هشدار
روسیه
دیمیتری
مدودف نخست وزیر روسیه سه شنبه 30 اردیبهشت اعلام کرد که روسیه و قدرتهای غربی در آستانه
جنگ سرد جدیدی برسر بحران اوکراین قرار گرفته اند. مدودف تاکید کرد که جنگ سرد جدید
به آهستگی اما به طور قطع آغاز خواهد شد. وی با انتقاد از واکنش باراک اوباما رئیس
جمهوری آمریکا به بحران اوکراین، از اینکه واشنگتن در سالهای اخیر هیچ اقدامی برای
بهبود روابط مسکو و کی یف نکرده است، ابراز تاسف کرد.
نخست وزیر
روسیه در عین حال تاکید کرد که مسکو نتیجه انتخابات ریاست جمهوری اوکراین را به رسمیت
نمیشناسد زیرا ارزش و قانونی بودن این انتخابات در صورت عدم شرکت مردم در رای گیری 25 می، کاملا زیر سئوال خواهد رفت، ضمن اینکه
از دیدگاه مدودف، برگزاری این انتخابات هیچ کمکی به حل مشکلات در اوکراین نخواهد کرد. مدودف همچنین گفت که معتقد است اوباما باید
دو موضوع بحران اوکراین و بهبود روابط کی یف و مسکو را محتاطانه و با درایت و سیاست
بررسی می کرد.
مدودف نخست
وزیر روسیه در عین حال
به امریکا درباره دخالت در امور اوکراین هشدار داد. وی تاکید کرد که غرب باید تضمین
بدهد که در امور داخلی اوکراین مداخله و یا این کشور را جذب ناتو نخواهد کرد. وی افزود،
روسیه ملزم نیست درخصوص وحدت و یکپارچگی ارضی اوکراین تضمینی بدهد و هرگز چنین تعهداتی
نداده است. نخست وزیر روسیه گفت در واقع این آمریکا و کشورهای اروپائی هستند که باید
تعهد دهند در امور داخلی اوکراین مداخله و یا آن را جذب ناتو نکنند.
مدودف تاکید
کرد، غرب باید به ساکنان شرق اوکراین تضمین دهد که امکان سخن گفتن به زبان روسی را
از آنها سلب نخواهد کرد و یا تندروهای وابسته به جناح راست اقدام به کشتار آنها نخواهد
کرد. مدودف گفت، به صورت کلی سیاست آمریکا درقبال مسکو و مسئله تجارت بین الملل، کوته
بینانه است و در حال حرکت به سمت دوره جدید جنگ سرد قرار دارد. نخست وزیر روسیه با
اشاره به امتناع شرکت های آمریکایی و اروپایی از شرکت در نشست بین المللی اقتصادی سنپترزبورگ
در اواخر این هفته گفت، واشنگتن ایدئولوژی را مقدم بر منافع تجاری متقابل قرار داده
که راه به جایی نمی برد.
واکنش
آمریکا
ویکتوریا
نولاند، معاون وزیر امور خارجه امریکا اعلام کرد اگر انتخابات ریاست جمهوری 25 می دراوکراین
مختل و خشونت ها در این کشور تشدید شود، تحریم های شدیدتر و گسترده تری در انتظار روسیه
خواهد بود. معاون وزیر امور خارجه امریکا درخصوص اظهارات سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه
روسیه که گفته است اوکراین در آستانه جنگ داخلی قرار دارد، گفت اصلا چنین چیزی نیست
و فقط در برخی مناطق مانند اسلویانسک و کراماتورسک در شرق اوکراین شاهد خشونت هایی
بوده ایم و ساختمان هایی تصرف شده اند اما این وضع، نگرش و دیدگاه های بیشتر مردم اوکراین
را منعکس نمی کند. ویکتوریا نولاند افزود معتقدیم مسئله جدایی طلبی در شرق اوکراین
از طرف های خارجی ایجاد شده است. ویکتوریا
نولاند معاون وزیر امور خارجه امریکا مدعی شد در حال حاضر بیشتر مناطق اوکراین وضعیت
آرامی دارد و مردم در خصوص این فرصت برای رای دادن اشتیاق زیادی دارند اما طرفداران
روسیه تلاش می کنند این روند را مختل کنند. معاون وزیر امور خارجه امریکا گفت در نخستین
مذاکرات ملی در اوکراین در چهاردهم ماه مه 2014، نمایندگانی از جناح های مختلف و از
احزاب مختلف از شرق این کشور شرکت داشتند. ویکتوریا نولاند تاکید کرد طرفداران روسیه
در شرق اوکراین نیز باید سلاح خود را زمین بگذارند و در مذاکرات شرکت کنند.
