فَهرَج از شهرهاي استان کرمان در جنوب شرقي ايران است.اين شهر در شهرستان بم قرار گرفته و داراي چهار شهر معروف بوده و در زمان سلاجقه اهميت زيادي داشته به گونه اي كه جاده ابريشم از آن مي گذشته و به سرتاسر دنيا مي رسيده است. در گذشته هاي دور پرورش كرم ابريشم در فهرج رواج بسيارداشته حتي نادرشاه پس از فتح هندوستان به حاكم بم و فهرج نامه مي نويسدكه درازاي پيش كش هندي ها از حنا و پارچه هاي ابريشمي فهرج برايشان ارسال كنند براساس شواهد موجود قدمت فهرج به پيش از ساسانيان مي رسد و در كتاب جغرافياي كرمان تاليف احمد علي خان وزيري كرماني آمده است .« فهره از قراء معتبر قديمي است كه در سر راه سيستان واقع شده و جمع كثيري در آن سكونت دارند و فهرجي ها ازساير سكنه نرماشيربم ثروتمندترند. »
با تمام این اوصاف و با گذشت زمان و خشکسالی هایی که گریبان فهرج و روستاهایش را چسبیده، حالا مردمان این منطقه با مشکلات عدیده ای مواجه اند که برای بازگشت به روزهای اوج و همان شهرت قبل، به همتی اساسی نیاز است.
***
کاهش بارشها در کرمان موجب کم شدن ذخیره آب سدهای استان شده است و در پی آن کم آبی چالشهای قابل توجهی در زمینه تامین آب کشاورزی و شرب استان ایجاد کرده است.
هر چند طرحهایی در خصوص رفع کم آبی در کرمان از جمله باروری ابرها، انتقال آب حوزه به حوزه از غرب به شرق کشور، انتقال آب از تاجیکستان و حتی خلیج فارس و دریای عمان پیشنهاد شده است و حتی طرح انتقال آب از خلیج فارس به منظور تامین نیاز واحدهای صنعتی کلید خورده اما این طرحها یا اجرا نشده و یا اینکه آنقدر رویایی و پر هزینه است که اجرای آنها امکان پذیر نخواهد بود.
کمبود آب سالم
یکی از روستاهای فهرج، امامیه است که چند صباحیست محرومیت ساکنانش از آب آشامیدنی بهداشتی، مشکلات زیادی به همراه داشته و آنها را به ستوه آورده است.
کمتر از یک ماه پیش بود که نیازهای اصلی روستای امامیه که در هفت کیلومتری مرکز شهرستان فهرج قرار دارد رسانه ای شد و مسئولان عنوان کردند که در کنار کمبود آب اشامیدنی سالم، از نظر امکانات و خدمات عمومی نیز امامیه در رنج است.
با اینکه اکثر ساکنان روستای امامیه فهرج کشاورز بوده و عمده درامدشان از این راه است اما با این شرایط و با توجه به کم آبی و خشکسالی در کل استان کرمان میزان هدر رفت آب در این منطقه بالاست و همین مسئله موجب شده تا کشاورزان به فکر تغییر شغل باشند و عطای زراعت را به لقایش ببخشند.
کاظم برجی نایب رئیس شورای اسلامی بخش مرکزی شهرستان فهرج در این باره می گوید: این روستا نیاز به اجرای خیابانسازی و طرح هادی دارد و یکی دیگر از مشکلات ساکنان این روستا مشکل روشنایی معابر است. البته نباید فراموش کنیم که کشاورزی شغل اکثر مردم این منطقه است و مسئولان در زمینه هدر رفت آب نیز باید چارهاندیشی جدی کنند زیرا با شرایطی که بر منطقه حاکم است، اگر اوضاع ساماندهی نشود دیگر کسی به کشاورزی نمی پردازد.
خروج از تک محصولی
به عقیده کارشناسان، از جمله نیاز بخش کشاورزی برخی از شهرستان های استان کرمان این است که باید از حالت تک محصولی خارج شوند و کشت محصولات دیگری که با آب و هوای آن مناطق مطابقت دارند نیز در دستور کار قرار بگیرد.
بر اساس گزارش های موجود در حال حاضر، سه شهرستان شرقی استان کرمان تک محصولی است و باید در زمینه کاشت زراعت صیفیجات در این بخش ها فرهنگسازی شود.
