قرار است انتخابات رياستجمهوري مصر در روزهاي 26 و 27 مي برگزار شود و آخرين مهلت براي ثبتنام كانديداهاي اين انتخابات روز يكشنبه 20 آوريل بود. با سپري شدن اين روز معلوم شد كه تنها دو نفر مبارزات انتخاباتي را از سوم ماه مي آغاز خواهند كرد. اين دو نفر ژنرال عبدالفتاح السيسي و حمدين صباحي هستند كه هر كدام به ترتيب با ارائه فهرستي از امضاي 200 و 30هزار هوادار خود در كميسيون انتخابات ثبتنام كردند. به اين ترتيب، مردم مصر بعد از انتخابات 2012 بار ديگر پاي صندوق رأي خواهند رفت تا رئيسجمهور خود را مشخص كنند اما همين تعداد كم كانديداهاي انتخاباتي خود گواه تفاوت اساسي اين انتخابات با انتخابات دو سال پيش است.
انتخاباتهاي متفاوت
شكي نيست كه انتخابات آتي رياستجمهوري به طور كامل متفاوت خواهد بود با انتخاباتي كه دو سال پيش انجام شد. اولين و مهمترين تفاوت در جابهجايي قدرت از نظاميان به غيرنظاميان است. قيام افسران در 1952 به حكومت پادشاهي در مصر خاتمه داد اما اين كشور را دچار دوران طولاني از حاكميت نظاميان كرد كه تا زمان سقوط حسني مبارك در پنجم فوريه 2011 ادامه داشت. انتخابات رياستجمهوري 2011 بعد از اين دوره طولاني از حاكميت نظاميان نويدبخش عصر جديدي براي مصر بود تا آن كه براي نخستين بار، يك غيرنظامي بر كرسي رياستجمهوري اين كشور تكيه بزند. اكنون، دو سال از آن موقع گذشته و آمدن ژنرال عبدالفتاح السيسي به كارزار انتخاباتي گوياي اين واقعيت است كه عصر جديد مصر زمان بسيار كوتاهتر از حتي يك دوره رياستجمهوري داشت و بار ديگر اين نظاميان هستند كه قدرت را در اين كشور به دست ميگيرند. اگر حاكميت غيرنظاميان به عنوان يك شاخص اساسي و مهم در استقرار نظام مردمي در نظر گرفته شود، پس ميتوان گفت كه انتخابات 2012حداقل بر مبناي اين شاخص يك گام به سوي استقرار نظام مردمي بود و انتخابات آينده گامي به عقب.
تفاوت مهم ديگر در تعداد كانديداهاي انتخاباتي است. در حالي كه تنها دو نفر براي انتخابات آينده ثبت نام كردهاند، كانديداهاي انتخابات 2012 بسيار بيشتر از اين تعداد بودند به نحوي كه كميسيون انتخابات 13 كانديدا را براي مبارزات انتخاباتي تأييد كرد. نكته جالب توجه اينجا است كه عبدالعزيز سلمان، دبير كل كميته عالي انتخابات، اعلام كرده حتي در صورت انصراف يكي از دو كانديدا باز انتخابات با حضور كانديداي باقيمانده برگزار خواهد شود. با توجه به قاطعيت السيسي در اين انتخابات به نظر ميرسد كه اشاره سلمان به حمدين صباحي باشد، گذشته از اينكه او به اين صورت آمادگي كميسيون انتخابات براي برگزاري انتخاباتي بر مبناي آري و نه را نيز اعلام كرده است. بنا بر اين، تفاوت قابل توجه در تعداد كانديداها و به طور طبيعي تفاوت در ورود جريانهاي سياسي به انتخابات گواه بر اين است كه اين دور از انتخابات نسبت به دو سال قبل يك عقبگرد سياسي اساسي خواهد بود.
چگونگي رقابت
اكنون كه حمدين صباحي تنها گزينه مقابل السيسي است، اين مسئله به طور طبيعي مطرح ميشود كه رقابت اين غيرنظامي با ژنرال چگونه خواهد بود. نكته نخست در تحليل اين موضوع مربوط ميشود به جايگاهي كه السيسي از زمان بركناري محمد مرسي در تابستان سال گذشته به دست آورده است. محمد مرسي سال گذشته در حالي آماده پشت سر گذاشتن نخستين رياستجمهوري خود بود كه موج اعتراضات عليه او به اوج خود رسيده بود و السيسي در آن موقع از اين فرصت استفاده كرد تا به عنوان فرمانده ارتش وارد عمل شود. او در شامگاه سوم ژوئيه با قرائت بيانيهاي محمد مرسي را از رياستجمهوري بركنار كرد و عدلي منصور را به صورت موقت به جاي او گذاشت. اين اقدام از او دو چهره در جامعه مصر ساخته به صورتي كه بخشي از اين جامعه او را ناجي مصر ميدانند و دسته ديگر با نفرت از او ياد كرده و او را عامل اصل خونريزيها طي يك سال اخير ميدانند. بنابراين، او حداقل در بخشي از جامعه مصر از چنان محبوبيت بالايي برخوردار است كه ميتواند مطمئن از حمايت اين بخش باشد هر چند كه بخش ديگر با تنفر از او ياد كنند. مسئلهاي كه حمدين صباحي با آن روبهرو است در اين جايگاه السيسي است به اين صورت كه با وجود اين جايگاه چگونه خواهد توانست با او رقابت كرده و اميد به پيروزي در انتخابات داشته باشد. صباحي با رهبري جنبش مردمي به عنوان فردي چپگرا شناخته ميشود و از اين جهت ميتواند تا اندازهاي از حمايت نيروهاي چپ مصر برخوردار باشد اما اين مقدار به هيچ وجه براي رقابت با السيسي كافي نيست. در واقع، اگر صباحي نتواند حمايت هواداران مرسي و به عبارتي، اعضا و هواداران اخوانالمسلمين را به دست بياورد ديگر شانسي براي پيروزي در انتخابات نخواهد داشت. شايد صباحي بتواند در اين مدت تلاشي براي ارتباط با اخوانالمسلمين بكند اما آن تعداد از رهبران و اعضاي دستگير نشده اين گروه به ياد دارند كه همين فرد از رهبران جبهه نجات ملي بود كه نقش عمدهاي در سرنگوني مرسي داشت. بنابراين، بعيد است كه اخوانالمسلمين حاضر به حمايت از صباحي شود جدا از اينكه ديگر جريانهاي سياسي مصر نيز كمتر حاضر خواهند شد در رقابت با السيسي از صباحي حمايت كنند. اين وضعيت از رقابت بين صباحي و السيسي نشان ميدهد كه انتخابات رياستجمهوري ماه مي برخلاف انتخابات دو سال پيش انتخاباتي يكسويه و به نفع ژنرال السيسي خواهد بود و حضور صباحي در اين انتخابات تنها يك عامل نمايشي خواهد بود تا آن كه ژنرال بتواند با كارت انتخابات آخرين گامهاي خود را به سوي كاخ رياستجمهوري بردارد.
