درخواست جدید
روسیه
سرگئی لاوروف در
حاشیه نشست شورای اروپا که با حضور بیش از 30 وزیر امور خارجه از بالغ بر 47 هیات نمایندگی
سیاسی از کشورهای مختلف از جمله اتحادیه اروپا در وین برگزار شد، با اشاره به تلاش
های همتای آلمانی خود برای برگزاری دومین نشست ویژه اوکراین در ژنو تاکید کرد:
درصورت برگزاری نشست دوم ژنو درمورد اوکراین، مخالفان دولت این کشور باید به گفت و
گو ها دعوت شوند و در مذاکرات مربوط به تحولات این کشور حضور داشته باشند.
لاوروف در پایان
نشست دو روزه وزرای خارجه شورای اروپا در دیدار با فرانک والتر اشتاین مایر وزیر
امور خارجه آلمان تصریح کرد روسیه آماده برگزاری نشستی دوباره در ژنو بر سر بحران اوکراین
است. با این
همه به گفته وی پیش شرط برگزاری این نشست این
است که علاوه بر روسیه، آمریکا، اوکراین و نمایندگان اتحادیه اروپا، می بایست نمایندگان
مخالفان دولت موقت اکراین نیز در این نشست حضور داشته باشند.
از دیدگاه
لاوروف برگزاری نشستی که از نیروهای مخالف دولت نماینده ای در آن حضور نداشته باشد
بی فایده بوده و طرفین را به یک راه حل نزدیک
نخواهد کرد. در مقابل فرانک والتر اشتاین مایر نیز هشدار داد که همه طرف ها باید تلاش
کنند تا از بروز یک فاجعه و جنگ تمام عیار در اوکراین جلوگیری شود. اشتاین مایر همچنین
خواستار برگزاری کنفرانس دیگری در ژنو پیش از موعد انتخابات ریاست جمهوری اوکراین در4
خرداد ( 25 می) به منظور پایان دادن به درگیری ها در این کشور شده
و رایزنی ها برای برگزاری این نشست را در دستور کار خود قرار داده است. گفتنی است
وزیر امور خارجه آلمان در مصاحبههایی هشدار داد که اوکراین به وقوع یک جنگ نزدیک میشود.
گفتنی است ارتش اوکراین
در چند روز گذشته اقدام به تهاجم نظامی در شرق این کشور کرده اما پیشرفت چندانی نداشته
و مخالفان دولت جديد تاکنون مواضع خود را در شهر اسلاویانسک محکم نگاه داشته و سه بالگرد
ارتش اوکراین را سرنگون کرده اند. میخائیلو کووال کفیل وزارت دفاع اوکراین در توضیح
اینکه چرا عملیات نظامی ارتش اوکراین در شرق کشور طولانی شده و دستاورد کمی داشته است،
می گوید: ما دو راهکار داریم؛ یکی این است که از ادوات سنگین نظامی استفاده کنیم و
همه چیز را نابود کنیم و راهکار دیگر محاصره و نابودی تدریجی محرکان خشونت است که ما
راهکار دوم را اجرا می کنیم.
درخواست پوتین
"ولادیمیر پوتین"
رئیس جمهوری روسیه چهارشنبه 17 اردیبهشت در دیدار با " دیدیه بورخالر" رئیس
دوره ای سازمان امنیت و همکاری اروپا در مسکو از مناطق هوادار روسیه در شرق اوکراین
خواست تا همه پرسی یکشنبه21 اردیبهشت(11 می) را به تعویق بیندازند. رییس جمهوری روسیه
در عین حال از نقشه راه سازمان امنیت و همکاری اروپا برای حل بحران اوکراین حمایت کرد.
پوتین برگزاری انتخابات ریاست جمهوری را در اوکراین "حرکتی در جهت درست"
ارزیابی و در عین حال تاکید کرد در صورتی که حق مردم اوکراین پس از برگزاری این انتخابات
تامین نشود، این اقدام کمکی به حل بحران نخواهد کرد. پوتین در مقابل از مقامات کی یف
خواست هر چه سریعتر به همه عملیات نظامی و تنبیهی خود در جنوب شرقی این کشور پایان
دهند.
طرفداران روسیه در
شرق اوکراین قرار بود پنجشنبه تصمیم خود را در مورد تعویق همه پرسی در مورد « استقلال
» دونتسک را اعلام کنند. در این چارچوب دنیس پوشیلین رهبر روس گرایان در دونتسک اوکراین
تاکید کرد، همه پرسی استقلال در شرق این کشوریکشنبه 21 اردیبهشت
برگزار خواهد شد كه در اين روز با آراء 92 درصدي براي خودمختاري دونتسك به
پايان رسيد. وی تاكيد كرده بود که تاریخ برگزاری همه پرسی به تعویق نخواهد افتاد.
