آخرين اثر استاد و پيشكسوت بزرگ هنر معاصر ايران، محمود فرشچيان، روز گذشته در ميان جمعيت بيشمار علاقهمندانش در موزه فرشچيان واقع در كاخ موزه سعدآباد رونمايي شد؛ «معراج» عنوان تازهترين اثر مينياتور فرشچيان و حاصل بيش از يك سال تلاش شبانه روز او براي خلق صحنه معراج رسول اكرم(ص) به سوي آسمان است.
افتخار ميكنم كه هنوز عاشق كار هستم
به گزارش «جوان»، يك سال پس از رونمايي آخرين اثر فرشچيان در موزهاي كه به نام او در كاخ موزه سعدآباد راه اندازي شده است، اين بار استاد و نگارگر بزرگ ايراني با سابقه 70 ساله هنرورزياش در جامعه هنري كشور، تابلو «معراج» را به جمع 14 اثر ديگر مينياتور خود افزود؛ اثري كه گفته ميشود برخلاف ديگر آثاري كه با همين مضمون خلق شدهاند، حضرت محمد(ص) را از نمايي پشتو رو به الوهيت الهي به تصوير كشيده است.
در همين رابطه استاد محمود فرشچيان در مراسم رونمايي اين اثر كه با حضور معاون رئيسجمهور و رئيس سازمان ميراث فرهنگي، معاونين وي و نيز چهرههايي چون دكتر حسين الهي قمشهاي برگزار شد در سخناني كوتاه به معرفي اثر خود پرداخت و گفت: «افتخار ميكنم كه شب و روز مانند جوان 35 سالهاي كار ميكنم و همچنان عاشق اين كار هستم. «معراج» تابلويي است كه يك سال و چند ماه روي آن كار و مطالعه كردهام و سعي كردم هنرمند بيمطالعهاي نباشم.»
فرشچيان در ادامه گفت: «پيش از اين هنرمندان زيادي همچون «سلطان محمد» بودند كه معراج را كشيدند و چهره پيامبر را پوشش دادند، چنانكه گويي از شدت نور چهره ايشان ديده نميشود. من با قلم ناچيز خود سعي كردم چهره او را از پشت سر نشان دهم طوري كه روي ايشان به الوهيت الهي باشد.»
«معراج» فرشچيان چيست؟
بر اساس اين گزارش در تابلوي «معراج» كه جديدترين اثر فرشچيان است، نوري مشاهده ميشود كه گويي پيغمبر اكرم (ص) را به سوي خدا ميكشاند. دست حضرت به سوي بالا است و فرشچيان در اين اثر زيبا فرشتههايي را كشيده است كه في مابين زن و مرد هستند. اطراف پيغمبر فضاي شب است و او و تمامي فرشتگان بالاتر از ماه قرار گرفتهاند. همچنين در قسمتهاي بالاي نقاشي ملائك به تدريج در حال ناپديد شدن هستند كه اين نشان ميدهد ملائك جذب الوهيت الهي ميشوند. فرشچيان اين اثر خود را نيز همچون ديگر آثار مينياتورش تقديم آستان قدس رضوي كرده است و «معراج» او پس از نمايش چند روزه در موزه فرشچيان راهي مشهد خواهد شد.
تلويزيون 7 روز هفته را با 7 هنر پر كند
در بخش ديگري از اين مراسم كه در محوطه باز موزه فرشچيان برگزار ميشد، حسين الهي قمشهاي به وصف زيبايي و اهميت آن در جهان امروز پرداخت. به گفته او آنچه امروز كمبود آن در عالم احساس ميشود و بايد در به در و منزل به منزل در جستوجوي آن بود، عشق و زيبايي است. قمشهاي گفت: «زيبايي حقيقتي شگفت است كه انسانها بايد هر چه بيشتر از طريق نقاشي ، موسيقي، شعر، نمايشنامه، مجسمهسازي ميكلآنژ و نيز از هر طريقي كه اين جوهر و گوهر الهي را متجلي سازد در شكارش باشند.
وي با اشاره به اينكه اسم و صفت «جميل» خداوند خواستني است، ادامه داد: «آنقدر زيبايي نقش اساسي دارد كه بايد براي آن سمينارها و كنگرههاي مفصلي برگزار كرد و مردم را به ساحت زيبايي دعوت كرد تا درجه دوستيها و محبتها بيشتر و ظلم و جور در دنيا كمتر شود. وي در ادامه پيشنهاد داد كه هفت روز هفته به هفت قسمت تبديل شده و هر روز به يك هنر از جمله هنر سينما، مجسمهسازي، نقاشي و غيره اختصاص يابد.
