وزراي خارجه روسيه و امريكا پس از گفتوگوهاي فشرده در ژنو به تنهايي درباره سوريه توافق كردند! توافقي كه حتي سوريه به عنوان مسئله مورد مذاكره در آن دخيل نبود. دمشق هنوز به اين توافق واكنش نشان نداده ولي قدري جميل معاون نخستوزير سوريه پيش از اعلام نتايج مذاكرات گفت كه براي پذيرش توافق امريكا، بايد امنيت سوريه تضمين شود.
به گزارش «جوان»، سرگئي لاوروف و جان كري كه به تازگي در سن پترزبورگ با هم ملاقات كردند، روز گذشته پس از سه روز درباره سوريه به تنهايي به توافق رسيدند. نيويورك تايمز ديروز نوشت كه پيش از شروع كنفرانس مطبوعاتي لاوروف گفت كه در طول مذاكرات ژنو با مقامات سوري صحبتي نكردم.
توافق روسي – امريكايي ديروز شامل سه مسئله اصلي بود؛ نخست اينكه سوريه ظرف يك هفته ليست جامع ذخاير سلاحهاي شيميايي خود را به سازمان ملل تحويل دهد. اين توافق كه پس از ماهها بحث و جدل مقامات روسي و امريكايي و سردي روابطشان حاصل شده، براي بشار اسد ضرب الاجل يك هفتهاي تعيين كرده و پس از ماهها اتلاف وقت براي حل ديپلماتيك بحران سوريه، حالا رئيسجمهور سوريه را در منگنه زماني گذاشتهاند. در سايه اختلافات عميق روسها و امريكاييها به ويژه طي يك ماه اخير درباره سوريه ديروز وزير امور خارجه روسيه در ژنو گفت: تهديدهاي باراك اوباما، رئيسجمهوري امريكا عليه سوريه باعث شد تا ما هماكنون به نتيجه برسيم و توافق كنيم سلاحهاي شيميايي دمشق را نابود كنيم. وي با بيان اينكه دولت سوريه بايد اجازه دسترسي كامل سايتهاي شيميايي خود را به سازمان ملل بدهد، تأكيد كرد كه طرح از ميان بردن زرادخانههاي شيميايي سوريه بايد شفاف باشد. اين توافق دوم و سوم وزراي خارجه روسيه و امريكا بود كه زماني تا اواسط 2014 را براي اسد در اين خصوص تعيين كردند. دو طرف تأكيد كردند كه هر چه سريعتر سلاحهاي شيميايي سوريه بايد نابود شود و در اين خصوص به طرحي همهجانبه دست يافتهاند كه استفاده از زور در صورت تخطي از آن نيز پيشبيني شده است.
نان قرض دادن كري و لاوروف به هم
جان كري، وزير امور خارجه امريكا هم در سخناني مشابه همنوع روسياش در ابتداي اين كنفرانس مطبوعاتي گفت: ما از تلاشهاي لاوروف و مسئولان روسيه بر حل و فصل برنامه شيميايي سوريه كمال تشكر را داريم و در مذاكرات اخيرمان كارشناسان شيميايي نيز ما را همراهي كردند تا هرچه سريعتر اين پرونده حل شود. اوباما نزديك به دو هفته پيش تأكيد كرد كه عاملان استفاده از سلاح شيميايي بايد مجازات شوند و همين تهديد نيز باعث شد كه هماكنون در جايي كه ايستادهايم، باشيم. وي افزود: نظام اسد راهي جز اجراي توافق اخير ما با همتايان روسيمان ندارد و اين امر بايد محقق شود. وزير امور خارجه امريكا در ادامه با اعلام بندهايي از توافق خود با مسئولان روسيه و تأكيد مجدد روي زمانبندي تعيين شده در توافق دونفره با لاوروف گفت: ما توافق كرديم كه سوريه ظرف «يك هفته و نه يك ماه»، گزارشي از نوع سلاحهاي شيميايياش در اختيار سازمان ملل قرار دهد.