این موضع رهبر مخالفان
در دونتسک بر خلاف خواسته ولادیمیر پوتین برای تعویق برگزاری همه پرسی در مناطق جنوب
شرق اوکراین بود که بر حل بحران اوکراین از طریق گفت و گو تاکید کرده بود. در جریان
درگیری های خونین اخیر در شرق اوکراین تاکنون صدها نفر کشته و زخمی شده اند. این در
حالی است که وزارت امور خارجه اوکراین پنجشنبه 18 اردیبهشت با انتشار بیانیه ای آمادگی دولت این کشور را برای
آغاز گفت و گوهای ملی با نمایندگان تمام مناطق این کشور اعلام کرد.
در این بیانیه با
انتقاد از رویکرد روسیه در مورد مسایل اوکراین تصریح شده است که به جای صدور بیانیه
باید اقدامات واقعی انجام داد. وزارت خارجه اوکراین اضافه کرده است: موضع اوکراین بر
آمادگی برای گفت و گوهای واقعی در چارچوب های دوجانبه و چندجانبه برای رفع مسالمت آمیز
تهدیدها علیه این کشور و مردم آن استوار شده است. در بیانیه همچنین نقش سازمان امنیت
و همکاری اروپا در امور بین المللی برای رفع تنش ها مهم توصیف و از آن استقبال شده
است.
گسترش دامنه
بحران
اوکراین در ماههای
اخیر دچار بحران سیاسی شده است و بسیاری از ساکنان روس تبار مناطق شرق و جنوب این کشور
با دولت غربگرای آن که در ماه فوریه پس از سرنگونی دولت ویکتور یانوکوویچ روی کار آمده
است، مخالفت می کنند. شواهد حاکی از آن است که بحران اوکراین با وجود تلاش هایی
مانند برگزاری نشست دو روزه وین که با حضور کشورهای اروپایی بمنظور رایزنی در باره
راههای پایان دادن به این بحران برگزار شد، کماکان در حال گسترش است.
در این راستا
دامنه درگیری ها در شرق اوکراین همچنان توسعه یافته و طرفین درگیری بر عزم خود
بمنظور رسیدن به اهداف شان تاکید می کنند. در واقع افزایش خشونت ها در اوکراین لحن
دیپلماسی بین المللی را نیز تغییر داده است بطوری که حتی کشورهای محتاط اروپایی نیز
اکنون از احتمال جنگ در این کشور بزرگ اروپای شرقی صحبت می کنند. این در حالی است که
آمریکا هر گونه تلاشی برای همه پرسی در شرق اوکراین را تقلبی دانسته و تهدید کرده که
اگر روسیه از این مساله برای اعزام نیرو و انضمام بخش های بیشتری از خاک اوکراین به
خاک روسیه استفاده کند، تحریم های بیشتری علیه مسکو اعمال خواهد شد.
در عین حال
ادامه این بحران تاثیرات آشکاری بر اوضاع امنیتی منطقه اروپای شرقی نهاده است و جدا
از افزایش استقرار نیروهای نظامی روسیه در مرزهای غربی و ناتو در کشورهای همجوار اوکراین، شاهد برگزاری
رزمایش ها و افزایش آمادگی های نظامی روسیه و ناتو هستیم. در این زمینه ژنرال فلیپ
بریدلاو فرمانده نیروهای ناتو در اروپا تاکید کرد، باید استقراردائمی نیروهای ناتو
در بخش هایی از شرق اروپا را مد نظر قرار داد که این مساله نتیجه طبیعی افزایش تنش
بین روسیه و اوکراین خواهد بود.
ناتو در هفتههای
اخیر و پس از تشدید تنش در روابط روسیه و اوکراین نیروهای خود را به صورت موقت در شرق
اروپا مستقر کرده که این اقدام ناتو با انتقاد شدید روسیه روبرو شده است. رهبران ناتو
قرار است اوایل سپتامبر در "ولز" تشکیل جلسه دهند. بریدلاو اخیرا نیز تاکید
کرده بود، از دورانی که روسیه یک شریک برای ناتو به شمار می رفت عبور کرده ایم و اکنون
در یک زمان و دوران بسیار بسیار متفاوت قرار داریم و کشورهای عضو ناتو باید این مساله
را در نظر بگیرند.