افزایش
تنش ها
به نظر
می رسد که تنش بین روسیه و آمریکا بر سر اوکراین وارد مرحله جدیدی شده است. از یک
سو روسها هشدارهای خود در قبال مواضع و اقدامات آمریکا را تشدید کرده و حتی مدودف
نخست وزیر روسیه که کمتر در این باره اظهار نظر می کرد، اکنون به صراحت سخن از
شروع جنگ سرد جدید بین روسیه وغرب می گوید و از سوی دیگر خانم نولاند معاون وزیر
خارجه آمریکا با متهم کردن روسیه به دخالت در اوضاع داخلی اوکراین، صحبت از تشدید
تحریم ها علیه روسیه می کند. بدین ترتیب با نزدیک شدن به موعد برگزاری انتخابات
ریاست جمهوری اوکراین که مسلما در وضعیت آینده این کشور نقشی مهم خواهد داشت، حامیان
دو طرف منازعه در اوکراین، اکنون بیش از پیش به تهدید مستقیم یکدیگر می پردازند. این
در حالی است که غربی ها عملا برای کمک به دولت موقت اوکراین دست به کار شده اند تا
در آستانه انتخابات ریاست جمهوری این کشور، این دولت از پشتوانه مالی و اجتماعی
برخوردار گردد.
در این
راستا اتحادیه اروپا اولین بسته کمکی خود را
به اوکراین اعطا کرد. در این زمینه سیم کالاس کمیسیونر اقتصادی اتحادیه اروپا که به
اوکراین سفر کرده است اعلام کرد که اولین بسته کمکی به کی یف مبلغ یکصد میلیون یورو
خواهد بود. وی افزود که این بخشی از کمک یک میلیارد و 610 میلیون یورویی اتحادیه اروپا
به اوکراین با هدف مقابله با بحران اقتصادی این کشور است. کالاس همچنین گفت که این کمک به شرط اجرای
سیاست اقتصادی ویژه در اوکراین ارائه خواهد شد.
اوکراین
که با بحران اقتصادی دست و پنجه نرم می کند با کمک اتحادیه اروپا می تواند مشکلات اقتصادی
خود را با اصلاحات اقتصادی حل کند. باید انتظار داشت که با افزایش کمکهای مالی غرب
به اوکراین، فشار روسیه نیز برای تادیه بدهی های گازی اش از اوکراین تشدید شود تا بدین
ترتیب دولت غرب گرای اوکراین با تنگناهای بزرگتری مواجه گردد.
طرح
جدید در کنگره آمریکا
با
افزایش تنش ها بین روسیه و آمریکا، تلاش ها برای برای ممنوعیت همکاری تسلیحاتی آمریکا
و روسیه در کنگره آمریکا شدت گرفته است. در این راستا نمایندگان دو حزب دموکرات و جمهوریخواه در کنگره
آمریکا در ادامه تهدید به افزایش تحریم های ضد روسی، طرحی را برای ممنوعیت معاملات
تسلیحاتی و همکاری نظامی با شرکت تسلیحاتی " روسو برون اکسپورت "روسیه ارایه
کردند. این طرح، انعقاد قرارداد میان وزارت دفاع امریکا " پنتاگون "، و شرکت
تسلیحاتی " روسوبرون اکسپورت " روسیه را ممنوع می کند. این طرح که
" تحریم جنگ افزارهای روسی 2014 " نام دارد، هرگونه قرارداد همکاری میان
وزارت دفاع آمریکا و شرکت های داخلی و خارجی را که با این شرکت تسلیحاتی روسی کار می کنند ممنوع می کند. پنتاگون هم اکنون
یک قرارداد 553 میلیون دلاری با شرکت تسلیحاتی روسی " روسوبرون اکسپورت
" دارد، که بمنظور خرید بالگردهای ترابری برای ارتش افغانستان منعقد شده است.
