خواب سنگین مسئولان برای برخورد با توزیع شیر فله ای

اوضاع شیر تو شیر بازار شیر در اصفهان!

  

شیر غذایی بدون جایگزین است که بخش عمده‌ای از غذای مردم جهان را تشکیل می‌دهد و مصرف نکردن آن باعث کاهش طول عمر انسان می‌شود .

جمعیت کشور ما رو به میانسالی می‌رود و تا ۴۰ سال آینده ۲۵ درصد از جمعیت‌ ایران را سالمندان تشکیل خواهند داد. اما سالمندان کشور ما به دلیل عدم مصرف شیر کافی و مناسب، به طور معمول ۲۰ سال زودتر از سالمندان کشورهای توسعه یافته از کار افتاده می‌شوند. در واقع عدم فرهنگ‌سازی برای مصرف شیر در جامعه، صدمات اقتصادی و اجتماعی زیادی در پی خواهد داشت .

طی دو سال گذشته شاهد کاهش ۲۲ درصدی مصرف شیر در ایران بوده‌ایم ، به گفته کارشناسان این کاهش مصرف بیشتر به دلیل افزایش قیمت شیر و کاهش قدرت خرید مردم بوده است .

داستان توزیع شیر فله‌ای از آنجا شروع شد که اتحادیه‌ دامداران یکی از استان های کشور پیشنهاد صدور مجوز توزیع شیر فله‌ای را با این توجیه که کیفیت این نوع شیر بهتر و قیمت آن مناسب تر است به سازمان دامپزشکی کشور داد و این سازمان بعداز سه ماه بررسی درباره این پیشنهاد ، مجوز توزیع فله‌ای شیر در این استان را داد و کم کم رشد قارچ گونه ای در کشور پیدا کرد .

***

متخصصان علم پزشکی معتقدند زمانی که شیر فله بجوشد می‌شود عاری از میکروب می شود ولی ۳۰ درصد ارزش غذایی آن کاهش یافته و بهترین پروتئین شیر به کف ظرف می‌چسبد و دور ریخته می‌شود .

در حالی که کارشناسان سلامت و بهداشت بارها درباره خطرات توزیع شیر فله‌ای هشدارهای جدی داده اند اما مسئولان سلامتی مردم، واکنش جدی در این باره از خود نشان ندادند .

آمار معاون وزیر بهداشت نیز حکایت از افزایش ۲۵ درصدی مبتلایان به تب مالت براثر مصرف شیر فله ای دارد اما باز هم همه چیز آرام است و مسئولانی که طی چند سال گذشته تلاش کردند تا آمار مبتلایان به تب مالت را از 80 هزار مورد به 12 هزار مورد در سال 90 کاهش دهند ، حالا نظاره گر افزایش 3 هزار نفری مبتلایان هستند .

دستگاه‌های نظارتی گویا تنها وظیفه ای که دارند صدور بخشنامه ممنوعیت است و در برخورد با این تخلفات آشکار هیچ وظیفه ای برای خود متصور نیستند .

شیر فله یا پاستوریزه؟!

در حال حاضر ۹۰۰ برند لبنی در کشور وجود دارد و در تمام کشور محصولات به صورت بسته‌بندی شده توزیع می‌شود .

یکی از مصرف کنندگان شیر فله ای به خبرنگار ما می گوید: روی آوردن مردم به لبنیات فله و سنتی، به دلیل قیمت شیر سنتی نیست، زیرا قیمت شیر خام هزار و 4۰۰ تا هزار و ۵۰۰ تومان است و شیر صنعتی نیز با همین قیمت به فروش می‌رسد، بلکه استقبال مردم فقط به دلیل طعم خوشایندتر لبنیات سنتی است .

او معتقد است که شیرهای پاستوریزه طعم شیر ندارد و شاید با آب مخلوط و عرضه می‌شود .

