تيم مذاكره كننده هستهاي ايران به سرپرستي محمد جواد ظريف، وزير امور خارجه از روز دوشنبه براي انجام دور جديدي از مذاكره با 1+5 به وين رفته و خوشبينيها براي پيشرفت مذاكرات بيش از اندازه است. با اين حال، مذاكرات نه چندان راضي كننده ايران باآژانس كه دوشنبه شب تمام شد، ممكن است گفت و گوهاي ايران با 1+5 را هم تحت تاثير قرار دهد. آژانس ميگويد كه از پاسخهاي ايران درباره «اي بيدبليو» موسوم به «چاشني انفجاري» كه هم كاربرد غير نظامي دارد و هم استفاده نظامي و هستهاي، راضي نشده است. ايران طبق توافق 7 مادهاي 20 بهمن 92 با آژانس، تا روز پنجشنبه 25 ارديبهشت ماه مهلت دارد به برخي از ابهامات آژانس درباره فعاليتهاي هستهاي گذشته پاسخ بدهد.
به گزارش «جوان» محمد جواد ظريف وزير امور خارجه به همراه عباس عراقچي، معاون حقوقي و بينالملل وزارت خارجه، مجيد تختروانچي معاون اروپا و امريكاي وزارت خارجه، اميرحسين زمانينيا مشاور حقوقي وزارت خارجه و حميد بعيدي نژاد مدير كل سياسي وزارت خارجه از روز دوشنبه به وين رفتهاند تا چهارمين دور مذاكرات سياسي بين ايران با 1+5 را برگزار كنند، مذاكراتي كه به فاصلهاي حدودا يك هفتهاي بعد از مذاكرات كارشناسي بين كارشناسان وزارت خارجه با 1+5 انجام ميشود. در حالي كه تيمهاي كارشناسي ايران و 1+5 در روزهاي پاياني هفته قبل براي نگارش بخشي از متن توافق جامع هستهاي مذاكره كرده بودند، آن طور كه «سرگئي ريابكوف» رئيس تيم مذاكره كننده روس در 1+5 گفته، احتمالا در دور اخير مذاكرات، بخشهايي از توافقنامه جامع هستهاي ايران تنظيم و نهايي خواهد شد. منابع رسمي در تهران از جمله علي اكبر صالحي، رئيس سازمان انرژي اتمي گفتهاند كه ايران و 1+5 از اختلافات قبلي بر سر رآكتور آب سنگين اراك عبور كردهاند. برخي منابع غير رسمي هم ميگويند كه بخشهايي از مسائل مربوط به سطح بازرسيها و سطح كاهش تحريمها بين طرفين حل شده است ولي اختلافاتي جدي بين طرفين از جمله بر سر تعداد سانتريفيوژ هايي كه ايران ميتواند داشته باشد، همچنان باقي است. لس آنجلس تايمز، روز يكشنبه در گزارشي نوشت كه تعداد سانتريفيوژ هايي كه ايران در دوره توافق جامع ميتواند حفظ كند، جزو موارد اختلافي جدي است. روزنامه جوان روز دوشنبه 22 ارديبهشت ماه 1393، در گزارشي به عنوان «پايههاي توافق جامع «پلكاني» بين ايران و 1+5» بخشهايي از توافقات به دست آمده را منتشر كرد.
توافق 7 مادهاي تكميل نشده
علاوه بر اختلاف بر سر سانتريفيوژها، نتيجه نه چندان رضايت بخش مذاكرات دوشنبه شب بين ايران و آژانس، نيز ممكن است بر روند مذاكرات جاري بين ايران با 1+5 هم اثر گذار باشد. ايران طبق توافق 7 ماهاي 20 بهمن ماه 1392 با آژانس متعهد شده بود كه تا 25 ارديبهشت 1393(پنجشنبه) به بخشي از ابهامات آژانس درباره فعاليتهاي گذشته و حال خود پاسخ بدهد. يكي از ابهامات مطرح شده در توافق 7 مادهاي كه ايران بايد به آن پاسخ بدهد، مربوط است به «ابعاد نظامي احتمالي (PMD)» برنامه هستهاي ايران. آژانس اتمي مدتهاست از ايران خواسته توضيحاتي در مورد شواهد تحقيق درباره ساخت چاشني انفجاري پيش از سال ۲۰۰۳ ارائه كند. ايران تا چند ماه قبل اعلام ميكرد دو شرط براي پاسخ به اين پرسش آژانس دارد: اول اينكه آژانس اسناد اين ادعاها را ارائه كند و دوم اينكه اين پاسخ بخشي از يك مداليته جامع باشد. با اين حال، ايران در 20 بهمن ماه 1392 در توافق 7 مادهاي با آژانس پذيرفت در چند مرحله، به