تبديل شعار سال 93 به يك گفتمان مسلط اجتماعي و حركت بر مبناي آن، ميتواند بسياري از مشكلات كشور را در كوتاهترين زمان حل كند و تحولاتي را در شأن ملت ايران براي اعتلا و پيشرفت پديد آورد. تبيين منطقي و مستدل شعار سال، از جمله كارهاي ضروري براي گفتمانسازي است. در شعار سال مبني بر «اقتصاد و فرهنگ، با عزم ملي و مديريت جهادي»، عزم ملي از جايگاه و اهميت ويژهاي برخوردار است.
اساساً هدف راهبردي شعار سال براي تحقق در مقطع كنوني با توجه به جميع اقتضائات زماني،قوي شدن ملت ايران و افزايش اقتدار ملي در مواجهه با دشمنان است. توجه به دو حوزه اقتصاد و فرهنگ به صورت مستقل از يكديگر و همچنين با لحاظ تأثير متقابل آنان بر يكديگر و به ويژه توجه به نقش اساسي فرهنگ در همه مسائل و از جمله مسائل اقتصادي،براي ارتقاي قدرت ملي در شرايط كنوني يك ضرورت است. ملت ايران براي قوي شدن بايد در دو حوزه اقتصاد و فرهنگ تحولات اساسي پديد آورد. از مفهوم شعار سال، اينگونه برداشت ميشود كه فقط و فقط در پرتو «عزم ملي» و با «مديريت جهاد» ميتوان تحولات مورد نظر در دو حوزه اقتصاد و فرهنگ را براي تحقق آن هدف راهبردي پديد آورد. از اين رو، كالبدشكافي و دقت در مفاهيم «عزم ملي» و «مديريت جهادي» يك ضرورت است و اين نوشتار به اختصار، «عزم ملي» را از منظر شعار سال مورد بررسي قرار ميدهد.
عزم ملي از جمله واژگان كليدي است كه در بيانات رهبر معظم انقلاب اسلامي طي دو دهه گذشته همواره به كار برده شده و به لحاظ اهميت، از سوي معظمله در شعار سال گنجانده شده. اين واژه تركيبي از دو بخش «عزم» و «ملي» تشكيل شده است. عزم از نظر لغوي به معناي آهنگ نمودن براي كاري و دل نهادن در كوشش كردن، اراده استوار و.. است. از نظر لغوي بين «عزم» و «اراده»، تفاوتهاي ظريفي وجود دارد. اراده به معناي خواست،طلب و آهنگ چيزي را نمودن است و عزم به اراده پايدار و استوار گفته ميشود. از همين روي به كسي كه قصد جدي و قطعي براي سفر دارد، گفته ميشود آن فرد عازم سفر است.
از نظر اصطلاحي عزم را به عنوان صفتي براي توصيف انسانهاي داراي اراده قوي به كار بردهاند؛ ارادههايي كه براي رسيدن به مقامات معنوي بالا همچون خليفهالله شدن ضروري است. بر مبناي چنين تعريف اصطلاحي است كه حضرت امام خميني (ره) در كتاب چهل حديث خود، «عزم» را جوهره انسانيت و ميزان امتياز انسان دانسته و بر اين اعتقاد هستند كه تفاوت درجات انسان، به تفاوت عزم و اراده قوي او است. از منظر حضرت امام (ره)، انسان تا داراي عزم قوي و اراده نافذ نباشد، به بهشت و مقامات عالي نميرسد. در واقع انسانهاي با عزم و اراده قوي ميتوانند از موانع رشد و تكامل عبور كرده و بر عكس، انسانهاي سست اراده و فاقد عزم،در پشت موانع تكامل و رشد متوقف شده و سقوط مينمايند.
براي واژه «ملي» تعاريف مختلف شده، لكن در اينجا آنچه مربوط به ملت ايران است را، «ملي» گويند. در اين واژه تركيبي، مراد از «عزم ملي»، همانا اراده قوي و نافذ براي ملت در سطوح مختلف از رهبري و كارگزاران نظام گرفته تا تودههاي مردم و مجموعه نهادهاي مدني است.
با توجه به مفهوم «عزم ملي» ميتوان گفت، رهبر فرزانه انقلاب اسلامي انتظار دارند تمامي مسئولان و دولتمردان و كارگزاران نظام از يك طرف و آحاد مردم از هر قشر و صنفي از طرف ديگر، با عزم و اراده قوي و پايدار، تحولات مورد نظر در دو حوزه اقتصاد و فرهنگ را پديد آورند.به عنوان مثال، در حوزه اقتصاد بايد در پرتو عزم ملي، اقتصاد ضعيف و آسيبپذير كنوني را به يك اقتصاد مستحكم، مقاوم و پويا تحت عنوان «اقتصاد مقاومتي» تبديل نمود. اقتصادي مستحكم و آسيبناپذير است كه مردممحور باشد. در اين نوع اقتصاد، دولت سياستگذار است و نظارت را بر اساس ريلگذاري كه كرده، انجام ميدهد.
بنابراين مردم در تبديل اقتصاد ايران به يك اقتصاد مقاومتي، داراي نقش اساسي و بيبديل هستند. اين نقش در حوزههاي گوناگون از سرمايهگذاري و توليد گرفته تا مصرف را شامل ميشود. نقشها در اين حوزهها، فقط در پرتو عزم ملي ايفا خواهد شد. اگر در اقتصاد مقاومتي، اصل بر تكيه بر توان داخلي و كاهش وابستگي به خارج است، بايد توليد داخلي را رونق بخشيد.
رونق توليد داخلي، در گرو توجه مردم در حوزه مصرف به كالاهاي ساخت داخل كشور است. در اينجاست كه با عزم ملي و يك اراده پايدار و قوي همگاني، فرهنگي اقتصادي را در حوزه مصرف بايد متحول ساخت و تمامي نگاههاي مردم ايران را از توجه به كالاهاي خارجي به هر دليل، متوجه كالاهاي ساخت داخل نمود. اين رويگرداني از كالاهاي خارجي به سمت كالاهاي داخلي، بايد بر مبناي يك تحول فرهنگي و تغيير ملاكها و معيارهاي مصرف پديد آيد. در اين تحول فرهنگي، در فرهنگ مصرف، منافع شخصي و خانوادگي ديگر تنها ملاك براي تصميمگيري نخواهد بود. در فرهنگ متحول شده مصرف، اقتدار ملي، عزت ملي و منافع ملي، شاخصهاي تصميمگيري براي خريد و مصرف خواهند بود. بر همين مبنا ميتوان گفت با تحول فرهنگي و بر اساس فرهنگ متحول شده توليد و در پرتو «مديريت جهادي» ميتوان ارتقاي كيفيت كالاهاي توليد داخل را نويد داد.
بنابراين اگر دولت و مردم در انتظار بهبود وضعيت و حل مشكلات و پيشرفت ايران هستند، بايد تحول در دو حوزه فرهنگ و اقتصاد را در پرتو «عزم ملي» و «مديريت جهادي» دنبال كنند. «عزم ملي» در شعار سال، اين پيام را دارد كه هيچكس در تحقق شعار سال بدون مسئوليت نيست و هر فردي با هر جايگاه و موقعيتي، داراي نقش، وظيفه و مسئوليت است.
