ارزيابي قرار دهيم، كار درستي نيست و در مورد روند مذاكرات به گفتن همين مطلب بسنده ميكنم كه در اين مرحله، همه گزينههاي مربوط به مذاكره مورد بحث و بررسي قرار ميگيرد.» اين مقام ارشد دولت امريكا در پاسخ به سؤالي در خصوص اختلافات ميان كشورهاي 1+5 درخصوص گنجاندن برنامه موشكي ايران در مذاكرات وين، مدعي شد كه «ما و اروپاييان كماكان در سر ميز مذاكره، با هم متحد هستيم و مسائل مربوط به ايران نيز بايد به صورت كلي و در يك موافقتنامه مورد بحث قرار گيرد و نميتوان مسائل را به صورت مجزا مورد بررسي قرار داد. ما مجدد تكرار ميكنيم كه به دنبال توافق صددرصدي با ايران هستيم، يعني يا توافق در خصوص همه چيز يا هيچ چيز.»
پاسخ رزمايشي به تهديدات لفظي
رزمايش بيتالمقدس 26، اتفاق ديگري بود كه طي دو روز دوم و سوم خرداد به وقوع پيوست. آزمايش جديدترين سلاحهاي نزاجا خصوصاً در عرصه موشكي در اين رزمايش از جمله مواردي بود كه پيام خاصي براي ادامه مذاكرات ايران و 1+5 دارد. اين رزمايش كه با نصب موشكهاي «هوا به هوا» و «هوا به سطح» روي پهپادهاي نزاجا همراه بود، در حالي برگزار شد كه در جريان مذاكرات دور چهارم ايران و 1+5 در وين، جي كارني سخنگوي كاخ سفيد با اشاره به توانمندي موشكي ايران، گفته بود: «همه مسائلي كه موجب نگراني ماست در مذاكرات هستهاي ايران و گروه 1+5 روي ميز است.» اين رزمايش موشكي در كنار وعدهاي كه امير پوردستان فرمانده نيروي زميني ارتش براي برگزاري سه رزمايش تخصصي ديگر و نيز دو رزمايش مشترك ميان نيروهاي ارتش و سپاه تا پايان امسال داده قطعاً ميتواند پاسخي باشد به ادعايي كه چاك هيگل وزير دفاع امريكا در گفتوگو با شبكه «پيبياس» اذعان كرده و گفته «اين كشور به دنبال آن است تا بعد از حل مسئله هستهاي با ايران، مسائل ديگري چون توان موشكي و حمايت تهران از گروههاي مقاومت را در دستور كار قرار دهد. »
ضامن پيشرفت مذاكرات
علاوه بر اين موارد، درست چند روز پيش از مذاكرات دور چهارم، رهبر معظم انقلاب با حضور در ستاد فرماندهي نيروي هوافضاي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي از نمايشگاه دستاوردهاي هوافضاي سپاه بازديد كردند و در آن ديدار با اشاره به اظهارات غيرعاقلانه و غيرهوشمندانه طرف غربي در مذاكره با ايران، بهخصوص تأكيد بر محدود شدن توان موشكي كشور، خاطرنشان كردند: «آنها در حالي توقع محدود شدن برنامه موشكي ايران را دارند كه دائماً در حال تهديد نظامي ايران هستند، بنابراين چنين توقعي، احمقانه و ابلهانه است.»
اين سخنان در كنار سخنان رئيسجمهور كشورمان در مراسم رونمايي از دستاوردهاي جديد هستهاي كه تأكيد كرده بود: «در زمينه فناوري هستهاي عقبنشيني نخواهيم كرد» اين اميدواري را براي ملت به ارمغان ميآورد كه ذرهاي حق مردم در مسير مذاكرات از بين نخواهد رفت و به هر ترتيب در برابر زيادهخواهي 1+5 مقاومت خواهد شد. تأكيد و صراحت بيان وزير امور خارجه و تيم مذاكرهكننده نيز حاكي از اين واقعيت است كه توانمندي موشكي ايران نه تنها مورد بحث و مذاكره قرار نخواهد گرفت كه ضامن و شرط پيشرفت مذاكرات است. آنچنان كه محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه ايران روز سهشنبه، 23 ارديبهشت پس از گفتوگو با كاترين اشتون، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا، گفت: «من به شما اطمينان ميدهم كه بحث دفاع جمهوري اسلامي و امكانات دفاعي ما موضوع مذاكره نخواهد بود.»
همچنين خبرگزاري رويترز در گزارش روز جمعه 26 ارديبهشت از قول يكي از مقامات ايراني حاضر در جلسه مذاكرات هستهاي به نكته جالبي درباره درخواست امريكاييها در اين مورد و واكنش ظريف اشاره كرده است. رويترز مينويسد: «روز چهارشنبه هيئت امريكايي مشخص كرد كه خواستار بحث درباره برنامه موشك بالستيك ايران و جنبههاي نظامي احتمالي در تحقيقات هستهاي قبلي ايران است اما چنانكه يك مقام ايراني حاضر در اين جلسه گفت وزير خارجه ايران، محمدجواد ظريف تنها خنديد و اين اظهارات را ناديده گرفت.»
