يكي از خصايل نكوهيده و ناشايست ما ايرانيان در امروزه روز استفاده از واژهها و اصطلاحات بيگانه و اضافه كردن اين واژهها به فرهنگ لغت شكستهبستهاي است كه به نام زبان فارسي مزين است در حالي كه اين فرهنگ لغت و به اصطلاح گنجينه واژگاني فارسي مجموعهاي از بسياري از واژههاي انگليسي، عربي، مغولي، فرانسه و... ميباشد.
جالب اينجاست كه بسياري از مسئولان ما در استفاده از اين واژهها و اصطلاحات يد طولايي دارند و به زعم خود كاربرد چنين واژههايي مشخص، نطق و سخن آنان را بالا ميبرد.
در حالي كه اينگونه نيست و لطماتي كه از اين حيث به فرهنگ و زبان ما وارد ميآيد بر هيچكس پوشيده و موضوع بحث اين نوشتار نيست.
اما موضوع بحث ما بازار داغ كاربرد واژه «سونامي» است كه اين روزها به كرات از زبان مسئولان و متوليان محيطزيست شنيدهايد.
به طور مثال آقاي كمالالدين پيرمؤذن، دبيركل فراكسيون محيطزيست مجلس شوراي اسلامي صبح ديروز در كنفرانس ملي محيطزيست كه در اردبيل برگزار شده بود به بحرانهاي زيستمحيطي حال حاضر كشور اشاره كرده و در خصوص بحران درياچه اروميه گفته است: «سونامي نمك محصول بيتدبيريها در خشك شدن درياچه اروميه است به طوري كه سونامي نمك در حال پيشروي است و پايتخت كشورمان را تهديد ميكند.» وي در ادامه ميافزايد: «محيط زيست ما به دليل بيتوجهي در سالهاي گذشته و اجراي طرحهاي مختلف آسيب آفرين و در حوزه زيست محيطي با خطر نابودي و دگرگوني اساسي روبهرو است به طوري كه بنده معتقدم طبيعت ايرانزمين ترور شده است.»
پيرمؤذن در ادامه به حديثي از پيامبر اكرم (ص) اشاره ميكند كه ميفرمايند: «من از فقر اقتصادي بر امتم نگران نيستم بلكه از سوءمديريتها هراسناكم.» وي در بخش ديگري از سخنراني خود به آمارهاي تخريبي زيستمحيطي اشاره ميكند و راه چاره را مشاركت مردمي ميداند و ميگويد: «همه پروژههاي عمراني و فعاليتهاي زيربنايي بايد با نگاه پيوست زيست محيطي طراحي و اجرا شود و ما در اين حوزه راهي جز مشاركت جستن آحاد مردم در حل مشكلات و بمباران بحران زيست محيطي نداريم.»
با اين اوصاف چند نكته اساسي بر اين سخنان مترتب است كه در ادامه مطرح ميشود.
يك: «سونامي» واژهاي ژاپني و معادل واژههاي «آبلرزه» در زبان فارسي است كه در مناطق جنوبي كشور به آن «عرباله» گفته ميشود. در اين رابطه دكتر حسن نگارش، جغرافيدان و دانشيار جغرافيا در مقالهاي كه در چهارمين كنگره بينالمللي جغرافيدانان جهان اسلام در سال 89 قرائت كرده در مورد اين واژه گفته است: «سوناميها امواج اقيانوسي هستند كه به دليل وقوع زمينلرزهها و زمين لغزشهاي بزرگ كه در كف اقيانوسها رخ ميدهند، ايجاد ميشوند.» اين جغرافيدان در ادامه نوشته است: «امواج عظيم سونامي ابتدا آب سواحل را به سوي خود ميكشند و سپس با ارتفاع بسيار بلند بين 30 تا 50 متر و سرعتي كه گاه به 800 كيلومتر در ساعت ميرسد به ساحل حملهور ميشوند.» با اين احوال، معلوم نيست كاربرد واژه سونامي در هشدارهاي آقاي پيرمؤذن منتج به چه تعبير و تفسير يا پيشينه ذهني است؟ آن هم براي درياچهاي كه بيش از 60 درصد آن خشك شده و لباس دريا و اقيانوس بر اندام نحيف اين درياچه مظلوم زار ميزند!
دو: در آخرين روزهاي دي ماه سال گذشته از آقاي پيرمؤذن خبري با تيتر «نگراني مجلس از سونامي كشتار حيات وحش كشور و ضرورت بازنگري در قوانين محيطزيست» منتشر شد. جالب اينجاست كه مهمترين ضعف قوانين زيست محيطي به خود مجلس شوراي اسلامي بر ميگردد كه روزنامه جوان به كرات در اين خصوص مطلب منتشر كرده است كه اين ضعف مجلس تمام حوزههاي محيطزيست كشور از جمله معضلات درياچه اروميه و كشتار حيات وحش را تحتالشعاع اهمالكاري خود قرار داده است و در اين رابطه هشدار نمايندگان محترم مجلس مصداق صادق ضربالمثلي است كه ميگويد «فلاني با چوپان گريه ميكند و با گرگ دنبه ميخورد!»
سه: در بخشي از سخنان اين نماينده محترم آمده، «سونامي نمك محصول بيتدبيريها در...» كه اين سخن به گونهاي عيان دولت تدبير و اميد را هم در خشكشدن اين درياچه مقصر دانسته است. در حالي كه اين دولت لااقل در اين معضل خاص و براي جلوگيري از مهاجرت شش ميليون سكنه اطراف درياچه اروميه عزمي جدي دارد و از دومين روز سال 93 ستادي به نام ستاد احياي درياچه اروميه را تشكيل داد كه دست بر قضا اولين و محوريترين اقدام اين ستاد مهار و تثبيت نمكهاي موجود در كف درياچه از طريق مالچ و خاك رس است.
متأسفانه هر مسئولي ساز خود را ميزند و عدم هماهنگي در اين زمينه موجب تشديد معضلات است.
