مقام معظم رهبري طي سه ماه گذشته چهاربار بر توجه و تكيه بر ساخت دروني نظام تأكيد كردهاند و ضامن ايستادگي و دوام و استقلال كشور را آن دانستهاند. شايد برداشت اوليه از سخنان معظمله اين باشد كه بايد بر سرمايههاي مالي و انساني درون كشور جهت پيشرفت و توسعه تكيه شود و ظرفيتهاي بالقوه كشور شناسايي و فعال گردند. اگرچه موارد ذكر شده هم ميتواند مشمول ساختار دروني نظام شود اما حيطه، گستره و جوهره ساخت دروني نظام فراتر از اين است.
ساخت دروني نظام كه بعضاً توسط مقام معظم رهبري به هويت يا ماهيت حقيقي نظام نيز تعبير ميشود همان چيزي است كه انقلاب اسلامي را از ساير انقلابهاي جهان متمايز ميسازد. براي فهم چيستي ساخت دروني نظام در ابتدا بايد ساخت بيروني آن را شناخت. ساخت يا ماهيت بيروني نظام همان ساخت حقوقي و ساختار نظام جمهوري اسلامي است. از ديدگاه مقام معظم رهبري كه در آذرماه 1387 در دانشگاه علم و صنعت اعلام نمودند، نظام جمهوري اسلامي داراي دو ساخت يا دو ماهيت است.
يك ساخت حقوقي است كه همان ساختار نظام جمهوري اسلامي است و با قدري تفاوت شباهتهاي فراواني با نظامهاي موجود در جهان دارد. سه قوه، وزارتخانهها، نيروهاي مسلح، دانشگاهها، ادارات و... ساخت حقوقي نظام جمهوري هستند كه مشابه برخي از آنان در تمام جهان يافت ميشود. دوم ساخت حقيقي يا ماهيت حقيقي يا ساخت دروني نظام است كه همان آوردههاي انقلاب اسلامي و اسلام عزيز است. ساخت دروني نظام محتواي نظام جمهوري اسلامي است. از نگاه مقام معظم رهبري، اگر ساخت دروني يا محتواي نظام جمهوري اسلامي از دست رفت «پسوند» اسلامي نيز به درد نخواهد خورد. مقام معظم رهبري ميفرمايند اگر ساخت دروني نظام از بين برود ساخت حقوقي آن مانند دندان پوكي است كه ظاهر زيبايي هم دارد اما در اولين برخورد با يك شئ سخت فرو ميپاشد و از بين ميرود.
بنابراين از ديدگاه معظمله ساخت دروني نظام عبارت است از: ارزشها، برابري و برادري، دوري از اشرافيگري، استكبار ستيزي، مردمي بودن مسئولان كشور، عدالت طلبي و عدالت خواهي، تكريم شهادت و شهيدان، حفظ روحيه جهادي در كشور، آرمانگرايي و... . بنابراين ساخت دروني نظام به مثابه مظروف است كه اگر در بستر زمان موجب غفلت قرار گيرد نظام جمهوري اسلامي در يك فرايند ملايم تاريخي دچار «استحاله از درون» خواهد شد اين استحاله به طرق مختلف صورت ميگيرد.
شرمندگي انقلابيون سابق از اينكه در مسير انقلاب اسلامي طي طريق كردهاند يكي از راههاي استحاله ازدرون است كه به قول ابن خلدون موجب فروپاشي عصبيت آنان و وادادگي ميشود. اميدواري به حل مشكلات كشور از بيرون و نگاه به دست بيگانه جهت توسعه و پيشرفت عامل ديگري است كه اصل عزت ملي را فرو ميكاهد. اشرافيگري مسئولان و تفاوت در بين زندگي آنان و مردم از عوامل ديگري است كه ميتواند به ساخت دروني و استحكام نظام ضربه وارد نمايد اما بعضاً براي آسيب رساندن به ساخت دروني نظام برنامهريزي هم ميشود.
تلاش جهت ايجاد بدبيني مردم به نظام يا تلاش جهت ناكارآمد معرفي كردن نظام ديني ميتواند نمونههاي آن باشد. اما در مجلس ششم روش خاصي جهت تضعيف ساخت دروني نظام صورت گرفت كه به بهانه آزادي، جامعه مدني، كرامت انسان و... صورت ميگرفت و آن علاوه بر ابزار مطبوعات «استحاله پارلماني» بود. تغيير در قوانين با جهتگيري و اهداف خاص نيز ميتواند ماهيت حقيقي نظام را دچار مشكل نمايد. طرحها و لوايحي مانند: لغو قانون گزينشها، اصلاح قانون مطبوعات، اصلاح قانون انتخابات و پيوستن به كنوانسيون بينالمللي زنان از جمله مواردي بود كه اگر هوشمندي رهبري نظام نبود ماهيت دروني يا ساخت دروني نظام را تضعيف نموده بود. امام راحل نيز مكرراً از ساخت دروني نظام احساس خوف ميكردند و ميفرمودند: من خوف از آن دارم كه ما يك جمهوري اسلامي درست كرده باشيم. اما هر كجايش كه برويم همان حكومت طاغوت باشد. امام به اين جمهوري اسلامي «جمهوري اسلامي اسمي» ميگفتند و بر گسترش احكام و شريعت در همه عرصههاي نظام تأكيد ميكردند. مثل دكتر روحاني در جمع فرماندهان سپاه نيز مثل رسايي جهت فهم ساخت دروني نظام است. وي خطاب به سپاهيان اعلام كرد كه دشمن از سلاح شما نميترسد و همين سلاح شما را با كمي بيشتر يا كمتر ديگر ارتشهاي جهان هم دارند.
آنچه موجب ترس دشمن از شماست، همان ايمان شماست. ايمان به حقانيت انقلاب اسلامي و راه امام، ايمان به پاسخگو بودن اسلام در همه ابعاد حيات بشري و ايمان به گسترش اسلام در جهان معاصر موجب پويايي، تحرك و تقويت ساخت دروني نظام خواهد شد. داشتههاي نظام جمهوري اسلامي كه قوام بخش آن هست همان ساخت دروني است كه پيوند مودتآميز و دو طرفه مردم و مسئولان از مهمترين شاخصهاي حفظ ساخت دروني است.
