رئيسجمهور امريكا در نطق سالانه خود يك بار ديگر كنگره امريكا را تهديد كرد كه در صورت تصويب لايحه تحريمهاي جديد عليه ايران، آن را وتو خواهد كرد، ولي اين را هم متذكر شد كه بر پايه اعتماد با ايران مذاكره نميكند و تأكيد كرد كه مذاكرات با ايران «دشوار» است و ممكن است به توافق منجر نشود. او پيش از اين هم گفته بود شانس موفقيت توافق ژنو بيش از 50 درصد نيست؛ موضوعي كه ديپلماتهاي ايراني از جمله عباس عراقچي نفر دوم تيم مذاكرهكننده نيز با آن موافقاند. محمدجواد ظريف هم دو روز قبل در گفتوگو با روزنامه سوئيسي «نوبه زوريخه سايتونگ» گفته بود كه اگر توافق ژنو به نتيجه نرسد، معنياش به پايان رسيدن دنيا نيست.
به گزارش «جوان»، باراك اوباما رئيسجمهور امريكا امسال نوك تيز نطق 6788 كلمهاي خود موسوم به «نطق سالانه» را به سمت كنگره امريكا نشانه رفت و دست كم در دو مورد با صراحت به رويارويي با كنگره امريكا برخاست. اوباما در نطق خود كه حوالي ساعت 6 صبح چهارشنبه (به وقت تهران) انجام شد، با اعتراف به عميقتر شدن نابرابري اجتماعي در جامعه امريكا تأكيد كرد كه هر جايي و هر زماني بتواند، بدون مصوبات كنگره گامهايي را در راه توسعه فرصت براي خانوادههاي امريكايي برخواهد داشت. او در مورد مذاكرات هستهاي با ايران نيز گفت كه هرگونه مصوبه جديد كنگره درباره ايران را وتو خواهد كرد.
با شوروي توانستيم، با ايران هم...
رئيسجمهور امريكا در نطق سالانه خود 10 مرتبه نام ايران را تكرار كرد و در سه پاراگراف (324كلمه)، به بحث ديپلماسي با ايران اشاره كرد. اوباما گفت: «ديپلماسي امريكا با پشتيباني فشار بود كه پيشرفت برنامه هستهاي ايران را متوقف كرد و براي اولين بار طي 10 سال گذشته، بخشهايي از آن را به عقب راند. در حالي كه ما امشب دور هم جمع شدهايم، ايران كار از بين بردن انباشت سطوح بالاي غنيسازي اورانيوم خود را آغاز كرده است. اين كشور ديگر سانتريفيوژهاي پيشرفته نصب نميكند و بازرسيهاي بيسابقه ( از اين كشور) به دنيا اجازه ميدهد هر روز اين را راستي آزمايي كند كه ايران در حال ساختن بمب (اتمي) نيست.» اوباما ادامه داد: « (ما) به همراه متحدين و شركايمان درگير مذاكراتي شدهايم تا ببينيم آيا ميتوان به هدفي كه همه ما در مورد آن اشتراك داريم، از راه حل مسالمتآميز برسيم يا نه؛(اين هدف) جلوگيري از دستيابي ايران به سلاح هستهاي است. » او گفت: « اين مذاكرات دشوار خواهد بود و ممكن است به نتيجه نرسد. ما حمايت ايران از سازمانهاي تروريستي مانند حزبالله را كه متحدينمان را تهديد ميكند، با چشمان روشن ميبينيم. سوءتفاهم بين ملتهاي ما( ايران و امريكا) نميتواند از بين برود، ولي اين مذاكرات نيز بر اساس اعتماد نيست. هرگونه توافق بلندمدتي كه انجام شود، بايد بر اساس اقدامات قابل راستيآزمايي باشد كه ما و جامعه بينالمللي را متقاعد كند كه ايران در حال ساختن بمب نيست. » او در ادامه، مذاكرات با ايران را با مذاكرات امريكا با شوروي مقايسه كرد و گفت: « اگر جان اف كندي و رونالد ريگان توانستند با اتحاد شوروي مذاكره كنند، پس مطمئناً يك امريكاي قدرتمند و مصمم نيز امروز ميتواند با دشمناني با قدرت كمتر ( نسبت به شوروي) مذاكره كند.» او گفت كه همه اينها در سايه تحريمهايي به دست آمده كه امريكا انجام داده است. اوباما سپس كنگره را با اين جملات خطاب قرار داد: « اما بگذاريد صريح بگويم: اگر اين كنگره لايحه تحريمهايي جديد براي من بفرستد كه (باعث) تهديد از ريل خارج شدن اين مذاكرات شود، من آن را وتو خواهم كرد. به خاطر امنيت ملي خودمان، ما بايد به ديپلماسي شانس موفقيت بدهيم. » او بلافاصله تهديد كرد: « اگر رهبران ايران اين فرصت را غنيمت نشمارند، خودم اولين نفري خواهم بود كه خواستار تحريمهاي بيشتر ميشوم و آماده خواهم بود همه گزينهها را اعمال كنم تا مطمئن شوم كه ايران سلاح هستهاي نميسازد.» او ادامه داد: «ولي اگر رهبران ايران فرصت را غنميت بشمارند، ايران ميتواند گامي مهم براي پيوستن دوباره به جامعه ملل بردارد و ما (نيز) يكي از چالشهاي مهم امنيتي زمان خودمان را بدون خطر جنگ، حل شده خواهيم ديد.»
