محمدجواد ظريف وزير خارجه امريكا ديروز صبح به نيويورك رفت. حسن روحاني رئيسجمهور هم روز يكشنبه 31 شهريور ماه براي شركت در نشست مجمع عمومي سازمان ملل به نيويوك ميرود. باراك اوباما رئيسجمهور امريكا صبح چهارشنبه در يك گفتوگوي تلويزيوني با شبكه اسپانيايي «تله موندو» گفت كه قصد دارد تلاش دولت حسن روحاني براي ديپلماسي را محك بزند، اما درست چند روز قبل از سفر رئيس جمهور ايران به نيويورك، پرونده يك آسمانخراش 36طبقه شهر نيويورك در دادگستري امريكا گشوده شد و دولت امريكا قصد دارد اين آسمانخراش را به خاطر نقض تحريمهاي ايران مصادره كند. دادستان نيويورك گفته كه اين ساختمان 36 طبقه به عنوان پوششي براي نقل و انتقالهاي مالي دولت ايران از طريق بانك ملي عمل كرده و پول حاصل از مصادره آن را «صرف قربانيان تروريسم وابسته به ايران كند.»
به گزارش «جوان»، باراك اوباما رئيسجمهور امريكا ديروز در گفتوگو با شبكه تلويزيوني اسپانيولي زبان تلهموندو به بحثهايي كه درباره تلاش دولت جدي ايران براي ديپلماسي مطرح شده واكنش نشان داد و گفت: «نشانههايي وجود دارد كه روحاني، رئيسجمهور جديد كسي است كه به دنبال باز كردن باب گفتوگو با غرب و ايالات متحده، به شكلي است كه ما تاكنون شاهد آن نبودهايم. بنابراين بهتر است اين را محك بزنيم.» اوباما گفت كه اميدوار است ايران از اين مزيت كه امريكا مايل است آن را محك بزند، بهره ببرد.
اوباما همچنين يك بار ديگر به رد و بدل شدن نامه بين خود و رئيسجمهور ايران اشاره كرد و گفت: «محتواي اين نامه نشان ميداد كه ايالات متحده علاقهمند است كه مسئله هستهاي ايران به شكلي حل گردد كه ايران بار ديگر به جامعه جهاني بازگردد.» اوباما با اين حال گفت كه «اما آنها (مقامات ايراني) بايد به جامعه جهاني نشان دهند كه در پي دستيابي نظامي كردن برنامه هستهاي خود نيستند.» رئيسجمهوري امريكا بدون اشاره به جزئيات همچنين گفت كه كه ايران بالقوه ميتواند در برقراري ثبات در سوريه نقش داشته باشد. اين براي دومين بار است كه اوباما طي روزهاي اخير از امكان نقشآفريني در بحران سوريه صحبت ميكند، ولي هنوز مشخص نيست كه منظور او چه نقشي است، به خصوص كه او و جان كري در موضعگيري قبلي خودشان با تهديد تلويحي گفته بودند كه « استاندارد رفتاري» كه موجب حل بحران سوريه شده بود، بايد در مورد ايران و كره شمالي هم اعمال شود.
ملاقات: با اين سرعت؟
افزايش موضعگيريهاي مقامهاي امريكايي در مورد آمادگي براي آزمودن مسير ديپلماسي با ايران در حالي كه محمدجواد ظريف وزير خارجه به نيويورك رفته و رئيسجمهور هم يكشنبه آينده تهران را به مقصد نيويورك ترك خواهد كرد تا در نشست مجمع عمومي سازمان ملل شركت كند، گمانهزنيها را در مورد ديپلماسي رودرروي طرفين بيشتر كرده است. چند روز قبل منابع ديپلماتيك در امريكا احتمال دادند كه ظريف در يكي از راهروهاي مقر سازمان ملل به شكلي تصادفي با جان كري همتاي امريكايياش ملاقات كند و در روز دوشنبه هم گاردين احتمال ملاقات مستقيم روحاني با اوباما را مطرح كرد، ولي روز سهشنبه سخنگوي شوراي امنيت ملي امريكا اعلام كرد كه ملاقات با روحاني جزو برنامههاي روحاني نيست. در حالي كه منابع سياسي در تهران نيز تأييد ميكنند كه تمايل به تقويت ديپلماسي با اين سرعت، منجر به ملاقاتهاي سطح بالا نخواهد شد، مرضيه افخم سخنگوي وزير خارجه هم روز سهشنبه به صراحت گفت: «هيچ ديداري با مقامات امريكا در دستور كار سفر روحاني نيست. »
تغيير محاسبات راهبردي؟
طي روزهاي اخير برخي موضعگيريهاي مقامهاي امريكايي و اتفاقات نه چندان تصادفي باعث شده كه به رغم اميدواريهاي پديدار شده در فضاي ديپلماتيك، تيم سياست خارجي دولت نگاه چندان خوشبينانهاي به حل و فصل جدي مذاكرات با طرفهاي غربي نداشته باشد. اوباما در گفتوگوي ديروز خود لحني ديپلماتيك داشت ولي گفتوگوي روز دوشنبه او با برنامه «گفتوگو با مطبوعات » ايبيسي نيوز، حاكي از رويكردي تهاجمي در قبل ايران به خصوص بعد از كاهش احتمال اقدام نظامي عليه سوريه بود. او گفت: «ايرانيها درك ميكنند كه نبايد اين درس را كه ما به (اسد) حمله نكرديم بياموزند و فكر كنند كه ما به ايران هم حمله نخواهيم كرد.» همين جملات با كمي تغيير در سخنان جان كري در همان روز هم منعكس شد. او گفت كه راهحلي كه در سوريه مورد استفاده قرار گرفت، «يك استاندارد رفتاري» است كه بايد در مورد ايران و كره شمالي هم اعمال شود. اين لحن تهديد اوباما با واكنش محمد جواد ظريف روبهرو شد و او در گفتوگو با شبكه الميادين تأكيد كرد: « از امريكا ميخواهيم كه اراده صادقانه خود را در صلح نشان دهد و دست از زبان تهديد بردارد.» مرضيه افخم هم در كنفرانس مطبوعاتي خود گفت كه دولت امريكا از زبان تهديد دست بردارد.