ابهامات آژانس (خارج از يك مداليته جامع) جواب بدهد. در چارچوب همين توافق 7 بندي، يك تيم از بازرسان آژانس به سرپرستي «ماسيمو آپارو» هفته قبل براي بازديد از معدن ساغند، كارخانه اردكان يزد و مذاكره درباره برخي ديگر از موارد ذكر شده در توافق وارد كشور شدند. برخي منابع دو هفته پيش گزارش كردند كه ايران پاسخ ابهامات آژانس درباره «چاشنيهاي انفجاري» را در قالب پرسشنامه تحويل آژانس داده است. بهروز كمالوندي، سخنگوي سازمان انرژي اتمي هم چند روز قبل گفته بود كه از هفت اقدام مورد توافق بين ايران و آژانس، ايران تقريبا تمام موارد را انجام داده و «برداشت اوليه» ايران اين است كه «بازديدهاي اخير بازرسان راضيكننده بوده» است. براساس گزارش بلومبرگ، آژانس روز دوشنبه بعد از سه ساعت مذاكره با ايران اعلام كرد كه ايران براي اجراي كامل اقدامات شفافسازي كه بايد تا روز پنجشنبه (توافق 7 مادهاي) انجام دهد، كارهاي ديگري هم بايد انجام بدهد. همچنين بر اساس گزارش بيبيسي، رضا نجفي، سرپرست هيئت ايراني پس از ترك جلسه با خبرنگاران سخن نگفت و در بيانيه آژانس نيز آمده است كه ايران چند قدم برداشته و چند فعاليت مرتبط ادامه دارد. از طرف ديگر، سه ديپلمات كه نام آنها فاش نشده، به آسوشيتدپرس گفتهاند كه ايران در پاسخهاي رسمي اخيرش به آژانس همچنان پافشاري كرده است كه چاشنيها ربطي به برنامه اتمي ندارند و براي انفجارهاي متعارف و نيز مصارف غيرنظامي ساخته شدهاند. همچنين اولي هاينونن كه تا سال ۲۰۱۰ در آژانس اتمي سازمان ملل مسئول تحقيق درباره برنامه اتمي ايران بود به آسوشيتدپرس گفته است كه پاسخ تازه ايران همان چيزي است كه اين كشور در سال ۲۰۰۸ ارائه كرده بود. در چنين شرايطي، برخي منابع ميگويند كه عدم توافق بين ايران وآژانس ممكن است بر مذاكرات جاري بين ايران و 1+5 كه از ديروز در وين شروع شده اثر منفي بگذارد. بلومبرگ ديروز نوشت: «نشانههايي وجود دارد كه پيشرفت اندك بر سر مذاكرات مربوط به بازرسيهاي آژانس ازتحقيقات مشكوك به ساخت سلاح هستهاي توسط ايران، موجب پيچيدهترشدن روند ديپلماسي براي پايان دادن به مناقشه هستهاي ايران شود، مذاكراتي كه از روز سهشنبه در وين از سر گرفته شده است. »
10 الي 15 سال؟
تعيين تكليف «ابعاد نظامي احتمالي(PMD)» يكي از مواردي است كه نه تنها در چارچوب مذاكرات ايران با آژانس به آن پرداخته ميشود، بلكه تيم مذاكره كننده ايراني در 1+5 نيز در چارچوب توافق جامع با طرفهاي غربي نيز در حال مذاكره بر سر آن است. منابع مطلع كه از نزديك جريان مذاكرات ايران و 1+5 را دنبال ميكنند ميگويند كه حتي اگر ايران و 1+5 به توافق جامع بر سر برنامه هستهاي ايران نيز دست پيدا كنند، موضوع ابعاد نظامي احتمالي جزو پيچيدهترين مسائلي است كه ممكن است اصل توافق را تحت تاثير قرار دهد. يك ناظر آشنا به ابعاد حقوقي مذاكرات هستهاي در گفتوگو با «جوان» گفت: « تعداد موضوعات مربوط به ابعاد نظامي احتمالي كه آژانس ميتواند مطرح كند به قدري زياد است كه حل كامل آنها ممكن است 10 الي 15 سال طول بكشد.» به گفته او، موضوعي كه بحث را پيچيدهتر ميكند، شيوه گزارشهاي آژانس است كه تقريبا در همه آنها يك جمله تكراري وجود داشته و خواهد داشت: « آژانس در وضعيتي قرار ندارد كه درخصوص فقدان فعاليتها و مواد هستهاي اعلام نشده ايران اطمينان موثقي ارائه دهد، بنابراين نميتواند نتيجهگيري كند كه تمامي مواد هستهاي در ايران براي فعاليتهاي صلحآميز هستند. »
