كنگره امريكا با تصويب اصلاحات جديد بر لايحه اختيارات دفاع ملي سال 2015، دولت اوباما را موظف به تقويت حضور نظامي خود در خليج فارس در وراي توافق هستهاي احتمالي با ايران در چارچوب 1+5 كرده است.
ديپلماتهاي بلند پايه دولت اوباما هفته آينده دور جديدي از مذاكرات هستهاي با ايران را براي نگارش توافق جامع شروع ميكنند و درباره دستيابي به يك توافق پايدار هستهاي با ايران خوشبين هستند. بسياري، چنين توافقي را تحت تاثير استراتژي موسوم به «چرخش شرقي (Eastern Pivot)» ميدانند و معتقدند كه واشنگتن ميخواهد با كاهش درگيريهاي امنيتي خود در خاورميانه، تمركز امنيتي بيشتري بر حوزه شرق آسيا و به خصوص چين داشته باشد. در حالي كه بسياري از كارشناسان در ابتداي طرح استراتژي چرخش شرقي در سال 2011، كاهش تعهدات امنيتي امريكا در خاورميانه راناممكن ميدانستند، حالا گروهي از نمايندگان كنگره نيز سعي دارند از داخل امريكا سمت و سوي شرقي رويكردهاي امنيتي امريكا را به چالش بكشند. نخستين نشانههاي بازنگري دولت امريكا در استراتژي چرخش شرقي، در اوكراين بروز كرد، جايي كه دولت اوباما اعلام كرده بود نقطه ثقل تمركز امنيتي خود را از اروپا به شرق آسيا منتقل خواهد كرد. بحران اوكراين و تقويت حضور نظاميان امريكايي در كنار سربازان ناتو در شرق اروپا، استراتژي چرخش شرقي دولت اوباما را زير سؤال برد تا جايي كه برخي منابع امريكايي، از «مرگ چرخش آسيايي امريكا» سخن گفتند. نشنال اينترست روز هشتم مي 2013 (چهار روز قبل) نوشت: «اگر اوباما ميخواهد در تغيير توازن ( به سمت شرق) موفق باشد، . . . بايد به دنبال بستهاي از اصلاحات هزينهاي. . . باشد به شكلي كه اعتماد را به تعهدات امنيتي امريكا به دوستان و متحديني كه به آنها تعهد دارد، برگرداند.» سايت راستگراي «ميليتاري. دات كام» نيز در تحليلي نوشت كه بحران اوكراين چرخش امريكا به آسيا را با سؤال مواجه كرده است.
پيوست امنيتي براي توافق با ايران
فراتر از بحران اوكراين، دولت امريكا براي تعديل حضور خود در خاورميانه، نه تنها با مشكلات امنيتي روبهرو است، بلكه در داخل امريكا نيز با مقاومتهاي جدي روبهرو شده است. روز شنبه همين هفته، گروهي از نمايندگان كنگره امريكا، با اصلاح «لايحه قانون اختيارات دفاع ملي سال 2015 (NDAA)»، بخشي را به آن اضافه كردند كه دولت اوباما را موظف ميكند به رغم حركت به سمت توافق هستهاي با ايران، حضور نظامي خود در خليج فارس را تقويت كند. در متن اين لايحه از نام جعلي خليج عربي استفاده شده است. كنگره امريكا ميگويد در شرايطي كه ايران در حال تقويت حضور نظامي خود در خليج فارس است، دولت امريكا بايد نيروهاي نظامي خود را به شكلي در اين منطقه تقويت كند كه قادر به پاسخ به تهديد ايران باشد. اين لايحه با اين فرض طراحي شده كه دولت اوباما احتمالاً به يك توافق هستهاي با ايران خواهد رسيد ولي دولت اوباما را موظف ميكند كه براي اين توافق خود يك پيوست امنيتي داشته باشد. اين لايحه دولت امريكا را موظف ميكند كه در هرگونه توافق جامع بر سر برنامه هستهاي ايران بايد به چشماندازهاي نظامي اين برنامه نيز رسيدگي شود. كنگره امريكا ميگويد كه براي ايالات متحده خطير است كه حضور و آرايش رو به جلو و مستحكمي در منطقه خليج فارس داشته باشد تا از برداشتن گامهاي تهاجمي ايران جلوگيري نمايد. اين لايحه دولت امريكا را موظف كرده كه همكاري امنيتي خود را با كشورهاي خليج فارس و اسرائيل به نحوي تشديد كند كه آنها براي مقابله با حمله احتمالي ايران آمادگي داشته باشند. تقويت همكاريهاي امنيتي از اين طريقها انجام خواهد شد: «تأمين هزينههاي پايگاههاي كليدي استراتژيك در خليج فارس در قبال بودجه وزارت دفاع امريكا و نهايي كردن «توافقهاي دفاعي و وضعيت نيرو» با كشورهاي حوزه خليج فارس» اين لايحه جديد، يكي از چند ابزاري است كه كنگره امريكا سعي دارد با استفاده از آنها روند مذاكرات هستهاي كاخ سفيد با ايران را در چارچوب 1+5 شفاف كند. پيتر پوسكام و جكي والورسكي كه نويسندگان اصلي اين لايحه هستند، دولت اوباما را موظف كردهاند تا از آخرين وضعيت توافق موقت هستهاي با ايران به كنگره گزارش بدهد. اين لايحه تلاش دارد كه دولت اوباما را موظف كند تا اطلاعات مذاكرات هستهاي با ايران را كه بخشهاي عمدهاي از آن محرمانه باقي مانده، به كنگره هم بدهد.
