واكنشهاي جهاني به جاسوسيهاي امريكا از متحدانش چنان گسترده و كم سابقه شده است كه وزير امور خارجه امريكا را وادار كرده تا ضمن توجيه شنود متحدان، در عين حال از زياده روي آژانس امنيت ملي در جاسوسي سخن بگويد.
سونامي افشاگريهاي تازه درباره ابعاد مختلف جاسوسي و شنود متحدان واشنگتن از سوي ادوارد اسنودن مأمور سابق نهادهاي اطلاعاتي امريكا همچنان ادامه دارد. در تازه ترين مورد با آشكار شدن اينكه دستگاه اطلاعاتي امريكا از سفارتخانههاي استراليا در آسيا، از جمله چين براي فعاليتهاي «جاسوسي» خود استفاده ميكرده است، چينيها به صف كساني پيوستند كه از امريكا در اين باره توضيح ميخواهند. به نوشته روزنامه استراليايي «سيدني مورنينگ هرالد» نمايندگيهاي ديپلماتيك استراليا در آسيا، از جمله چين قسمتي از برنامه شبكه جاسوسي امريكا به حساب ميآيند، ولي بخش بزرگي از ديپلماتهاي استراليايي از اين موضوع اطلاع ندارند. همچنين نشريه اشپيگل گزارش داد كه امريكا اقدام به راهاندازي يك شبكهاي جهاني متشكل از 80 سازمان ويژه گردآوري اطلاعات موسوم به «پنج چشم» كردهاند كه در ميان آن ميتوان به «مراكز شنود» شهرهايي مانند پكن، شانگهاي، هنگكنگ، تايپه، هانوي، بانكوك و جاكارتا اشاره كرد. در واكنش به اين خبر، سخنگوي وزارت خارجه چين خطاب به استراليا گفت: چين انتظار دارد كه كاركنان سفارتخانههاي خارجي در اين كشور به تفاهمنامههاي بينالمللي پايبند بمانند و به امنيت و مصالح چين لطمه وارد نياورند. همچنين دولت اندونزي با فراخواندن سفير استراليا از قول وزير خارجه اندونزي در بيانيهاي اعلام كرد: دولت اين موضوع را هرگز نخواهد پذيرفت و مراتب اعتراض شديد خود را به مقامات امريكايي اعلام خواهد كرد.
ياهو، گوگل و حتي واتيكان
روز پنجشنبه يك روزنامه امريكايي واشنگتن پست با استناد به اسناد ادوارد اسنودن و همچنين مصاحبه با برخي مقامات امريكايي، فاش كرد كه آژانس امنيت ملي اين كشور علاوه بر جاسوسي از اروپا و خاورميانه به جاسوسي از خطوط ارتباطي ياهو و گوگل و همچنين شنود مكالمات تلفني مقامات واتيكان نيز پرداخته است. براساس اين گزارش، دادههاي گوگل يا ياهو ابتدا توسط «اناساي» براي پنج روز ظرفيت ذخيره شده و سپس با همكاري مركز ارتباطات دولتي بريتانيا غربال شد و اطلاعاتي مهم براي آژانس امنيت امريكا، حفظ ميشود. شركت گوگل، از آژانس امنيت امريكا سخت انتقاد كرده و گفته است: «ما واقعاً از اين مسئله خشمگين هستيم كه حكومت تا كجا جلو رفته و چقدر به حريم خصوصي كابلهاي فيبرنوري ما دستدرازي كرده است. »
كري: زيادهروي كرديم
وزير خارجه امريكا در سخنراني ويدئويي براي كنفرانسي در لندن تلاش كرد شنود متحدان امريكا را با ادعاي نياز براي افزايش نظارت اطلاعاتي بيشتر توجيه كرده و اين افزايش را در جهت مبارزه با حملات تروريستي ضروري جلوه دهد، اما در عين حال اذعان كرد در برخي موارد آژانس امنيت ملي امريكا در جاسوسي زيادهروي كرده است. جان كري، با همكاري رئيسجمهور امريكا تلاش ميكند از اقدامات نامتناسب بعدي آژانس امنيت ملي امريكا جلوگيري كند. كري در توجيه جاسوسيهاي كشورش گفت: «ما از سقوط هواپيماها، انفجار ساختمان و ترور انسان جلوگيري كرديم، چون در زماني مناسب از نقشههاي آنها خبردار شديم. من به شما اطمينان ميدهم كه از مردم بيگناه در اين روند سوءاستفاده نشده و فقط تلاشي براي جمعآوري اطلاعات بوده. بله در مواردي نيز زيادهروي نامتناسبي شده است.» اين در حالي است كه به عقيده اكثر كارشناسان، امريكا به بهانه تروريسم تلاس ميكرده است با جمعآوري تصميمات راهبردي سران كشورهاي تأثيرگذار به خصوص در عرصه سياسي و اقتصادي و رسيدن به برتري اطلاعاتي به تضعيف نقش ساير كشورها در نظام بينالملل و حفظ جايگاه خود بپردازد. در عين حال گستردگي جاسوسي امريكا از شهروندان عادي گرفته تا رهبران مذهبي واتيكان نشان ميدهد كه امريكا در اين مسير به هيچ چارچوب اخلاقي يا پروتكل حقوقي پايبند نيست.
آلمانيها به دنبال شهادت اسنودن
اعضاي پارلمان و دولت آلمان كه از آشكار شدن شنود11 ساله تلفن همراه صدر اعظمشان توسط امريكاييها در شوك هستند، همچنان اميدوارند به اسناد و مدارك بيشتري درباره ابعاد پيچيده جاسوسي امريكا از دولتشان دست يابند و در اين مسير به دنبال ارتباطگيري مستقيم با ادوارد اسنودن مأمور افشاگر امريكايي هستند. يك نماينده پارلمان آلمان كه پنجشنبه در هتلي در مسكو تحت تدابير شديد امنيتي با ادوارد اسنودن ديدار كرد گفت كه اسنودن مايل است به برلين درباره پرونده شنود مكالمات تلفني صدراعظم اين كشور توسط امريكا كمك كند. «كريستين استروبله» نماينده حزب سبز آلمان بيش از سه ساعت به طور خصوصي با ادوارد اسنودن درباره شنود مكالمات تلفني صدراعظم آلمان گفتوگو كرده و از وي خواسته است قبل از پيگيريهاي علني دولت و كميته تحقيق و تفحص پارلمان به آنها در تأييد يا رد جاسوسي از رهبر آلمان كمك كند. استروبله گفت: اسنودن به طور اصولي مايل است كه به آلمان درباره اتهامات جاسوسي و نظارتي آژانس امنيت ملي امريكا كمك كند، اما شرايط آن بايد مهيا شود. استروبله با بيان اينكه اسنودن چيزهاي زيادي ميداند و آماده است تا در برابر مجلس آلمان شهادت دهد، اعلام كرد كه جزئيات ديدارش با اين مأمور افشاگر را به همراه نامهاي از طرف اسنودن براي دولت و دادستان عمومي آلمان فرستاده است. گفته ميشود كه نماينده مجلس آلمان به اسنودن اطمينان داده است كه بتواند در آزادي كامل به برلين وارد شود. اسنودن نيز ضمن استقبال از اين دعوت به مشكلات پيچيده حقوقياي اشاره كرده است كه احتمالاً مانع از سفر وي به آلمان خواهد شد.
