فردا (بيست و يكم شهريور ماه) مصادف با روز ملي سينما است، مناسبتي كه مدتي است از تقويم رسمي كشور حذف شده است. روز ملي سينما نشانهاي از بالندگي هنر هفتم در ايران است. سينماي اخلاقمدار ايران كه با تمام محدوديتها و محروميتها اجازه نداده سينماي غرب فاتح سرزمينش باشد. اكنون به بهانه روزي كه ديگر در تقويم نيست، نگاهي كوتاه به سينماي ايران داريم؛ سينمايي كه در انتظار تغيير براي رسيدن به روزهاي بهتر است.
سوغاتي فرنگي مظفرالدين
مظفرالدين شاه مانند پدرش ناصرالدينشاه اهل سفر و سير و سياحت بود. مظفرالدين هم عادت داشت براي سفر يك راست راه فرنگ را در پيش بگيرد. يك عادت ديگر مظفرالدين شاه اين بود كه مانند پدرش ناصرالدين، اهل سوغاتي آوردن از سفر نيز بود. آن هم سوغاتيهايي كه در ايران نمونه نداشتند.
همان طور كه ناصرالدين شاه عكاسي را در ايران بسط داد، پسرش نيز ابزار پرداختن به يك هنر جذاب و مسحوركننده را با خود به ايران آورد. مظفر الدين شاه نيز در سال 1279 هنگام سفر به فرانسه، دستگاه سينماتوگراف را ديد و آنقدر شيفته آن شد كه دستور خريد آن جعبه چوبي شگفتانگيز را داد. از آنجا كه سينما قرابت نزديكي به عكاسي دارد، عكاس مخصوص شاه يعني ابراهيمخان عكاسباشي، وظيفه فيلمبرداري را بر عهده گرفت و با ثبت اولين تصاوير متحرك از شاه قاجار و خدم و حشم ملوكانه سينماي ايران متولد شد. جالب اينجاست كه اولين فيلمي كه توسط ابراهيم خان برداشته شد در فرانسه بود، جايي كه حدود 113 سال بعد اصغر فرهادي «گذشته» را ساخت تا نبوغ فيلمسازان ايراني را به رخ سايرين بكشد.
روز ملي سينما بيربطترين روز تقويم!
در تقويم رسمي كشور، بر اساس رخدادهاي تاريخي چون روز ميلاد، شهادت يا اتفاقي خاص، مناسبتي به ثبت رسيده است. مثلاً چند روز پيش يعني 12 شهريور ماه روز شهادت رئيسعلي دلواري، قهرمان ملي مبارزه با انگلستان در دوره جنگ جهاني اول، به عنوان روز «مبارزه با استعمار» به ثبت رسيده است. اين گونه نامگذاريها براي روزهاي مختلف تقويم انجام ميپذيرد كه از جمله وظايف شوراي فرهنگ عمومي است.
در اواخر سال 1378 بود كه پيشنهاد تصويب يك روز به عنوان روز ملي سينما به تصويب رسيد. روز انتخاب شده در تقويم رسمي 21 شهريور بود. انتخاب اين روز از نظر اهالي سينما تعجب آور بود چون هيچ اتفاق سينمايي مهمي در آن روز به وقوع نپيوسته بود و حتي رخداد غير سينمايي نيز در 21 شهريور نداشتيم. اما بعدها معلوم شد كه اين بياتفاقي و بيربطي مهمترين دليل انتخاب روز 21 شهريور است! روز 21 شهريور از جمله معدود روزهاي تقويم به شمار ميرود كه هيچ معارضي نداشته و ميتوانست به تنهايي و به صورت اختصاصي به نام سينما به ثبت برسد. روز اختصاصي سينما هر ساله از سوي سينماگران با جشن مفصلي گرامي داشته ميشد تا اينكه در سال 1389شوراي فرهنگ عمومي تصميم گرفت تا كمي صفحات تقويم را خلوت كند به همين خاطر چند مناسبت را كه تا پيش از آن در تقويم بودند حذف كرد كه روز ملي سينما نيز از آن جمله بود؛ اتفاقي كه به رغم اعتراضات زياد دستور بازگشتي بر آن داده نشده است. بعد از سال 89 نيز روز ملي سينما از سوي اهالي هنر هفتم گرامي داشته ميشود اما اين بار جاي خالي روز 21 شهريور حسابي توي ذوق سينماييها ميخورد.
21 شهريور ميتواند آغاز يك حركت نو باشد؟
وزير ارشاد قول داده است كه فردا خبرهاي خوشي براي سينماييها خواهد داشت. با اينكه خبر نيم بها شدن بليت گروهي از سينماها در روز «ملي سينما» ميتواند براي خانوادهها خبر خوبي باشد و به مناسبت اين روز تفريح سالمي داشته باشند ولي همه منتظر خبر خوش وزير هستند. با توجه به اينكه سينما در حوزه مديريتي در حال تغيير و تحول است و تيم كاري حجتالله ايوبي درحال جا به جايي به سازمان سينمايي هستند، بايد منتظر بود كه نتيجه اين تغيير و تحول در آينده مشخص شود. از سوي ديگر جنتي وظيفه حل و فصل قضيه خانه سينما را به سازمان سينمايي سپرده است كه در صورت حل شدن اين مشكل كه ايوبي از آن به عنوان خار پاي سينماي ايران ياد ميكند، اهالي سينما ميتوانند اميد داشته باشند تا باز هم زير چتر خانه سينما به فعاليت بپردازند و امور صنفي خود را دنبال كنند. روز 21 شهريور ميتواند بهانه خوبي باشد تا طيفهاي مختلف سينماگران را كه بنا به دلايلي مختلف رودرروي يكديگر قرار گرفتهاند، بر سر ميز مذاكره و مجلس آشتي بياورد. انجام اين كار ميتواند هنر رئيس سازمان سينمايي و تدبير وزير ارشاد باشد.
سينماي ايران و افقهاي نو
بزرگترين افتخار سينماي ايران اين است كه بدون وارد شدن به مسائل غيراخلاقي و خشونت توانسته است در سطح جهاني براي خود نام و اعتبار كسب كند. سينماي ايران در كنار معدود كشورهايي چون هندوستان نياز داخل خود را به جاي تغذيه از فيلمهاي هاليوودي از توليدات داخلي رفع ميكند و در آن سوي مرزهايش مشتريان ثابتي براي خود دست دارد. بازار سينماي ايران در آسيا، اروپا و امريكا و پخش جهاني فيلمهاي ايراني نشاندهنده اقبال جهاني به سينماي پاك ايران است. سينماي ايران تقريباً همه جوايز مهم سينمايي جهان را به دست آورده است. جشنوارههاي مهم سينمايي معمولاً آثاري از سينماگران ايراني را در بخشهاي اصلي خود دارند و درخواست براي توليد آثار مشترك توسط كشورمان و سينماي ساير كشورها نيز وجود دارد. ولي نكته مهم، افقهاي جديد است كه بايد سينماي ايران به آنها چشم داشته باشد. رئيس جديد سازمان سينمايي در مراسم معارفهاش به درستي به نقشي كه سينما در كمك به ديپلماسي داشته است، اشاره كرد. سينماي مستقل ايران ميتواند بازوي ديپلماسي عمومي كشور باشد. تصويري كه از يك ايران پويا، رو به پيشرفت، مهربان و انسان دوست ميتواند در فيلمهاي ايراني به ثبت برسد، هر كدام از آثار سينمايي را به سفراي فرهنگي كشور تبديل خواهد كرد.