اما شاید دلیل اصلی استقبال مردم از لبنیات فله، عدم آگاهی اثرات منفی آن است چرا که اثرات مضر مصرف لبنیات فله در داراز مدت مشخص می‌شود و مصرف‌کننده به ناگهان متوجه آن نخواهد شد .

در سیستم کارخانه‌ای تنها چیزی که از نظر عملیاتی از شیر کم و زیاد می‌شود چربی است و آن هم تا درصدی مشخص که روی بسته‌بندی نوشته شده است .

در هر صورت هیچ شیر فله‌ای عاری از میکروب و باکتری نیست و مصرف آن ریسک‌پذیر است. شیرهای پاستوریزه و صنعتی نیز با طعم‌های مختلفی ارائه می‌شود که سازگاری هر کدام از طعم‌ها و نمونه‌ها با ذائقه‌های مختلف نیاز به زمان دارد، اما ریسک‌پذیر نیست و در صورت بروز مشکل، نهادهای پاسخگوی زیادی وجود خواهد داشت .

به دنبال اطلاعیه معاون سازمان دامپزشکی کشور، در اصفهان نیز اعلام شد با توجه به اینکه بر روی تولید شیرهای فله ای نظارتی وجود ندارد و امکان آلودگی از این طریق به انسان وجود دارد، فروش این نوع شیر در مراکز عرضه لبنیات ممنوع است .

کارشناس مسئول بهداشت محیط مرکز بهداشت استان اصفهان نیز در خصوص طرح بازدید از مراکز عرضه لبنیات در استان اصفهان می گوید: کارکنان واحد بهداشت محیط مرکز بهداشت استان اصفهان با سرکشی به این مراکز از فروش شیر فله ای جلوگیری می کنند ؛ این اظهار نظر در حالی است که توزیع کنندگان شیر فله ای همچنان به فعالیت خود ادامه می دهند .

استاندارد مخالف توزیع شیرهای فله ای

تمامی محصولات لبنی مشمول استاندار اجباری هستند اما شیر خام به عنوان ماده اولیه، مشمول هیچ استانداری نیست. ۵۰ درصد شیر کشور در سیستم سنتی و نیمه صنعتی دامداری ها تولید می شوند که این آمار ضرورت تدوین استاندارد برای شیر خام را بیشتر می کند .

موضع اداره کل استاندارد استاندارد استان اصفهان نیز با وجود ایرادهای برخی از کارخانجات، حمایت از شیر پاستوریزه است چرا که حداقل شیر در شرایط بهداشتی و با کنترل کیفی دقیق تولید می شود .

رئیس آزمایشگاه های اداره کل استاندارد استان اصفهان می گوید: شرایط کنونی کشور به گونه ای است که جا افتادن بسته بندی شیر فله ای هنوز زود است .

فرزانه باباربیع با بیان اینکه در کشورهای اروپایی بعد از دوشیدن شیر از گاو، شیر خام به کارخانجات برده می شود، ادامه می دهد: متاسفانه شرایط ایران با کشورهای دیگر متفاوت است و از زمان دوشیدن شیر در گاوداری ها هیچ مسئول کنترل کیفی بر شرایط تولید شیرخام نظارت نمی کند .

رئیس آزمایشگاه های اداره کل استاندارد استان اصفهان با تاکید بر اینکه گاه حجم بالایی از شیر خام تولیدی دامداری ها از درب کارخانجات شیر و لبنی به دلیل مسائل بهداشتی برگشت داده می شود، می گوید: با این شرایط و به دلیل اعمال یک دستورالعمل نمی توان عنوان کرد شیر خام در دسترس مردم قرار بگیرد .

وی یادآور می شود: با وجود نظارت های مختلف بر گاوداری های سنتی، همچنان شاهد تب مالت در بین دام هستیم به گونه ای که طی سال های گذشته تاکنون بسیاری از دامداری های کشور دچار آلودگی های بهداشتی و یا بیماری های مختلف از جمله تب مالت شده اند .