با اینکه کاشت خرما از جمله کارهای اصلی مردمان این مناطق به شمار می آید اما خشکسالی های اخیر موجب شده تا کشاورزان حتی در امرار و معاش خود نیز با مشکلات عدیده ای روبرو باشند، چه به اینکه بخواهند به سود بیشتر و توسعه کار فکر کنند.
نایب رئیس شورای اسلامی بخش مرکزی شهرستان فهرج با اشاره به اینکه همه ساله کشاورزان این منطقه با عارضه خشکیدگی خوشههای خرما در اثر گرمای شدید روبهرو هستند، می گوید: کشاورزان شرق استان کرمان توان بازپرداخت وامهای کشاورزی قبل از زلزله پنج دی ماه بم را ندارند به همین دلیل از مسئولان استان کرمان، جهاد کشاورزی و بانک کشاورزی میخواهیم که در این زمینه تصمیمی اتخاذ کنند.
برجی همچنین با اشاره به مشکلات بیمه نخیلات خرما اظهار می کند: کشاورزان نخلستانهای خرما به ازای هر درخت 2 هزار تومان بیمه میشوند و در زمان بروز خسارت 3 هزار تومان برای هر درخت پرداخت میشود که جوابگوی هزینههای کشاورزی تک محصولی نمیشود.
لزوم اتمام طرح های نیمه تمام
یکی از بزرگترین قربانیان خشکسالی سالهای اخیردر کشور استان کرمان و روستاهای محروم آن است که مظاهر بیآبی را در جای جای آن میتوان دید.
اینها صحبت های نماینده مردم بم، ریگان، فهرج و نرماشیردر مجلس است که با اشاره به خشکسالیهای اخیر اتفاق افتاده در استان کرمان و مشکلاتی که برای مردم این مناطق و کشاورزان به وجود آمده، می گوید: آبرسانی، ایجاد و تکمیل طرحهای انتقال آب به روستاها میتواند حلال مشکلات مردم در این مناطق باشد.
موسی غضنفر آبادی با اشاره به اینکه افزایش شدید دمای هوا در استان کرمان کاهش بارندگی را در این منطقه دامن میزند می افزاید: نبود آب کافی برای آشامیدن و همچنین استفاده در صنعت کشاورزی موجب نگرانی و مهاجرت افراد شدهاست.
وی با بیان این مطلب که وقوع خشکسالی 15 ساله در کرمان موجب کم شدن ذخایرآب سفرههای زیر زمینی دراین منطقه شده است تصریح می کند: این مسئله در کنار برداشت بیرویه از منابع آبی، سبب بروز کمآبی و در بعضی جاها نبود آب در سطح استان شده است.
غضنفرآبادی با اشاره به نیمه کاره رها شدن برخی از پروژه های آبرسانی در سطح استان کرمان، می گوید: تکمیل شدن این طرحها در گرو توجه بیشتر و انجام اقدامات کارشناسانه در این زمینه است تا بتوان حجم مشکلات مردم را کاهش داد.
استفاده از شیوه های نوین
شهرستان فهرج در جنوب شرق استان كرمان درحاشيه كوير لوت در يك ناحيه بياباني قرار گرفته است طبيعت آب و هواي گرم وخشك بوده و ميزان تبخير و تعرق چندين برابر بارندگي است. اختلاف شديد درجه حرارت بين شب و روز و فصل ها نامنظم و كم باران است، همچنین طولاني بودن دوره گرما و وزش بادهاي تند و ايجاد طوفانهاي شني از خصوصيات كلي آب و هواي اين منطقه خشك است.
کارشناسان کشاورزی یکی از مشکلات کشاورزان این مناطق را انتقال آب از موتورپمپها به زراعت و باغهای خود بیان می کنند که موجب هدر رفت آب می شود و با پیشنهاد استفاده از سیستم های پیشرفته، خواستار اجرای آبیاری نوین و قطرهای در مزارع کشاورزی هستند.
نایب رئیس شورای اسلامی بخش مرکزی شهرستان فهرج نیز با اشاره به اینکه شهرستان فهرج منطقهای مستعد برای کشاورزی است در این رابطه می گوید: خشکسالی به معضلی بزرگ برای کشاورزان تبدیل شده و برای استفاده بهینه از آب و جلوگیری از تبخیر آب نیاز به فرهنگسازی برای اجرای آبیاری قطرهای داریم که امیدواریم با مساعدت مسئولان امر به این مهم دست بیابیم.
فکر نکنم که جاده ابرهیشم از فهرجعبور می کرده 
