مذاكرات ژنو 2 در حالي برگزار شد كه اميد رسيدن به يك راهحل سياسي، گروههاي داخلي و خارجي را گرد يك ميز جمع كرد اما عملاً و روي كاغذ چشم انداز روشن و اميدبخشي براي دستيابي به نقطهاي مشترك براي بحران سه ساله سوريه وجود ندارد. جنگ داخلي سوريه كه از مارس 2011 آغاز شد باعث پديد آمدن دهها گروه مخالف و حضور هزاران شبه نظامي در اين كشور گرديد كه علاوه بر مبهم كردن آينده سياسي و ثبات سوريه، امنيت منطقه را نيز به خطر انداخته است. در اين راستا كشورهاي منطقه و بيرون منطقه با حمايت و پشتيباني از يك يا چند گروه نظامي تلاش دارند در شكلدهي به ساختار سياسي سوريه و حتي ساختاربندي نوين خاورميانه نقش پررنگي داشته باشند. در اين ميان عربستان و قطر بيش از همه نقش فعالي را بازي ميكنند، چنانكه اكنون در نشست ژنو رياض عملاً داراي بيش از يك رأي است اما مسئله قابل تأمل در گردهمايي ژنو، وجود نظرات كاملاً متضاد و ديدگاههاي دو سر يك طيف است. از يك طرف حضور دولت بشار اسد است كه روند دولت انتقالي را صرفاً با برگزاري انتخابات دموكراتيك و وجود امكان نامزدي رئيسجمهور كنوني اين كشور قبول دارد، از طرف ديگر اعضاي ائتلاف مخالفان هستند كه در آخرين اظهارنظر خود، صرفاً كنار رفتن بشار اسد از قدرت را عامل پذيرش ساير مفاد ژنو2 اعلام كردهاند.
در كنار اين طيف صفر و صد، مسائل ديگري مانند تحت نفوذ بودن سازمان ملل به عنوان دعوت كننده اين نشست و عدم استقلال نظر دبيركل در برگزاري يك جلسه بينالمللي و بالطبع سمت دهي جلسه توسط قدرتها باعث شده است اميد چنداني به راهحل مسالمتآميز ژنو نباشد.
ايالات متحده، عربستان و ائتلاف مخالفان مانع از حضور ايران در گفتوگوها شدند. در نظر نگرفتن نقش و نفوذ تهران در رسيدن به يك راه حل سياسي، يكي از مهمترين عوامل شكست ژنو خواهد بود زيرا مقامات رياض و واشنگتن به خوبي ميدانند تهران توانايي تاثيرگذاري بر تصميمات دمشق را دارد و عدم رضايت آنها براي شركت ايران در گفتوگوها، به نوعي پاك كردن صورت مسئله است؛ چراكه سوريه و ايران از زمان انقلاب اسلامي 1979 به دليل اشتراكات ايدئولوژيك در كنار هم بودهاند و متحد يكديگر محسوب ميشوند. همچنين درنظر نگرفتن نظرات ايران در مورد آينده خاورميانه با توجه به گستره حوزه عملياتي آن، عاملي براي تضاد منافع و سياستها خواهد شد.
علاوه بر غيبت ايران، ژنو با عدم رضايت حزب اتحاد دموكراتيك، به عنوان يكي از مهمترين گروههاي فعال و تاثيرگذار در كارزار سوريه، شروع به كار كرد. حزب مذكور در بازه زمانياي كه كنترل دولت دمشق بر استانهاي كردنشين سوريه كاهش يافت، توانست با در دست گرفتن سررشته امور و حفظ نسبي امنيت، مانع از توسعه نفوذ گروههاي تروريستي و اقدامات خشونت بارشان شود. در واقع عدم واكنش دولت مركزي به دراختيار گرفتن شهرهاي كردنشين توسط اتحاد دموكراتيك، حاكي از اين بود كه بشار اسد ترجيح ميداد اين مناطق توسط نيروهاي داخلي اداره شوند تا آنكه سوريه تبديل به منطقه نفوذ كشورهاي عربي گردد. وسعت عمل اتحاد دموكراتيك با وجود مخالفتهاي رهبر اقليم كردستان عراق، مسعود بارزاني به آنجا رسيد كه چند ماه قبل ابتدا در شهر مرزي سركاني يك خودمختاري موقت و سپس دو روز قبل از برگزاري ژنو2 در شهر جزيره با مركزيت قاميشلو با انتخاب 22 وزير خودگرداني اعلام كرد. اين درحالي بود كه با وجود تلاش كردها براي فرستادن نماينده مستقل به ژنو، صرفا دو كرسي به «شوراي ميهني كرد» در گروه ائتلاف مخالفان اختصاص داده شد. در واقع يكي ديگر از مهمترين ايرادات وارده به نوع چينش مذاكرهكنندگان ژنو2، دعوت نكردن از حزب اتحاد دموكراتيك، با توجه به قدرت عمل اين گروه در شهرهاي سوريه است. گروهي كه اداره استانهاي كردنشين شمال سوريه را در دست دارد و توانسته است در دوران جنگ داخلي نظم، امنيت و نيازهاي معيشتي شهروندان كرد سوري را تامين كند. در حالي كه گروه «شوراي ميهني كرد» نقش چنداني در تحولات شمال سوريه ندارند در اين شرايط به نظر نميرسد تصميمات ژنو مورد قبول حزب اتحاد دموكراتيك قرار گيرد.
در كنار عوامل فوق، شروع هجمههاي رسانهاي غرب از يك روز مانده به نشست ژنو و مانور آنها بر گزارشي در مورد برخورد دهشتناك دولت دمشق با مخالفان در زندانهاي اين كشور در سه سال اخير، شاهد مثال ديگري براي تأييد اين نظر است كه ژنو2 صرفاً يك ژست سياسي از سوي سازمان ملل، روسيه و ايالات متحده ميباشد. در واقع دستگاه سياست خارجي كشورهاي غربي هر زمان بخواهند اقدامي در سطح بينالملل انجام دهند، براي آمادهسازي افكار عمومي از ديپلماسي عمومي بهره ميگيرند. بر اين اساس رسانههاي بينالمللي آنها شروع به فضاسازي ميكنند. با اين اوصاف به نظر ميرسد، واشنگتن و مسكو به عنوان قدرتهاي بزرگ نظام بينالملل كه به سوريه به چشم مهره اصلي صفحه بازي خاورميانه نگاه ميكنند، در توافقي پنهان تلاش دارند بازي را از حالت برد و باخت به برد ـ برد تغيير دهند. نشست ژنو2 با توجه به شكست از پيش مشخص آن، مستمسكي براي عمليات مشترك بعدي آنها خواهد بود.
