شايد از نگاه بسياري حوادث يازدهم سپتامبر 2001 ميلادي مهمترين واقعه آن ماه و حتي سال و چه بسا تمام يك دهه گذشته به شمار رود، اما به گمان اين قلم در نهم سپتامبر همان سال يعني هجدهم شهريورماه 1380 حادثه چه بسا مهمتري نه هزاران كيلومتر دورتر از ما كه در همسايگي كشورمان رخ داد. صبح اين روز در دهكده «خواجه بهاءالدين» واقع در شمال استان «تخار» افغانستان و در نزديكي مرز تاجيكستان دو خبرنگار عرب با مليتهاي «تونسي و الجزايري» و با گذرنامه «بلژيكي» هنگامي كه به بهانه مصاحبه با «احمدشاه مسعود» سرگرم گفتوگوي با وي بودند، بمب قوي جاسازي شده در دوربين فيلمبرداريشان را منفجر كردند.
در اين حمله انتحاري چند تن از جمله «احمدشاه مسعود» قهرمان ملي افغانستان و مشهور به «شير دره پنجشير» و مترجم او «عاصم سهيل» در دم به شهادت رسيدند و يكي از خبرنگاران عرب نيز در صحنه كشته شد. دو روز پس از آن، واقعه يازدهم سپتامبر رخ داد كه بهانهاي شد براي حمله به افغانستان از سوي دولت امريكا و متحدانش و بيش از يك دهه حضور كامل نظامي آنها در منطقه. حالا كه زمان، بسياري از گرههاي آن معادله پيچيده را گشوده است، سخت نيست فهميدن اينكه چرا غرب ترتيبي داد كه پيش از حمله به افغانستان «احمد شاه مسعود» را از ميان بردارد.
كمتر از دو ماه پيش از شهادت مسعود، من از مسير تاجيكستان به خواجه بهاءالدين رفتم و چند هفتهاي را براي ساخت مستند «شير دره پنجشير» يا «حماسه ناتمام» در كنار او بودم. آن مستند شش قسمتي بعدها از شبكه يك سيما پخش شد و بسياري از آنها كه ديدند چون خود من كه آن را ساختم، شيفته منش و شخصيت اين مرد شدند. تقريباً تمام عمر احمد شاه مسعود از نوجواني تا شهادت به مبارزه گذشت. او شخصيتي كاريزماتيك و بسيار پرنفوذ داشت. در سرزمين افغانستان كه نژاد و قوميت حرف نخست را ميزند و هنوز هم بسياري از جنجالها در آن سرزمين به اين ماجرا برميگردد، مسعود شايد يگانه شخصيتي بود كه عمده بزرگان اقوام مختلف از او حرف شنوي داشتند و از همين روست كه براي دشمنان اين سرزمين عنصري خطرناك محسوب ميشد. بيگمان همانها كه نقشه حمله به افغانستان را پس از نمايش يازدهم سپتامبر و به بهانه آن، در سر ميپروراندند ترتيب حذف احمدشاه مسعود را دادند، چرا كه ميدانستند قادر نيستند با روحيه بيگانهستيز او كنار بيايند. ميدانستند اين شيرمرد افغان بسياري از زورگوييهاي آنان را تحمل نكرده و خواهد توانست به اشارهاي تمام افغانستان را عليه آنها بشوراند. امروز مسعود نه تنها در افغانستان كه براي تمام فارسيزبانان و حتي در همه جهان چهرهاي نستوه به شمار ميرود كه جانش را بر سر آرمانهايش گذاشت اما حاضر نشد در برابر خواست دشمنان ديانت و سرزمينش، ذرهاي عقبنشيني كند. يادش گرامي باد.