بوي تهديد حرفهاي كري
كري اما در اين كنفرانس باز هم تلاش كرد براي زنده كردن اقتدار سياست خارجي امريكا به ويژه پس از عقبنشيني از اقدام نظامي عليه سوريه، سخناني با بوي تهديد نظامي داشته باشد. وي در پاسخ به سؤال خبرنگاري مبني بر احتمال استفاده امريكا از زور عليه سوريه گفت: در صورت تخطي از توافق حاصل شده شوراي امنيت ميتواند بر اساس بند هفتم از زور استفاده كند، اما اين اختيار بر اساس قانون اساسي امريكا به رئيسجمهوري امريكا نيز داده شده كه ميتواند به حمله نظامي عليه خاطيان دست بزند. وزير خارجه امريكا با اعلام اينكه ميزان پايبندي دمشق به توافقنامه آزمايشي براي سوريه در برابر جامعه جهاني است، تأكيد كرد: همه چيز به عملكرد اسد بستگي دارد. اسد بايد براي همكاري سازنده با ما اعلام آمادگي كند. وي افزود: هم مخالفان و هم نظام سوريه هر دو در وقايع كنوني سوريه مقصرند.
جاي خالي بازيگران منطقهاي
لاوروف در بخشي از كنفرانس مطبوعاتي گفت كه با هرگونه استفاده از زور مخالف است تا به اين ترتيب همان نگاه تقابلي با امريكا در صحنه سوريه را حفظ كرده باشد. لاوروف در ادامه سخنان خود از پيوستن دمشق به معاهده منع استفاده از سلاحهاي شيميايي استقبال و تأكيد كرد كه دو طرف بر حمايت از اقدامات سازمان ملل و سازمان منع گسترش سلاحهاي شيميايي توافق كردند. وزير امور خارجه روسيه گفت: توافقهاي حاصل شده ابتدا در سازمان منع استفاده از سلاحهاي شيميايي بررسي ميشود و سپس به شوراي امنيت ميرود و در توافقي كه حاصل شد از مجازات سخني به ميان نيامد و تصميمگيري در اين باره به شوراي امنيت واگذار شد.
به هر روي در كنفرانس ديروز در حالي در مورد سوريه توافق شد كه به رغم اشاره تلويحي پوتين درباره سلاحهاي هستهاي رژيم صهيونيستي، هيچ سخني در اين خصوص به ميان نيامد. در اين كنفرانس دو طرف طوري به توافق نشستند كه بيشتر از توافق بر سر مسئله سوريه، توافق با يكديگر بر سر تقسيم منافع در عرصه نظام بينالملل بود تا نشان دهند كه بيش از گذشته دو قدرت برتر جهان بوده و هيچ كدام از بازيگران منطقهاي در حل و فصل اين بحران سوريه مؤثر نيستند.
اوباما: آماده حملهايم
باراك اوباما هم همزمان با كنفرانس مطبوعاتي وزيرخارجهاش با همتاي روسي صحبتهايي كرد كه نشاندهنده حفظ اعتبار امريكا باشد. همان نگاهي يك هفته پيش چاك هاگل، وزير دفاع امريكا به صراحت آن را بيان كرد. رئيسجمهوري امريكا اعلام كرد در صورت شكست تلاشهاي ديپلماتيك درخصوص سوريه كشورش آماده حمله نظامي است. وي روز گذشته پس از ديدار با شيخ صباح الاحمد الجابر الصباح، امير كويت در كاخ سفيد ابراز اميدواري كرد كه طرح از ميان بردن تسليحات شيميايي سوريه موفقيتآميز باشد، اما تأكيد كرد كه هرگونه توافقي بايد «معتبر و اجرايي» باشد.
پروندهسازي براي پيشبرد خواستهها
ديروز دبيركل سازمان ملل هم سخناني گفت كه بيشتر از حل و فصل بحران سوريه نشاندهنده پروندهسازي براي سوريه بود تا پروندهاي شبيه به پرونده هستهاي ايران براي پيشبرد اهداف سياسي غربيها در سازمان ملل تشكيل شود. بانكيمون بر لزوم برگزاري نشست ژنو 2 در ماه آتي (اكتبر) براي حل سياسي بحران سوريه تأكيد كرد. وي گفتوگو و راهحل سياسي را تنها راه پايان بخشيدن به بحران كنوني در سوريه دانست و خواستار افزايش تلاشهاي بينالمللي در اين زمينه شد.
