در دنياي رسانهاي فضاي مجازي با حجم انبوهي از تصاوير و اطلاعات مواجهيم و همين امر موجب شكلگيري فضايي رقابتي شده است به گونهاي كه رسانهها و به خصوص رسانههاي خبري فعال در اين عرصه ميكوشند تا با در نظر گرفتن تدابير و تسهيلاتي، مخاطبان را به انتخاب رسانه خود از ميان چندين هزار رسانه رقيب، ترغيب نمايند. اضافه كردن بخش نظرات و سپس انتشار نظرات كاربران يكي از همين تدابير است كه توانسته يك شبكه اجتماعي درست كند اما ويژگيهاي فضاي مجازي اين شبكه اجتماعي را هم مانند ديگر شبكههاي اجتماعي از گزند در امان نگذاشته است و نمونههايي از بياخلاقي و هنجارشكني را ميتوان در اين نظرات منتشر شده مشاهده كرد.
شبكه اجتماعي «ديدگاههاي اخبار»
يك عكس يا يك خبر از محيطزيست هم كافي است تا يك بحث داغ سياسي در بين كامنتگذاران رسانهاي در بگيرد. گاهي وقتها حتي توهين، افترا و عبور از خط قرمزهاي اخلاقي را به روشني ميتوان در بين نظرات كاربران مشاهده كرد. با وجود اين اما امكان مشاركت فعال بيان ديدگاهها و اظهارنظر اشخاص حقيقي، بخش نظرات سايتها را با استقبال مواجه نموده است. محمد صالح مفتاح كارشناس رسانه در گفتوگو با «جوان» ضمن تأكيد بر شبكه اجتماعي بودن بخش ديدگاههاي سايتها و رسانههاي مجازي، آنها را به چند گروه دستهبندي ميكند. بنا به تأكيد وي در تمام دنيا برخي رسانهها براي آنكه خود را دموكراتيك نشان بدهند مرزها و خط قرمزها را در بخش ديدگاهها كنار ميزنند. وي تصريح ميكند: برخي رسانهها نيز حرفهايي را كه برايشان مسئوليت ميآورد يا جرئت گفتن آن را ندارند در بخش كامنتها منتشر ميكنند تا به نام مخاطب تمام شود. به باور اين كارشناس رسانه، گاهي تندي نظرات منتشر شده تا جايي پيش ميرود كه فضاي غالب را تند و راديكال ميكند و باعث ميشود ديدگاهها از منطق گفتماني خارج شده و مخاطب تصور كند هر كس تندتر و راديكالتر حرف بزند، جذابيتش بيشتر است.
رد پاي جريانهاي فكري خاص دركامنتها
مفتاح تصريح ميكند: در برخي سايتها فضايي وجود دارد كه افراد و جريانهايي كه جرئت ندارند يا در سطحي نيستند كه حرفشان را بزنند، از تريبون كامنتها بهره ميبرند و همين مسئله موجب شده تا برخي سايتها جولانگاه برخي از جريانهاي فكري شوند و كمكم مديريت سايت از دست مدير اصلي آن خارج شود.
به گفته اين كارشناس رسانه، حتي برخي گروههاي خارج از كشور در فضاي مجازي در موضوعات خاص از طريق حضور گسترده در همين بخش ديدگاههاي سايتها فعاليتهاي گستردهاي دارند. وي ميافزايد: اين افراد معمولاً با هويتي جعلي در بخش نظرات سايتها فعاليت ميكنند و سعي ميكنند افكار عمومي را فريب دهند و با بررسي IP يا آدرس كانت آنها هويتشان مشخص شده است.
باورپذيري مطالب تأييد نشده مخاطبان
بخش نظرات اخبار و مطالب منتشر شده در سايتها اما مخاطبان بسياري را درگير ميكند و حتي ميتواند منجر به ايجاد جريانهاي اجتماعي شود زيرا بنا به تأكيد مفتاح، رفتن اين نظرات در قالب ديالوگ از يك سو و بيان آنها از سوي افراد به ظاهر حقيقي موجب ميشود تا براي مخاطبان باورپذيرتر باشند.
تدوين شيوهنامه براي پايش نظرات مخاطبان
اين كارشناس رسانه رقابت و احساس خطر رسانههاي خبري از رسانههاي خردي مانند وبلاگ و شبكههاي اجتماعي را عامل شكلگيري چنين بخشي در سايتها و خبرگزاريها ميداند و معتقد است براي مقابله با آثار مخربي همچون نشر اكاذيب، افترا و انتشار ادعاهاي دروغ بايد شيوهنامههايي براي بخش نظرات رسانههاي مجازي درنظر گرفته شود. بنا به تأكيد مفتاح مسئوليت حقوقي انتشار اين بخش از مطالب نيز همانند ساير مطالب سايت بر عهده مدير مسئول آن است.
به گفته وي، با تدوين شيوهنامه و در نظر گرفتن قواعد و مقررات براي كامنتها درست همانند ساير مطالبي كه در سايتها منتشر ميشود و الزام به رعايت اين قوانين درانتشار ديدگاهها به طور يقين افرادي كه قصد سوءاستفاده از بخش نظرات رسانههاي سايبري را دارند سراغ سايتهاي ضابطهمند نميآيند.
به باور اين فعال رسانهاي اگر رسانهها از جذب مخاطباني اين چنين صرفنظر كنند با اعتمادسازي كلي كه در فضاي اطلاعرساني دارند به طور يقين در درازمدت با حفظ وجه اخلاقي خود مخاطبان بيشتري پيدا ميكنند.
