جان كري، وزير امور خارجه امريكا با بيان اينكه دولت اين كشور در تلاش براي نزديك كردن طرفين مذاكرات صلح به يكديگر با محدوديتهايي روبهرو است گفته است به تلاشهايش در اين راستا ادامه خواهد داد اما نميتواند بنيامين نتانياهو، نخست وزير اسرائيل يا محمود عباس، رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين را به ادامه مذاكرات وادار كند. اظهارات كري يادآور يك ضربالمثل قديمي است كه ميگويد: «ميتوان يك اسب را پاي آب كشاند اما نميتوان آن را مجبور كرد آب بنوشد». الان زمان نوشيدن آب فرا رسيده است اما ظاهراً هيچ يك از طرفين تشنه نيستند. جان كري در حالي نااميدانه از مذاكرات سازش سخن ميگويد كه در خلال نزديك به هشت و نيم ماه گذشته 39 بار با مقامات فلسطين و بيش از 40 بار نيز با مقامات اسرائيل ديدار و گفتوگو كرده است.
علائم و شاخصهاي موجود از بنبست مجدد مذاكرات سازش ميان تشكيلات خودگردان و رژيم صهيونيستي و شكست تلاشهاي ميانجيگرانه جان كري وزير امور خارجه امريكا حكايت دارد. كري در آخرين سفر خود دوشنبه قبل وارد سرزمينهاي اشغالي شد و با وجود اينكه به مدت دو ساعت با بنيامين نتانياهو نخست وزير رژيم صهيونيستي در بيتالمقدس گفتوگو كرد اما ملاقاتي را كه براي دوشنبه شب با محمود عباس رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين برنامهريزي شده بود، لغو كرد. به نوشته روزنامه امريكايي نيويورك تايمز اقدام محمود عباس براي پيوستن به 15 آژانس بينالمللي سبب شد جان كري، ديدار خود را با رهبري اين تشكيلات لغو كند. اين در حالي است كه مجمع عمومي سازمان ملل متحد نهم آذر ماه 91 مصادف با 29 نوامبر 2012 با 138 رأي موافق،
9 رأي مخالف و 41 رأي ممتنع به درخواست تشكيلات خودگردان فلسطيني براي ارتقاي وضعيت عضويت كشور فلسطين در سازمان ملل متحد رأي مثبت داد كه بر اساس اين رأي، وضعيت فلسطين در اين سازمان از نهاد ناظربه عنوان كشور ناظر غيرعضو تبديل شد. ارتقاي موقعيت فلسطين در سازمان ملل اين امكان را به اين تشكيلات ميدهد كه در 48 سازمان و كنوانسيون بينالمللي از جمله ديوان كيفري بينالمللي عضو شود.
خودداري تلآويو از آزادي مرحله چهارم زندانيان فلسطيني باعث اتخاذ چنين تصميمي از سوي محمود عباس شده است. نشست سه جانبه ميان تزيپي ليوني مذاكرهكننده هيئت رژيم صهيونيستي، صائب عريقات مذاكرهكننده ارشد تشكيلات خودگردان فلسطين و نماينده امريكا در اين مذاكرات نيز كه شامگاه چهارشنبه گذشته آغاز شد به مدت 9 ساعت تا صبح پنجشنبه ادامه يافت اما نتيجهاي در بر نداشت و به اذعان جان كري همچنان شكافهاي بزرگي ميان فلسطين و تلآويو وجود دارد كه بايد آنها را برطرف كرد. كري در سخناني كه در سفر خود به مغرب ايراد كرد از نيت خود براي كنار كشيدن از مذاكرات پرده برداشت و گفت تلاشهاي امريكا در مسير گفتوگوهاي صلح خاورميانه نامحدود نيست و امريكا در حال ارزيابي ادامه يا قطع نقش خود در گفتوگوهاي صلح خاورميانه است.
