متأسفانه با تلاشهاي صورتگرفته تاكنون در موضوعهاي حفاظت و ايمني شهري به رغم وجود سازمان مديريت پيشگيري و دستگاههاي عضو اين سازمان نگاه همهجانبه و همهسونگر صورت نگرفته است چراكه اگر اينگونه بود هرگز نبايد با وقوع حوادث گوناگون در گوشه و كنار اين شهر بدين صورت تلفات جاني و مالي به بار ميآورد.
به واقع بايد توجه داشت شهر تهران به هزار و يك دليل همواره آبستن حوادث مختلفي است، از آن جمله ميتوان به بحث بافت شهري جمعيتي و فرهنگ شهرنشيني اين كلانشهر اشاره كرد.
به دليل آنكه شهر تهران بر اساس طرح و نقشه مدون ساخته و گسترش نيافته، در كنار بافتهاي متراكم، فرسوده، ريزدانه و ناپايدار معابر و فضاهاي ايمني نيزپيشبيني نشده و حتي در بافتهاي جديد نيز به رغم وجود قوانين و اصول ساختوساز باز هم مسائل ايمني درحد معقول رعايت نشده است.
امروزه يكي از مؤلفههاي مهم و ملاحظات اساسي در طراحيها، برنامهريزيها و مديريت شهري، توجه به مصونيت و محفوظ نگهداشتن كالبد شهري در برابر خطرات ناشي از جميع حوادث از جمله زلزله، آتشسوزي و سيل و رانش زمين است. در اين زمينه لازم است به ايمني شهر به صورت كامل و همهجانبه پرداخته شود و اگر تمامي شرايط ايمني لحاظ نشود، بايد هزينههاي سنگيني در آينده متحمل شد. بيشك بيتوجهي به اين موضوع مهم ميتواند براي مديريت شهري و حتي ساير حوزههاي بالادست نيز به عنوان يك پاشنه آشيل به حساب آيد، بنابر اين لازم و ضروري است براي مباحث ايمني شهري برنامهريزي مستمر و پايداري مدنظر قرار گيرد و در فازهاي زماني عملياتي و اجرايي شود.
از آنجا كه شهر تهران وسعت 700 كيلومتري دارد و يكهفتم جمعيت كشور را در خود جاي داده است، بنابراين برنامهريزي در اين كلانشهر بايد داراي ويژگي متناسب با شرايط حاضر آن باشد و توجه كرد كه اتكا به توان يك بخش يا يك دستگاه هرگز جواب نخواهد داد.
در گوشه و كنار شهر تهران همواره ساختوساز در حال انجام است و سازهها و ساختمانهاي جديد به جاي ساختمانهاي فرسوده ساخته ميشوند. خيابانها و معابر شهري نيز با آهنگ كندي، در حال تغيير و تعريض و حتي احداث هستند، با اين وجود بايد ديد آيا به قوانين و مسائل ايمني و فني توجهي صورت ميگيرد يا اين تغييرات بدون توجه به حادثهخيز بودن اين كلانشهر در حال انجام است؟
از سوي ديگر بخش زيادي از شهر داراي بافت فرسوده و نامتناسب با شرايط امروزي است، به عنوان مثال ساختمانهاي چند طبقه بسياري در مراكز پرتردد و پرازدحام شهر وجود دارد كه از كمترين ايمني از لحاظ ساخت و تجهيزات ايمني و فني برخوردار است و با كوچكترين حادثه و جرقهاي حوادث ناگوار و دلخراشي را بر جاي ميگذارند. در اين ميان بخشي از ساختمانها به دليل كاربري نامناسب به كارگاهها و انبارهاي مواد تبديل شده است بدون آنكه به مسائل ايمني و فني توجه شود، بنابر اين با وقوع يك آتشسوزي اين امكان وجود ندارد كه آتش يا حادثه در زمان وقوع تحت كنترل درآيد چراكه تجهيزات لازم موجود نيست و افرادي در آنجا مشغول فعاليت هستند كه از آمادگي لازم برخوردار نيستند، اينگونه است كه يك بيدقتي سبب بروز حوادث بزرگ ميشود و يك بحران شكل ميگيرد، در صورتي كه ميتوان در اين گونه بافتهاي قديمي و ناپايدار و غيرايمن با آموزش و كمي دقت از ميزان و شدت حوادث كاست.
در اين زمينه بايد صاحبان املاك و ساختمانهاي قديمي نيز نسبت به وقوع حوادث حساس شوند تا بتوان با اقدامات كارشناسي و تخصصي از ميزان وقوع سوانح كاست.
آتشسوزي و حوادث انساني همواره در كمين پايتخت قرار دارد كه گواه آن نيز آمار و اخبار حوادثي از اين دست است كه در رسانهها انعكاس مييابد، بنابر اين بايد توجه كرد اقدامات به گونهاي صورت گيرد كه كاهش ضريب خطر و تحميل خسارات جاني و مالي توأماً صورت بگيرد.
لازم است به اين نكته اشاره شود كه در سالهاي اخير، كارشناسان آتشنشاني با حضور در بافتهاي فرسوده و حتي ساختمانهاي بلندمرتبه نسبت به مسائل ايمني آنها هشدار و اخطار دادهاند تا مالكان آن بتوانند از تجربههاي اين سازمان براي ايمنسازي بهرهمند شوند اما اينكه اين سازمان تا چه ميزان توانسته است در اين زمينه گام بردارد يا اينكه چه ميزان موفقيت براي افزايش ضريب ايمني به دست آمده را بايد به صورت دقيق و كارشناسي مورد ارزيابي قرار داد تا كميها و كاستيها را شناسايي و نسبت به برطرف كردن آنها اقدام كرد.
بنابر اين لازم است تا با شناسايي و شناخت خطرات و كانونهاي بالقوه بروز حوادث و آتشسوزيها در شهر براي اين موارد وارد فازهاي عملياتي شد.
تصويب قوانين مدون و جامع كه جنبه اجرايي داشته باشد و همچنين ملزم كردن تمامي صاحبان املاك براي تهيه نقشه ايمني و نصب و راهاندازي تجهيزات و ملزومات ايمني و آتشنشاني و بهره گرفتن از نظرات كارشناسان متخصص بخشهاي متولي ميتواند گام اوليه باشد براي مصون كردن شهر در برابر حوادث انساني و غيرمترقبه.
توجه به آموزش و ارتقاي آگهي شهروندان در مقابله با حوادث شهري از آن جهت داراي اهميت است كه اين شهروندان هستند كه در زمان طلايي در صحنههاي حوادث حضور دارند، بنابر اين هر اقدام مؤثري ميتواند جلوي يك فاجعه بزرگ را بگيرد.
نبايد فراموش كرد در صورت بروز هر حادثهاي فقط يك دستگاه متولي مهار و مقابله با آن نيست بلكه بايد توجه داشت نقش مديريت بحران براي به كارگيري از امكانات و تجهيزات و نيروهاي ساير بخشها و دستگاههاي عضو ميتواند از شدت خسارات جاني و مالي بكاهد، بنابر اين بايد با تدبير اساسي جهت تحقق ايمني پايدار در شهرها گامهاي اساسي برداشته شود چراكه حادثه در شهر خبر ميكند و اين ما هستيم كه خود را به غفلت زدهايم.