بدون كنگره اقدام ميكنم
بخش مهمي از سخنان اوباما، به بحث درباره عميقتر شدن نابرابري اجتماعي در امريكا اشاره داشت؛ جايي كه رويكرد مقابله جويانه او در برابر كنگره، با واكنش نمايندگان مواجه شد. اوباما گفت: «امروز بعد از چهار سال رشد اقتصادي، سود شركتها و ارزش سهام به سختي بيشتر شد و آن (شركتهايي) كه در صدر هستند نيز هرگز بهتر عمل نكردهاند. ميانگين دستمزدها همچنان پابرجاست و نابرابري عميقتر و ارتقاي طبقاتي متوقف و فقط وضع پردرآمدها بهتر شده است و براي اكثريت حاصلي نداشته است.» وي افزود: «واقعيت ناراحت كننده و سخت اين است كه حتي در همين بهبود اندك وضعيت، بسياري از امريكاييها بيشتر از آن چيزي كار ميكنند، كه درآمد دارند تا فقط گذران زندگي كنند و خيليها هم اصلاً شغلي ندارند. وظيفه ماست كه اين روند را تغيير بدهيم.» رئيسجمهور امريكا كه ماه اكتبر تجربه رويارويي با كنگره و تعطيلي دولت امريكا را پشت سر گذاشت، از نمايندگان كنگره خواست به طرحهاي او براي سرعت دادن به رشد اقتصادي و تقويت طبقه متوسط كمك كنند، ولي چيزي كه نمايندگان را ناراحت كرد، تهديد او بود: « برخي از اين (طرحها) نيازمند اقدام كنگره است و من هم مشتاق همكاري با همه شما هستم، ولي نه امريكا خواهد ايستاد و نه من. پس هرجا و هرموقع كه من بتوانم بدون قانونگذاري، گامي براي گسترش فرصتها براي خانوادههاي بيشتر امريكايي بردارم، تصميم دارم كه چنين كاري را انجام دهم.» او به بحث افغانستان و زندان گوانتانامو اشاره كرد و گفت: « بعد از پايان جنگ در افغانستان و خروج كامل نيروهاي امريكايي از اين كشور بايد زندان گوانتانامو تعطيل شود. » كتي مك موريس راجرز، نماينده كنگره امريكا به سخنان اوباما واكنش نشان داد و گفت جمهوري خواهان به دنبال واگذاري قدرت به مردم امريكا و نه دولت اين كشور هستند و سياستهاي اوباما، زندگي را براي شهروندان امريكايي دشوارتر كرده است. مك موريس اظهار داشت: «رئيسجمهور درباره نابرابر بودن درآمدها بسيار صحبت كرده است، اما شكاف اصلي كه امروز با آن روبهرو هستيم، نابرابر بودن فرصتهاست. سياستهاي دولت كنوني نيز اين شكاف را بسيار وسيع كرده است. ما هر روز شاهد گسترش اين شكاف (طبقاتي) هستيم و آن را در تلاش همسايگان خود براي يافتن شغل ميبينيم».