در حالي كه رژيم صهيونيستي طبق توافق صورت گرفته در جريان رايزنيهاي جان كري مكلف به آزادي بدون قيد و شرط مرحله چهارم آزادي زندانيان فلسطيني بود اما آزادي آنها را از يكسو به آزادي جاناتان پولارد مشروط كرده است كه در امريكا به اتهام جاسوسي براي اين رژيم به حبس ابد محكوم شده است و از ديگر سو به موافقت تشكيلات خودگردان با تمديد سه ساله مذاكرات و خودداري از عضويت در ارگانهاي وابسته به سازمان ملل از جمله دادگاه بينالمللي كيفري مشروط كرده است. اين در حالي است كه طبق جدول زماني تعيين شده از سوي جان كري وزير امور خارجه امريكا بايد تكليف دور جديد مذاكرات سازش تا 29 آوريل برابر با 9 ارديبهشت ماه آينده مشخص شود. مذاكرات سازش ميان تشكيلات خودگردان فلسطين و رژيم صهيونيستي كه از سپتامبر 2010 تا 2013 به دليل شهركسازي اسرائيل در اراضي اشغالي فلسطين متوقف شده بود پس از سه سال توقف با ميانجيگري امريكا از سر گرفته شد كه تاكنون هيچ نتيجهاي در بر نداشته است و مقامات صهيونيست خواهان تمديد آن هستند.
البته تشكيلات خودگردان نيز شروط خاص خود را دارد: به رسميت شناختن مرزهاي 1967 به پايتختي قدس شريف، آزادي هزار و 200 اسير فلسطيني علاوه بر آزادي چهارمين گروه از اسراي قديمي فلسطين از جمله «احمد سعدات»، «مروان البرغوثي» و «فؤاد الشوبكي»، توقف شهركسازي در اراضي اشغالي فلسطين، حاكميت كامل فلسطين بر مناطق «c» در كرانه باختري، توقف حملات نظامي رژيم صهيونيستي در مناطق تحت حاكميت تشكيلات خودگردان فلسطين و بازگشايي گذرگاههاي مرزي منتهي به نوارغزه و رفع محاصره از آن از جمله شروط اين تشكيلات براي ادامه مذاكرات سازش اعلام شده است.
گرچه شكست مذاكرات سازش اكنون علني شده، اما شكست آن از قبل هم براي اهل فن آشكار بود. زيرا اين دور از مذاكرات زماني آغاز شد كه محمود عباس رهبري تشكيلات خودگردان تحت فشار امريكا از شرط قبلي خود مبني بر از سرگيري مذاكرات به توقف شهركسازي رژيم صهيونيستي عقبنشيني كرد و همين امر موجب شد اين رژيم در طول مذاكرات همچنان به راهبرد اشغال خزنده خود در قالب شهركسازي ادامه دهد، اين در حالي است كه از حل همه مسائل باقيمانده از تعيين مرزها و تشكيل دولت فلسطيني گرفته تا سرنوشت بيتالمقدس و آوارگان به نحوي با مسئله شهركهاي صهيونيست نشين واقع در كرانه باختري گره خورده است. بر اين اساس ميتوان گفت نقض بيطرفي امريكا و جانبداري آن از مواضع رژيم صهيونيستي يكي از عوامل اصلي شكست دور جديد مذاكرات سازش بوده است. در واقع اين رژيم با اطمينان از حمايت امريكا كماكان وقت كشي را مبناي عملكرد خود در قبال مذاكرات قرار داده است و اكنون نيز با تأكيد بر تمديد سه ساله مذاكرات ميخواهد طرحهاي يكجانبه خود را از طريق استمرار بيوقفه شهركسازي به سرانجام برساند و طرف فلسطيني را در برابر عمل انجام شده قرار دهد. در واقع آنچه موجب شده امريكا و رژيم صهيونيستي چنين عملكردي در قبال تشكيلات خودگردان داشته باشند، ضعف اين تشكيلات است كه از يكسو به كمكهاي اقتصادي امريكا وابسته است و از ديگر سو نتوانسته است حمايت قاطبه مردم فلسطين و گروههاي فلسطيني را كسب كند و از موضع ملي در مذاكرات حضور داشته باشد. هر چند اين تشكيلات به تازگي به استفاده از اهرمهاي فشارهاي خود از جمله عضويت در نهادهاي وابسته به سازمان ملل تهديد كرده اما هنوز معلوم نيست تا چه زماني در مواضع خود باقي خواهد ماند و همين رفتار كجدار و مريز تشكيلات خودگردان نيز از ديگر عواملي است كه امريكا و رژيم صهيونيستي را به تحميل شروط مورد نظر خود بر اين تشكيلات جريتر كرده است.