باباربیع با تاکید بر ضرورت تهیه شیر از کارخانجات شیر پاستوریزه، می گوید: کارخانجات شیر دارای آزمایشگاه های قدرتمند با کنترل کیفی بالا هستند و شیر را با ملاحظه ارزش غذایی آن، تولید می کنند .

وی با اشاره به اینکه برخی دامداری ها درب کارخانجات افزودنی هایی به شیر خام اضافه می کنند، افزود: با توجه به کنترل سخت شرایط تولید شیر خام، اداره استاندارد توزیع شیرهای فله ای را تایید نمی کند .

از آنجايي كه عرضه و فروش شير، صرفاً بايد به شكل پاستوريزه و بسته بندي انجام گيرد ، شير خام به دليل احتمال وجود انواع بيماري هاي مشترك بين انسان و دام از جمله تب مالت ، سل گاوي و همچنين احتمال فاسد شدن آن به هيچ وجه نبايستي به صورت خرده فروشي و فله اي به فروش برسد  .

به نظر برخی از کارشناسان، دامپزشکی حتی می تواند پیشنهاد دهد که خسارت شیر خام برگشت داده شده از سوی کارخانجات لبنی به دامدار پرداخت شود تا شیر نامطلوب به صورت زیر زمینی و فله ای دوباره وارد چرخه مصرف نشود و از وقوع بیماری های مختلف جلوگیری به عمل بیاید .

متولی اصلی شیر، مجهول است؟

استان اصفهان با تولید روزانه ۲هزارو۸۵۰ تن شیر بزرگترین تولید کننده شیر کشور است که با نظارت ارگان های دانشگاه علوم پزشکی، دامپزشکی و اداره کل استاندارد و تحقیقات صنعتی تولید می شود؛ به روایتی دیگر بیش از ۴۰ درصد مراکز جمع آوری شیر در استان دارای پروانه بهره برداری هستند .

به طور قطع فقط اداره کل دامپزشکی استان متولی اصلی شیر فله ای در اصفهان نیست و همه دستگاه های استان باید برای مقابله با توزیع شیر فله همگرایی داشته باشند

رئیس شبکه دامپزشکی شهرستان اصفهان پیرامون مشکلات صدور دستورالعمل دامپزشکی مبنی بر بسته بندی شیرخام در گاوداری ها، بیان می کند: باید دید متولی شیر در اصفهان کدام شبکه است .

عبدالرضا مرادی با تاکید بر اینکه وجود پزشک ناظر دام، وضعیت ویژه گاوداری شرایط دریافت پروانه برای بسته بندی شیر خام را سخت کرده و طبق دستورالعمل دامپزشکی گاوداربه راحتی قادر به عرضه شیر فله ای در سطح شهر نیست،  تصریح می کند: با وجودی که حمل شیرخام با ظروف پلاستیکی از سوی دامداری ها غیر مجاز است در حال حاضر مسئولان استاندارد و بهداشت با رها کردن این موضوع فقط به دنبال نواقص و ایرادات دستورالعمل دامپزشکی هستند .

رئیس شبکه دامپزشکی شهرستان اصفهان یادآور می شود: شیر فله ای به طور معمول در دامداری‌های کوچک سنتی و غیرصنعتی در سطح شهر توزیع می شود .

متاسفانه ۹۰ درصد مردم کشور کمبود کلسیم دارند همچنین طی ۲ سال گذشته به دلیل افزایش نرخ شیر مصرف این ماده ۲/۲۲ درصد در بین مردم کاهش یافته و سرانه مصرف شیر کشور یک سوم توصیه متخصصان تغذیه معادل ۷۰ تا ۱۰۰ کیلو است. 

نکته دیگر اینکه بحث آموزش مردم برای استفاده از شیر مغفول مانده به گونه ای که در مدارس نیز فقط ۲۷ صدم درصد به موضوع شیر پرداخته شده است. 

حذف شیر از چرخه مصرف تبعات سنگینی برای کشور خواهد داشت و باید همه دستگاه های مسئول برای فراگیرشدن مصرف شیر پاستوریزه در بین مردم تلاش کنند.