درست يك روز بعد از رأي بدوي دادگاه عمومي اروپا عليه تحريمهاي اروپا در مورد هشت بانك و شركت تجاري ايران، امريكا نيز معافيت خريد نفتي ژاپن و 10 كشور اروپايي از ايران را تمديد كرد. اين تصميم واشنگتن روز شنبه در حالي اعلام شد كه وزرات خزانهداري امريكا از تصميم روز جمعه دادگاه اروپا به شدت انتقاد كرده بود.
به گزارش جوان، سيگنالهاي مثبت دولتهاي اروپايي و امريكايي به دولت جديد ايران حالا ديگر بيشتر به يك مسابقه شبيه شده است. روز جمعه منابع اروپايي اعلام كردند كه دادگاه عمومي اروپا با صور رأيي، اعمال تحريمهاي اين اتحاديه عليه هشت بانك و شركت تجاري ايران را فاقد وجاهت حقوقي اعلام كرده است. البته رأي دادگاه عمومي اروپا يك رأي بدوي است و هر يك از اعضاي اتحاديه 60 روز فرصت دارند مستندات خودشان را براي صدور رأي استيناف به اين دادگاه ارائه كنند. همان روزي كه دادگاه اروپا به سود بانكها و شركتهاي ايراني ازجمله بانك ملي، دولت امريكا به اين تصميم واكنش نشان داد و سخنگوي وزارت خزانه داري، گفت كه از اين تصميم دادگاه عمومي اروپا نگران است. وزارت دارايي نيز روز جمعه اعلام كرد اسامي شش فرد و چهار شركت مرتبط با صنعت نفت ايران را به ليست تحريمهاي خود اضافه كرده است. هنوز يك روز از تصميم دادگاه اروپا و انتقاد طرف امريكايي نگذشته، جانكري وزير خارجه امريكا كه براي گفت و گو درباره اقدام نظامي عليه سوريه به جمع وزراي خارجه اروپايي در ليتواني رفته بود، از تمديد 180 روزه معافيتهاي خريد نفتي 11 كشور ( ژاپن و10 كشور اروپايي) از ايران خبر داد. امريكا آخرين بار 5 ژوئن (15 خرداد) تقريباً همزمان با انتخابات ايران، معافيتهاي نفتي 180 روزه براي خريد نفت ايران صادر كرده بود و تمديد دوباره اين معافيت شش ماهه در كمتر از سه ماه، قابل توجه است.
جانكري گفت كه ايالات متحده كشورهايي همچون ژاپن و همچنين 10 كشور عضو اتحاديه اروپا را كه از اول ژوئيه سال 2012 نفت ايران را خريداري نكردهاند، از فهرست نامزدهاي احتمالي تحريم در رابطه با خريداري نفت ايران حذف كرده است. جانكري در عين حال بر تداوم رويكرد فشار بر ايران تأكيد كرد و گفت: «فشار قابل توجهي به حاكميت ايران وارد كرديم و به همكاري با كشورهاي متحد خود براي افزايش فشار به ايران براي پايبندي به تعهدات بينالمللي خود ادامه خواهيم داد.» بلژيك، جمهوري چك، فرانسه، يونان، آلمان، هلند، ايتاليا، اسپانيا، لهستان و بريتانيا به همراه ژاپن، 11 كشوري هستند كه امريكا براي شش ماه ديگر از تحريمهاي نفتي عليه ايران معافاند. جانكري گفته كه دليل تمديد شش ماهه معافيتهاي نفتي، كاهش چشمگير خريد اين كشورها از ايران بوده، ولي جزئياتي در اين باره كه خريد نفت ايران چقدر كاهش بيفته، بيان نكرد. يك مقام امريكايي كه خواست نامش فاش نشود به آسوشيتدپرس گفت كه ايران از سال ۲۰۱۱ نزديك به ۵۸ درصد از درآمد نفتي خود را در اثر تحريمها از دست داده است. اما آسوشيتدپرس به نقل از اقتصاددانان گزارش داد كه ايران در عينحال راههاي متعددي را براي دور زدن تحريمها و افزايش درآمد خود پيدا كرده است و همچنان به عنوان يكي از فروشندگان اصلي نفت خام در جهان مطرح است.
مغضوبين معافيتها
نكته قابل توجه اينكه چين، كره جنوبي و هند و تركيه از فهرست معافيتهاي خريداري نفت از ايران حذف شدهاند، به اين معني كه اگر دولتهاي اين كشورها يا شركتهاي تحت پوشش آنها از ايران نفت خريداري كنند، مشمول مجازاتهاي دولت امريكا خواهند بود. معني تلويحي اين مسئله آن است كه اين كشورها خريد نفت خود از ايران را كاهش ندادهاند. گزارشهاي اخير نيز اين مسئله را تأييد ميكند. اواسط ماه آگوست گزارش غير رسمي رويترز نشان داد كه وارد نفت كره جنوبي از ايران در ماه جولاي 2013، 38 درصد افزايش يافته است و همين چند روز قبل هم اعلام شد كه ايران و هند براي گسترش همكاريهاي انرژي به توافق رسيدهاند. نخستوزير هند هم روز يكم سپتامبر اعلام كرد كه با افزايش واردات نفت از ايران را افزايش ميدهد. تركيه بارها اعلام كرده كه تصميمي براي كاهش واردات نفت ايران ندارد و بر اساس آمار و ارقام ماه جولاي 2013، واردات نفت تركيه از ايران پايدار مانده است. چين نيز همچنان بزرگترين خريدار نفت ايران محسوب ميشود.
محورهاي نامه اوباما به روحاني
منابع ديپلماتيك در تهران ارسال نامه باراك اوباما رئيسجمهور امريكا به حسن روحاني را تأييد ميكنند. محمد جواد ظريف وزير امور خارجه روز پنجشنبه با گفتن اين جمله كه «ممكن است پيامهايي به صورت شفاهي يا غير از آن انحاي مختلف براي آقاي رئيسجمهور ارسال شده باشد» ارسال نامه اوباما به روحاني را رد نكرد. يك منبع آگاه در تهران، ضمن تأييد ارسال اين نامه، به ايران هستهاي گفته كه اين نامه چند محور اصلي داشته است:
1- نخست اينكه امريكا بر شنيده شدن صداي ملت ايران در انتخابات 24 خرداد تأكيد كرده است.
2- در گام دوم دولت امريكا گفته است چنانچه با ديپلماسي جدي از سوي ايران مواجه شود، آماده كاهش تحريمها خواهد بود.
3- محور سوم اين بوده است كه دولت امريكا گفته لحن مثبت مقامهاي ايراني اگرچه مهم است، ولي كافي نيست و ايران بايد براي نشان دادن تغيير، گامهاي عملي براي اعاده اعتماد جامعه جهاني به برنامه هستهاي خود بردارد.
4- همچنين در اين نامه بر آمادگي امريكا براي انجام مذاكرات مستقيم با ايران تأكيد شده است.
يك كارشناس ارشد درباره محتواي اين نامه به «ايران هسته اي گفت: «امريكاييها سعي در ايجاد يك فضاي مثبت كاذب در موضوع هستهاي دارند تا از شدت عمل ايران در مقابل حمله خود به سوريه بكاهند». وي هشدار داد: «دولت جديد بايد بداند امريكا به محض اينكه از موضوع سوريه فارغ شود در جديد و بيسابقهاي از فشار را بر ايران آغاز خواهد كرد».
