وقتي خارج از اتمسفر به زمين نگاه كنيم كرهاي آبي رنگ را ميبينيم كه اكثر فضاي آن مملو از آب است و با خود فكر ميكنيم كه پيدا كردن آب كار آساني است ولي با اينكه 70 درصد از كره زمين پوشيده از آب شده فقط 5/2 درصد از آن قابل آشاميدن و مصرف كشاورزي است و فراوانترين و در دسترسترين منبع آب شيرين منابع آب زيرزميني است اما منابع آبهاي زيرزميني نيز محدود است. اينجاست كه بايد به دنبال راهكار ديگري بود. بازيافت آبهاي فاضلابي براي مصارف كشاورزي ميتواند راهحل قابل قبولي باشد.
هنگامي كه كلمه بازيافت را ميشنويم ياد بازيافت قوطيهاي آلومينيومي، بطريهاي شيشهاي و روزنامهها و كاغذباطلهها ميافتيم ولي آب را نيز ميتوان بازيافت كرد. بازيافت آب؛ استفاده مجدد از فاضلاب تصفيه شده براي مقاصد مفيد مانند آبياري كشاورزي و فرآيندهاي صنعتي است.
با افزايش جمعيت رو به رشد جهان، شهرنشيني بيامان و افزايش كمبود منابع آبهاي زيرزميني تقاضاي آب بالا رفته است و براي حل مشكل بحران آب بايد به علم و تكنولوژي مدرن متوسل شد. اكنون نزديك به يكصدسال است كه كشورهاي پيشرفته آبهاي فاضلاب را بازيافت ميكنند اما متأسفانه از آنجا كه احداث تصفيهخانههاي بزرگ هزينه و انرژي بالايي را ميطلبد در كشور ما پيشروي اين روند بسيار كند است و مسئولان نسبت به احداث چنين كارخانههايي جديت لازم را ندارند.
گرچه آب مصرفي كشاورزي بسيار بالاتر از آب فاضلاب شهرها است ولي با ايجاد تصفيهخانههايي براي آبهاي فاضلابي ميتوان از يكسو از نفوذ آب آلوده به منابع آب زيرزميني جلوگيري كرد و از سوي ديگر آب بازيافت شده را با انرژي و هزينه كمتر به چرخه آبياري بازگرداند. آب بازيافتي ميتواند بسياري از نيازهاي جاري را برآورده سازد.
آبهاي بازيافتي را ميتوان براي مصارف كشاورزي، آبياري پاركها، خنك كردن نيروگاهها و پالايشگاههاي نفت، پردازش آب براي گلخانهها، فعاليتهاي ساخت و ساز و ساخت بتن و درياچههاي مصنوعي استفاده كرد.
اگرچه بسياري از پروژه بازيافت آب براي مقاصد غيرشرب استفاده ميشود ولي ميتوان براي شارژ آبهاي زيرزميني نيز از آب بازيافت استفاده كرد و با تزريق به سفرههاي آب زيرزميني به تقويت منابع كمك كرد. مثلاً در كاليفرنيا امريكا سال 1976 براي جلوگيري از نفوذ آب شور با ايجاد كارخانههاي بازيافت آب براي سيراب كردن سفرههاي آب زيرزميني استفاده شد.
با فراهم آوردن يك منبع اضافي آب بازيافت شده ميتواند براي كاهش انحراف آب شيرين از اكوسيستمهاي حساس به ما كمك كند. كمشدن تخليه فاضلاب و آلودگي آبهاي زيرزميني است. آب بازيافتي در ايجاد يا افزايش تالاب و زيستگاههاي ساحلي نيز ميتواند مورد استفاده قرار گيرد.
نياز به آب باعث ميشود كه كشاورزان براي آبياري به حفر چاه براي دستيابي به آبهاي زيرزميني ترغيب شوند. از طرفي افت بيش از حد آبهاي زيرزميني ميتواند كشاورزان را مجبور به حفر چاههاي عميقتر كند و همين امر باعث تغيير كيفيت آب ميشود و ممكن است در عمقهاي پايينتر آب بيش از حد شور يا اينكه داراي مواد آلي مضر براي كشاورزي باشد و كمكم زمينهاي كشاورزي تبديل به بيابان شود. بايد قبول كنيم كه آب آشاميدني و آب مناسب براي كشاورزي محدود است و بايد مصرف آن را مديريت كنيم.
در كشورهاي صنعتي بزرگ مثل امريكا، ژاپن، استراليا، كانادا و... سالهاي طولاني است از آبهاي بازيافت شده استفاده ميشود ولي با آنكه ايران در منطقه خشك جغرافيايي قرار دارد و ميزان بارندگي نيز بسيار پايين است اما نسبت به ايجاد تصفيهخانهها در اطراف شهرهاي بزرگ اقدام قابل توجهي صورت نگرفته است و تعداد تصفيهخانههايي استاندارد اندك ميباشد.
شايد احداث كارخانههاي تصفيه فاضلاب از لحاظ اقتصادي هزينههاي سنگيني داشته باشد اما بايد بر اين نكته توجه داشته باشيم كه منابع آبي كشور بسيار محدود است و با اين كار ميتوان از هدر رفتن آب جلوگيري كرد.
اكنون بسياري از كشاورزان در اطراف شهرهاي بزرگ سبزيجات و صيفيجات خود را با آبهاي فاضلاب آبياري ميكنند كه اين آلودگيها ميتواند بيماريهايي انگلي ايجاد كند كه با ايجاد تصفيهخانه هاي بزرگ بازيافت آب ميشود جلوي اين
آلودگيها را گرفت.