این در حالی است
که وزارت امور خارجه روسیه پنجشنبه 18 اردیبهشت در واکنش به اظهارات دبیرکل ناتو مبنی
بر اینکه اثری از خروج نیروهای روسی از مرزهای اوکراین مشاهده نمیشود، اعلام کرد که «راسموسن کور است.»طبق این بیانیه اظهارات آندرس
فوگ راسموسن، دبیرکل ناتو که در توییتر منتشر شده است، درست نقطه مقابل سخنان ولادیمیر
پوتین، رئیسجمهوری روسیه است. وزارت خارجه روسیه اعلام کرد: ما پیشنهاد میکنیم که
این آدم کور برود و سخنان ولادیمیر پوتین را که در هفتم مه منتشر شده است، بخواند.
با توجه به تنش های
بی سابقه میان روسیه و ناتو و اقدامات سازمان ناتو برای اعمال فشار بر روسیه با تقویت
حضور نظامی در دریای سیاه، ژنرال سرگئی شایگو وزیر دفاع روسیه اعلام کرد که این
کشور سه میلیارد دلار برای تجهیز ناوگان خود در دریای سیاه هزینه می کند. به گفته
شویگو توسعه استقرار و تاسیسات و رزمناوها و زیردریایی های ناوگان دریای سیاه روسیه
در چارچوب برنامه فدرال "ایجاد سیستم استقرار ناوگان دریای سیاه در
قلمرو روسیه تا سال 2020 " انجام می گیرد.
وزیر دفاع روسیه گفت: در چارچوب این برنامه 48 مرکز نظامی در بندر نووراسییسک و شهر
تمریوک و شهرک اوتاش روسیه راه اندازی شده است.
وی خاطرنشان کرد:
پایگاه اصلی ناوگان دریای سیاه روسیه بندر سواستوپل در شبه جزیره کریمه است و روسیه
به توسعه تاسیسات این پایگاه استراتژیک توجه خاص دارد.ناوگان دریای سیاه روسیه که
شامل حدود 40 فروند ناو است، به عنوان ضامن مرزهای جنوبی روسیه و ابزار موازنه
قدرت روسیه در دریای سیاه و مدیترانه محسوب
میشود. الحاق شبه جزیره کریمه از اوکراین به روسیه در مارس 2014 باعث شدیدترین بحران
بین روسیه و غرب پس از پایان جنگ سرد شده است. ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه در
آوریل 2014 تصریح کرد که واکنشهای روسیه درباره کریمه تا حدودی واکنش به توسعه ناتو
در شرق اروپا بود.
جمع بندی
به نظر می رسد روسیه
پس از مذاکراتی که مقامات ارشد این کشور از جمله وزیر امور خارجه و رئیس جمهور روسیه
با مقامات غربی در جریان نشست اخیر در وین و نیز در مذاکرات دوجانبه پوتین با مقامات
غربی داشته اند به این جمع بندی رسیده اند که تا حدی از شتاب تحرکات روس گرایان مخالف
دولت اوکراین در شرق این کشور بکاهند و امکان رسیدن به مصالحه ای در این باره با غرب
را فراهم نمایند.
درخواست تعویق برگزاری
همه پرسی از سوی پوتین در این چارچوب قابل تحلیل است. با این همه مخالفت صریح و آشکار
رهبر مخالفان در دونتسک با خواسته پوتین، می تواند گامی به عقب در مسیر کاهش سطح تنش
ها در اوکراین قلمداد شود. بویژه اینکه علاوه بر ادامه درگیری ها در شرق و جنوب اوکراین
برخی گزارشها حاکی از صف آرایی نیروهای اوکراینی در مرز این کشور با روسیه است. در
این زمینه وزارت دفاع روسیه اعلام کرد دولت اوکراین پانزده هزار نیروی نظامی نزدیک
مرزهای دو کشور مستقر کرده است. نگرانی غرب تا کنون به اقدامات جدی متناسب با سطح نگرانی
ها برای ناامید کردن پوتین از دستیابی به اهداف خود در اوکراین منجر نشده است. آمریکا
و اتحادیه اروپا تحریم های محدودی علیه برخی افراد و شرکت های کوچک روسی اعمال کرده
اند. ناتو نیز تصریح کرده که برای محافظت از اوکراین وارد جنگ نخواهد شد و بجای آن
تدابیر دفاعی از کشورهای عضو ناتو در مجاورت اوکراین را تقویت می کند.