قمشهاي همچنين از تلويزيون تقاضا كرد كه هفت روز هفته را با هفت هنر پر كند. او در ادامه با اشاره به تابلو «معراج» فرشچيان گفت: «پيامبر به معراج رفت چراكه اينجا برايش تنگ بود. او به خاطر تنگناي دنيا به معراج رفت. هنر همه را با ما دوست ميكند. بياييد وارد يك عالم گستردهتر شده و با هم مهربان و خوب سخن بگوييم.»
فرشچيان حكيم هنر اسلامي معاصر است
همچنين محمد علي نجفي، معاون رئيسجمهور و رئيس سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايعدستي كه ميزبان اين مراسم بود در بخش ديگري از اين مراسم به تمجيد از استاد فرشچيان و ساخت موزههاي تخصصي همچون موزهاي تحت عنوان اين استاد ارزشمند هنر نگارگري كشور پرداخت و گفت: «اصولاً تجربه تأسيس موزههاي تخصصي ميتواند حركت جديدي در جهت كار ميراث فرهنگي كشور باشد و متأسفانه در حال حاضر بنا به دلايل مختلف از اين نوع موزهها كمتر در كشور سراغ داريم.»
وي با اشاره به اينكه تجربه تأسيس اين موزه در بيش از 10 سال پيش تجربه مفيدي در تلفيق تجربه مردمي و دولتي و نيز نام فرشچيان و استقبال از آثار او است خاطر نشان كرد كه تجربه راهاندازي اين موزه به عنوان يك تجربه موفق بايد به يك الگو تبديل شود. وي سپس در تمجيد از فرشچيان و خصوصيات بارز شخصيت و هنر او ادامه داد: «هنر و شخصيت استاد براي هنر و هنرمندان هم يك الگو و هم يك معيار است. هنر او يك هنر ميراثي و هويتي است.»
به گفته نجفي فرشچيان اين امكان را ايجاد كرد كه نگارگري از لا به لاي كتابها و آثار گذشته به ميان مردم بيايد و به هنر دوستان اقصي نقاط دنيا عرضه شود. معاون رئيسجمهور با اشاره به اينكه ممكن است برخي از واژه هنر سنتي راضي نباشند و هنر اسلامي را در توصيف اين اثر بپسندند، تأكيد كرد: «هنر سنتي در تقابل هنر مدرن تعريف نميشود بلكه هنري است كه هويت ايراني- اسلامي دارد و استاد معياري براي اين هنر محسوب ميشوند.»
نجفي با نام بردن از فرشچيان به عنوان يك حكيم هنر اسلامي معاصر گفت: «حكيم بار معناي عميقي در ادبيات دارد و بزرگاني به اين صفت موصوف شدهاند كه نامشان در تاريخ مثل ستاره ميدرخشد.» او فرشچيان را حكيم دنياي اسلامي معاصر خواند و در ادامه خلاقيت هنري، معرفت هنري و اشراف بر هنر معنوي، جامعيت هنري و در نهايت اخلاق هنري را از ويژگيهاي بارز و متجلي در شخصيت اين استاد هنرمند دانست.
بر اساس اين گزارش، «ضامن آهو» و «غدير» از ديگر آثار استاد فرشچيان است و موضوع معراج از روزگار تيموري و صفويه در هنر ايراني جلوه و ظهور داشته است. فرشچيان كه پس از اتمام طراحي ضريح امام حسين (ع) مسئول طراحي ضريح حضرت عبدالعظيم(ع) شده است نقاشي «معراج» را در تاريخ 11 ذيقعده و مصادف با روز ولادت امام رضا (ع) به آستان قدس رضوي تقديم كرده است.
گفتني است برگزاري اين مراسم در فضاي باز كاخ موزه سعد آباد منجر به بروز بينظميهاي فراواني در جريان و روال آن شده بود تا آنجا كه حضور سيل عظيم مردم و كاركنان اين موزه در سالن محل رونمايي تابلو شماري از خبرنگاران را از ثبت اين لحظه محروم كرد.
