با آغاز بحران در سوريه، قدرتهاي غربي و همپيمانان منطقهاي آنها گام هاي خود را براي شعله ور کردن نزاع در اين کشور به کار گرفتند و به هدايت و تجهيز گروه هاي تروريستي، به بهانه حمايت از مخالفان دولت اسد اقدام کردند. در اين بين سهم کشورهاي اروپايي از اعزام تروريست به سوريه نيز قابل توجه بود. اين تروريست ها داراي گرايش هاي سلفي ـ وهابي هستند و از جمله حاميان خط مشي القاعده محسوب مي شوند.
نکته قابل تامل در انتقال اين شورشيان و تروريست ها از کشورهاي خود به سوريه اين است که بحران سوريه نوعي تروريستم بين المللي را به وجود آورده است که ممکن است اين تروريست هاي بين المللي و سازمان يافته، پس از سوريه راهي کشور و يا منطقه اي ديگر شوند و در آنجا نيز آشوب به پا کنند. چنين امري به خطري بالقوه براي کشورهاي اروپايي مبدل شده است.
رشد افراط گرايي
مطالعات صورتگرفته در سطح تمامى كشورهاى جهان بهمنظور رصد ميزان وقوع خصومتهاى مذهبى در طى سالهاى اخير، نشان مىدهد كه اين حوادث از روند رو به رشدى در سطح جهان برخوردار بوده اند. مركز پژوهشهاى «پيو» که از سال 2007 به بررسي محدوديتها و خصومتهاى مذهبى در سراسر جهان پرداخته، در گزارش سال 2014 خود اذعان نموده که يكسوم از 198 كشور و قلمرو تحت مطالعه در سال 2012، شاهد سطح بالا و بسيار بالايى از خصومتهاى اجتماعى پيرامون مسائل مذهبى بودهاند. اين رقم در طى شش سال گذشته بىسابقه بوده است. به نحوي که طى اين مدت، تعداد كشورهايى كه هدف حملات تروريستى با بهانههاى مذهبى بودهاند، دو برابر شده است. در سال 2012، اينگونه حملات در يكپنجم يعنى 20 درصد كل كشورهاى جهان اتفاق افتاده است؛ در حالىكه اين عدد در سال 2007، حدود 9 درصد بود.
اين بررسي نشان مي دهد که افراطگرايي و بنيادگرايي در سراسر جهان افزايش چشمگيري يافته و بالتبع منطقه اوراسيا نيز از چنين امري جدا نبوده است. در سال هاي اخير بواسطه بحران سوريه و بوجود آمدن نوعي تروريسم بين المللي، عناصري از کشورهاي اوراسيايي نيز وارد نبرد در اين کشور شده اند.
تروريسم بين المللي
بنا به برآوردهاي محققان انگليسي و مجله جينز در سال 2013، در سوريه قريب به 100 هزار شبه نظامي که يک هزار گروهک تشکيل داده بودند، عليه دولت بشار اسد ميجنگيدند. 10 هزار نفر از اين تعداد را ميتوان تروريست ها و مزدوران خارجي دانست که به سازمانهاي تروريستي بين المللي وفادارند. معروف ترين اين گروهها «جبهه النصره» و «دولت اسلامي عراق و شام» هستند که در سلسله اعمال تروريستي و آدم رباييهاي پي در پي، براي خود نام پر آوازه اي ساختند. حدود 30 الي 35 هزار نفر ديگر به اعتقادات گروه اول گرايش دارند و به تعبير اين نشريه، اسلام گرايان راديکالي هستند که براي به دست آوردن زمام امور سوريه تلاش مينمايند. 30 هزار نفر اسلام گرايان معتدل هستند و 30 هزار نفر ديگر ملي گرايان غير مذهبي مي باشند. همچنين گروه داعش 5 هزار و 500 جنگجوي خارجي دارد که ستون فقرات اين گروه در عمليات هاي حساس به شمار مي رود.