به گفته سناتورهای حامی این طرح، دخالت های روسیه در اوکراین، تجارت با آن کشور را
به موضوعی غیرقابل قبول تبدیل کرده است. این در شرایطی است، که مقامات کرملین، پیشتر
در خصوص اعمال تحریم های یکجانبه آمریکا علیه روسیه به کاخ سفید هشدار داده بودند.
گسترش
دامنه تحریمها
گفتنی
است با ادامه بحران اوکراین، آمریکا در راس بلوک غرب سعی دارد تا با اعمال فشارهای
بیشتر به روسیه بویژه در ابعاد اقتصادی و با افزایش تحریم ها علیه این کشور، روسیه
را وادار نماید تا سیاست خود در قبال اوکراین را تغییر دهد. در این راستا ارائه
طرح اخیر از سوی دو سناتور آمریکایی به مفهوم گسترش ابعاد تحریم ها به جنبه نظامی
و بویژه موضوع خرید تسلیحات روسی است. این در حالی است که با ادامه تنش ها بین روسیه
و غرب بر سر اوکراین و اجرایی شدن برخی تهدیدات غربی ها علیه روسیه، به نظر می رسد
که بین غربی ها بویژه اروپاییها وحدت نظر چندانی برای تشدید اقدامات مجازات گونه علیه
روسیه و یا قطع همه همکاری ها وجود ندارد.
اساسا در این باره که تا چه حد سخت گیری در برابر مسکو در جریان بحران اوکراین معقول
و مناسب است همچنان اختلاف نظر در اتحادیه اروپا حاکم است.
کما اینکه
سازمان فضایی اروپا چندی قبل از ادامه همکاری این سازمان با روسیه خبر داد. ژان ژاک
دوردین دبیر کل سازمان فضایی اروپا اعلام کرد، این سازمان هیچ تمایلی برای قطع همکاری
های خود با روسیه ندارد و به همکاری های مشترک خود با مسکو ادامه خواهد داد. اعلام
تصمیم سازمان فضایی اروپا برای ادامه همکاری ها با روسیه در حالی انجام گرفته است که
سازمان فضایی آمریکا " ناسا "NASA پروژه های مشترک خود با روسیه را به علت اقدام اخیر
این کشوردر الحاق شبه جزیره کریمه به خاک خود متوقف کرد. با این همه اقدام ناسا در
لغو همکاری های مشترک با روسیه نه تنها با مخالفت کارشناسان روسی روبرو شده بلکه انتقادات
زیادی را نیز در بین فضانوردان و کارشناسان آمریکایی در پی داشته است.
در
مقابل روسیه نیز اعلام کرد که همکاریهای فضایی خود با آمریکا در زمینه فضا نوردی
بویژه موضوع انتقال فضانوردان آمریکایی را ممنوع می کند. به طور کلی با گسترش
دامنه بحران اوکراین که از دیدگاه آمریکا و اتحادیه اروپا، روسیه به عنوان عامل برانگیزاننده
و تحریک کننده آن شناخته شده است، اکنون چشم انداز تشدید تحریم ها علیه روسیه بیش از
هر زمان دیگر بچشم می خورد. با این حال باید دید غربی ها و بویژه اروپاییها تا چه حد
قادر به تحمل پیامدهای تحریم ها علیه روسیه از یک سو و از دست دادن منافع اقتصادی و
مالی خود از سوی دیگر هستند.
باید به
خاطر داشت که روسیه به عنوان یک کشور بزرگ و صنعتی دارای روابطی گسترده و پیچیده باغرب
و بویژه اتحادیه اروپا است و به همین لحاظ تعلیق و یا قطع این روابط در بسیاری موارد
دشوار است. بلکه همانگونه
که در مورد ادامه همکاری های فضایی بین اروپا و روسیه شاهد آن هستیم اساسا چاره ناپذير است.