منابع سياسي در تهران تأكيد ميكنند كه دولت اوباما براساس محاسبات ناشي از توافق بر سر سوريه با روسها بعد از يك ماراتن تهديد دو هفتهاي به اين نتيجه رسيده كه ميتواند چنين با استفاده از الگوي توأمان تهديد و مذاكره، به يك توافق در زمينه مسئله هستهاي با ايران نيز دست پيدا كند و در محاسبات راهبردي ايران تغيير به وجود آورد. اين موضوعي است كه در گفتوگوي ديروز سخنگوي فارسي زبان وزارت خارجه امريكا نيز منعكس شده است. «آلن اير» سخنگوي فارسيزبان وزارت خارجه امريكا ديروز تقريباً همزمان با گفتوگوي اوباما با شبكه اسپانيايي گفت كه واشنگتن براي تعامل با دولت جديد ايران «بر اساس احترام متقابل» آماده است، و درباره امكان حصول توافق در مذاكرات هستهاي ايران ابراز اميدواري كرد و گفت كه هدف تحريمها اين است كه ايران در مورد برنامه هستهاياش «تغيير محاسبات راهبردي» كند؛ موضوعي كه احتمال توافق بين طرفين در ميان مدت را كمرنگ ميكند.
شرطهاي اسرائيلي
موضع تلآويو نيز در اين بين تعيينكننده است. بنيامين نتانياهو، نخستوزير رژيمصهيونيستي در كابينه اسرائيل گفت كه در ديدار خود با باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا كه در پايان ماه جاري (۳۰ سپتامبر) صورت خواهد گرفت در مورد برنامه اتمي ايران گفتوگو خواهد كرد. نتانياهو با اشاره به امكان لغو و تسهيل پارهاي از تحريمها توسط امريكا به دليل بروز نشانههايي از انعطافپذيري در دولت حسن روحاني، رئيسجمهور جديد ايران گفت: «تا زماني كه برنامه اتمي واقعاً متوقف نشده فشار بر ايران به جاي كم شدن بايد افزايش يابد.» نخستوزير اسرائيل ادامه داد، زماني ميتوان از پايان برنامه اتمي ايران سخن گفت كه چهار شرط اجرا شده باشد. نتانياهو اين شروط را برشمرد: «توقف غنيسازي اورانيوم، خروج تمامي ذخاير اورانيوم غنيشده، تعطيلي تأسيسات اتمي قم و توقف بازپردازي پلوتونيوم.» تقريباً همزمان با سخنان نتانياهو و در حالي كه حسن روحاني تا چند روز ديگر براي شركت در نشست مجمع عمومي سازمان ملل به نيويورك ميرود، يك پرونده جديد عليه ايران از نيويورك كليد خورد. يك قاضي فدرال در نيويورك روز سهشنبه در حكمي (البته بدوي) به دولت امريكا اجازه داده است يك برج اداري بزرگ متعلق به بنياد علوي و شركت آسا را مصادره كند و به فروش بگذارد.
دولت امريكا مدتها قبل دادخواستي تسليم دادگاه كرده بود كه بر اساس آن، ۶۰ درصد از اين برج در مالكيت بنياد علوي است و ۴۰ درصد ديگر هم به شركت آسا تعلق دارد، ولي بنا بر اين دادخواست اين دو نهاد از اين ساختمان به عنوان پوششي براي نقل و انتقالات مالي براي دولت ايران استفاده ميكنند. دولت امريكا ادعا كرده كه مالك ديگر اين برج 36 طبقه، شركت آسا، يك شركت صوري متعلق به بانك ملي ايران است كه پوششي براي دور زدن تحريمهاي ايران است؛ اتهامي كه بنياد علوي آن را رد كرده است. همزمان شدن صدور حكم دادگاه نيويوركي با سفر هيئت ايران به امريكا اتفاقي نيست. پريت بهارارا دادستان اين دادگاه بعد از صدور اين حكم گفت كه پول حاصل از مصادره آن را صرف قربانيان تروريسم وابسته به ايران ميكند. داستان اين برج 36 طبقه و بنياد علوي، سال 2009 هم يك بار ديگر در امريكا مطرح شد؛ درست زماني كه باراك اوباما رويكرد ورود به مسير ديپلماسي با دولت وقت ايران را در پيش گرفته بود. ظاهراً ديوارهاي سوءتفاهم و بياعتمادي بين ايران و امريكا از برج 36 طبقه نيويورك هم بلندتر است.