در ماه دسامبر 2013، انستيتوي تحقيقات دفاعي سلطنتي انگلستان در گزارشي اعلام کرد که تعداد مزدوران سعودي در سوريه بين 5 تا 8 هزار نفر ميباشد. طبق جدول موجود در اين گزارش، تونس، فلسطين و عراق هر کدام حدود 4000 نفر، ليبي حدود 4500 نفر، از يمن 1800 تن و از چچن نيز 1700 تن در جنگ سوريه شرکت کرده اند. کشورهايي چون پاکستان، افغانستان، اردن، ترکيه، کويت، آمريکا و فرانسه هم در اين فهرست قرار دارند. همچنين برآوردها نشان مي دهد که بين ۴۰۰ تا ۲۰۰۰ اروپايي از سال ۲۰۱۱، در سوريه در حال مبارزه عليه رژيم بشار اسد هستند. اين تعداد بيانگر آن است که شمار اروپاييهايي که در سوريه ميجنگند، بيشتر از مجموع تعداد اروپاييهايي است که در جنگهاي افغانستان و عراق شرکت داشتند. همچنين نام شورشياني از آلباني، بلغارستان، دانمارک، فرانسه، بريتانيا، کوسوو، سوئد و اسپانيا در ميان کشته شدگان ثبت شده است.
گزارش مرکز بین المللی مطالعات افراط گرایی در دانشگاه لندن حاکی از آن است که ۶۰۰ تروریست از ۱۴ کشور اروپایی در سوریه حضور دارند و به همراه تروریست های کشورهای عربی و اسلامی در حال جنگ با نظام حاکم در سوریه هستند. به موجب این گزارش، تروریست های اروپایی از آغاز بحران در سوریه یعنی اوایل سال ۲۰۱۱ تاکنون در حال جنگ با ارتش سوریه هستند. ظاهرا این تروریست ها دارای ملیت های اتریشی، اسپانیایی، سوئدی، آلمانی و انگلیسی هستند. اغلب این افراد نیز تبعه انگیس هستند که تعداد آنها بالغ بر ۲۸ تا ۱۳۴ نفر است. به موجب این گزارش، ۲۰۰ نفر از مجموع ۶۰۰ تروریست اروپایی متعلق به بلژیک، هلند و ایرلند هستند که ۷ تا ۱۱ درصد تروریست های خارجی در سوریه را تشکیل می دهند. همچنین ۳۰ تا ۹۲ از این تروریست ها از فرانسه راهی سوریه شده اند و ۱۴ تا ۸۵ نفر نیز تبعه بلژیک و ۱۰۷ نفر نیز تبعه هلند هستند. در این گزارش اعلام شده است که شماری از تروریست های اروپایی موجود در سوریه جزء کشورهای آلبانی، فنلاند و کوزووو هستند. "پیتر نیومن" که ناظر بر تهیه گزارش مذکور بوده است معتقد است: این رقم اگرچه زیاد نیست اما بیانگر این است که افراط گرایان بین المللی چگونه با سرعت خود را به کانون درگیری های مسلحانه سوق می دهند و بسیج شدن برای جنگ در سوریه بیش از درگیری های دیگر در منطقه برای این افراد اهمیت دارد. در اين ميان تروريست هاي مزدور آمريكايي و صهيونيستي نيز حضور دارند.
چشم انداز تيره
مهمترين پيامد حضور تروريست هايي از کشورهاي اوراسيا در سوريه، به چالش کشيده شدن امنيت ملي آنها مي باشد. زيرا چنانچه افراد ستيزه جويي که در نبرد عليه دولت سوريه حضور دارند، با کسب تجربه جنگي به کشورهاي خود بازگردند، آنگاه کنترل اين افراد براي دولت ها کار سختي خواهد بود. زيرا آنها تجربه حضور در ميدان نبرد را داشته اند و نه تنها مي توانند دست به عمليات تروريستي بزنند، بلکه مي توانند تجربه هاي تروريستي خود را نيز به ديگران منتقل نمايند.
به همين دليل بعضی از کشورهای اروپایی مانند فرانسه، بلژیک و انگلیس که اتباع آنها برای جنگ به سوریه رفته اند، نگران بازگشت آنها با تفکرات افراطی هستند. البته به نظر میآید بیشترین تعداد تروریست هایی که از اروپا به سوریه میروند، تبعه فرانسه هستند. به همین دلیل نهادهای اطلاعاتی فرانسه همه کسانی را که از جنگ در سوریه باز گشتهاند، به دقت زیر نظر دارند، چرا که این نگرانی وجود دارد که برخی از آنان داخل فرانسه دست به اقدامات تروریستی بزنند. برخی از این تروریستها نیز شناسایی نشدهاند و نهادهای اطلاعاتی فرانسوی از این نگران هستند که این دسته از تروریست ها آنها را به بدترین صورت غافلگیر کنند.
